Γιατί η Αριστερά στην Ελλάδα έχει πάρει την κάτω βόλτα; Γιατί δεν πείθει; Γιατί, ενώ τα λαϊκά κοινωνικά στρώματα που θέλει να εκπροσωπήσει βρίσκονται σε διαρκή κίνηση, δεν στρέφονται προς αυτήν; Γιατί ενώ μιλάει δεν την ακούει το πιο προωθημένο τμήμα της κοινωνίας, που είναι η νεολαία; Γιατί ενώ κυβέρνησε διαχειριζόμενη την χρεωκοπία εμφανίζεται σαν να την δημιούργησε η ίδια;
Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η έρευνα της κοινής γνώμης που παρουσιάστηκε πριν από λίγους μήνες με τίτλο: «Το αριστερό ημισφαίριο και η ανασύνθεση της Αριστεράς» για το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών (ΕΝΑ).
Στο ερώτημα, «Ποιος είναι ο βασικότερος λόγος για τον οποίο θεωρείτε ότι υπάρχει πολυδιάσπαση των πολιτικών δυνάμεων της Αριστεράς;» οι πολίτες σε ποσοστό 35% απαντούν ότι, «Έχει φθαρεί το όραμα που χαρακτήριζε τον χώρο της Αριστεράς».
Λίγοι λιγότεροι (34%) απαντούν ότι, «Έχει απαξιωθεί συνολικότερα η έννοια της Αριστεράς λόγω του ΣΥΡΙΖΑ» και σε ποσοστό 30% οι ερωτώμενοι απαντούν ότι, «Δεν υπάρχει κάποια ηγετική φυσιογνωμία στον χώρο, για να ενώσει τις δυνάμεις της Αριστεράς».
Ενδιαφέρον έχει επίσης ότι, ενώ η ερώτηση αναφέρεται στην αιτία της πολυδιάσπασης των δυνάμεων της Αριστεράς, η πιο δημοφιλής απάντηση δεν αφορά την αιτία, αλλά το αποτέλεσμα της απαξίωσης των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων.
Ενώ δηλαδή οι πολίτες ερωτώνται για τον κατακερματισμό των πολιτικών δυνάμεων οι απαντήσεις αφορούν την ουσία του προβλήματος, που ξεπερνά την πολυδιάσπαση χαρακτηρίζοντάς την όχι ως αιτία, αλλά ως αποτέλεσμα μιας Αριστεράς που είτε δεν έχει όραμα, είτε δεν εμπνέει πια.
Πρόκειται για μια πολύ σημαντική διαφοροποίηση. Αν κάποιος εκτιμά, ότι ο κατακερματισμός είναι η αιτία της πολιτικής κρίσης τότε η άρση αυτής είναι η απάντηση. Αρκεί οι προοδευτικές δυνάμεις να ενωθούν και να ξεπεράσουν το πρόβλημα, όταν και όποτε το επιτρέψουν οι συνθήκες. Δυστυχώς βέβαια, ούτε αυτό δεν είναι ικανή να κάνει αυτή η Αριστερά.
Αν πάλι εκτιμήσει κανείς ότι, η πολυδιάσπαση είναι μια παθογένεια μιας Αριστεράς που «ψάχνεται», γυρίζει γύρω από τον εαυτό της ή ακόμα χειρότερα δεν έχει εναλλακτική πρόταση για τα μεγάλα ζητήματα, τότε η προσέγγιση οφείλει να είναι διαφορετική.
Τότε, αντί για την σύνθεση των δυνάμεων (π.χ. σε ένα κοινό ψηφοδέλτιο) η λύση έρχεται μέσα από μια νέα πολιτική πρόταση, που θα μαθαίνει από το παρελθόν, αλλά κοιτάζει στο μέλλον.
Το πρώτο βήμα είναι να βγουν κρίσιμα συμπεράσματα για την τελευταία 15ετία, για τα όρια του ριζοσπαστισμού και του ρεαλισμού, για τα παθήματα και τα μαθήματα από θέσεις εξουσίας και ευθύνης, για τα «θέλω και μπορώ», για την πολυπλοκότητα των συνθηκών και την κατάλληλη προετοιμασία. Και με βάση αυτή τη γνώση να χαράξει κανείς μια τομή με το παρελθόν που θα οδηγεί σε ένα πιο ελπιδοφόρο τουλάχιστον μέλλον.
Κάνει αυτήν την συζήτηση ο προοδευτικός χώρος σήμερα;
Συμβαίνει δυστυχώς το αντίθετο. Ο καθένας επιχειρεί να αποκρύψει τις ευθύνες του φοβούμενος ότι, αν αποκαλυφθούν σε ...κοινή θέα, τότε η επομένη μέρα δεν τον περιλαμβάνει.
Πρόκειται για ένα τραγικό λάθος.
Το άγχος για προσωπική επιβίωση και αναπαραγωγή σε υφιστάμενα πρόσωπα και κόμματα επιχειρεί να εγκλωβίσει τις εξελίξεις και όχι να τις απελευθερώσει.
Ποια θα ήταν η καλύτερη στιγμή από σήμερα για να γίνει ένας εκτενής απολογισμός της τελευταίας 15ετίας χωρίς φόβο και πάθος;
Ποια θα ήταν η καλύτερη στιγμή ώστε η Αριστερά να μπει στη συζήτηση με γενναιότητα και θάρρος για να δώσει διέξοδο;
Ποια θα ήταν η καλύτερη στιγμή να γίνει μια συζήτηση από μηδενική βάση με όπλο τη γνώση αλλά και τη βούληση να ξεπεραστεί η κρίση;
Πως μπορούν να επιτευχθούν τα ανωτέρω, όταν οι υφιστάμενοι σχηματισμοί …δεν μπορούν και δεν θέλουν..;
Προτείνουμε μια συγκεκριμένη λύση που δεν εμποδίζει την κοινωνική διεργασία αλλά την απελευθερώνει:
Ένα (αλλά και πολλά) μεγάλο, διαρκές «forum διαλόγου και δράσης» των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων είναι περισσότερο αναγκαίο από ποτέ. Μια διαρκής ζύμωση που θα αναλύει, θα προτείνει, θα μελετά ελεύθερα αλλά και θα δρα με τη συμμετοχή πρώτα κοινωνικών και αργότερα πολιτικών δυνάμεων μπορεί να προσφέρει μια ψύχραιμη και αντικειμενική ματιά στο παρελθόν και στο μέλλον μακριά από σκοπιμότητες και υποκειμενισμούς.
Ένα πολιτικό brainstorming με ελεύθερη και ανοιχτή είσοδο που θα εξάγει κρίσιμα συμπεράσματα με τεκμηρίωση, προτεραιότητες, εφαρμοσμένες πολιτικές για το περίφημο «τι να κάνουμε;».
Ένα διαρκές κοινωνικοπολιτικό εργαστήρι που δεν θα μένει στη θεωρία αλλά θα περνά και στην πράξη.
Ας πάρουμε για παράδειγμα το αγροτικό ζήτημα.
Πέρα από τα μπλόκα και τα επιμέρους αιτήματα των αγροτών(κόστος παραγωγής, χρηματοδότηση κλπ.) ποιος θα ασχοληθεί με την συμφωνία Mercosur που έρχεται προς ψήφιση τον Ιανουάριο και είναι η ταφόπλακα της ελληνικής και ευρωπαϊκής αγροτιάς; Πως επηρεάζει τον νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (2028-2034) την μείωση τον πόρων για την αγροτική παραγωγή; Τι θα γίνει ακόμα και με αυτήν την νέα ΚΑΠ που γίνεται θυσία στο βωμό της «άμυνας και ασφάλειας»; Τι προτείνει η Αριστερά όχι για την αναδιανομή του πλούτου αλλά για την μικρή και μεσαία αγροτική εκμετάλλευση; Πως αντιπαλεύεις στο πεδίο και με ποια μέσα και εργαλεία την νεοφιλελεύθερη επίθεση που αντιμετωπίζουν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες Αγρότες; Πως χαράσσεις «από τα κάτω» μια εθνική στρατηγική για το αγροτικό ζήτημα και πως χτίζεις μια κοινωνική συμμαχία σε αυτή τη βάση;
Χρειάζεται συνεπώς μια πρωτοβουλία πέρα και πάνω από τα κόμματα κοινής όμως αναφοράς με αίσθηση ευρείας «προοδευτικής παραταξιακής συνείδησης» χωρίς κομματικούς καθοδηγητές.
Με τη συμμετοχή της νεολαίας, των εργαζομένων, πανεπιστημιακών, προσωπικοτήτων του χώρου, εργαζομένων,επαγγελματιών, συνταξιούχων και αγροτών που δεν θα γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από ένα κομματικό σχηματισμό αλλά θα είναι μια «ομπρέλα ανταλλαγής ιδεών και εφαρμοσμένων πολιτικών», μια ανοιχτή ελεύθερη προοδευτική πολιτική εγκυκλοπαίδεια που θα κινεί και θα κινείται, που θα προσφέρει εργαλεία και δράσεις πολιτικής ανάλυσης και παρέμβασης. Μια ανοιχτή τοπική ή κεντρική ανοιχτή συνέλευση θεωρίας αλλά και πράξης.
Στην διαδικασία αυτή μπορούν να συμμετέχουν υφιστάμενα ινστιτούτα, συλλογικότητες χωρίς face control, που αυτόπροσδιορίζονται στον αριστερό και προοδευτικό χώρο και επιθυμούν να συμβάλλουν στη λύση.
Η διαδικασία αυτή για να επιτύχει δεν μπορεί και δεν πρέπει να έχει «Αθηνοκεντρικό» χαρακτήρα, αλλά πρέπει να επεκταθεί σε τοπικό επίπεδο, με βάση τα ιδιαίτερα ζητήματα που αντιμετωπίζει κάθε νομός.
Το πρώτο βήμα για να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε, είναι να διαπιστώσουμε ότι δεν ξέρουμε τι να κάνουμε και μας απασχολεί να το διερευνήσουμε. Να διαπιστώσουμε ότι δεν είμαστε «μια ελίτ που τα ξέρει όλα» και να αρχίσουμε να βρίσκουμε λύσεις χωρίς ανταγωνισμούς και αδιέξοδους κομματικούς πατριωτισμούς προωθώντας κοινωνικούς μπροστάρηδες όχι μέσα από τα πολιτικά γραφεία, αλλά μέσα από την κοινωνία.
Χρειαζόμαστε την θεωρία, χρειαζόμαστε όμως και την καθημερινή πράξη για να επιλέξουν όχι οι φωστήρες της πολιτικής, αλλά οι «ποιητές» πολίτες .. «τι να κάνουμε» και πώς να δράσουμε.
Σήμερα οι αγρότες με τον αγώνα τους μας δείχνουν αυτό το δρόμο.
(Ο Διονύσης Τεμπονέρας είναι Δικηγόρος – Εργατολόγος)
