Οι κρίσεις και οι διασπάσεις στην Αριστερά δεν έλλειψαν από την διαδρομή της. Από τους Ιακωβίνους και τους Γιρονδίνους στην Γαλλική επανάσταση, τον περίφημο διαχωρισμό μπολσεβίκων και μενσεβίκων στις αρχές του προηγούμενου αιώνα μέχρι την διάσπαση στα καθ ημάς του ΚΚΕ το 1968. Οι περισσότερες πέρασαν και δεν ακούμπησαν, απέτυχαν παταγωδώς .Λίγες πέτυχαν και μια έγραψε το 1917 ιστορία. Κάθε κρίση και διάσπαση οδήγησε αναπόφευκτα σε εντάσεις, κάποιες σε ανθρωποφαγία.
Τα ξέρουμε, τα έχουμε ζήσει και έχω την αίσθηση ότι οι περισσότεροι θέλουμε να τα αποφύγουμε. Κυρίως γιατί όσοι τα ζήσαμε ξέρουμε ότι η πολιτική μας ζωή κάνει κύκλους, πληγές επουλώνονται από τον πανδαμάτορα χρόνο και μάλιστα πολύ νωρίτερα από ότι στο παρελθόν, νέα κεφαλαία ανοίγουν . Χωρίζουμε και ξαναβρισκόμαστε σε νέα ταξίδια στο ίδιο, σε ανακαινισμένο ή τελείως νεοναυπηγημένο σκάφος και με το ίδιο σε μεγάλο βαθμό πλήρωμα .
Θα μου συγχωρήσετε από αυτό το σημείο ένα προσωπικό τόνο, όμως νομίζω ότι επιβάλλεται. Έχω ζήσει την διάσπαση του ΚΚΕ Εσωτερικού σε ΕΑΡ ( Κύρκος ) και ΚΚΕ Εσωτερικού / Ανανεωτική Αριστερά (Μπανιάς). Είναι μια κρίση που θυμίζει έντονα αυτή που βιώνουμε τώρα στην Νέα Αριστερά. Πολιτικά τάχθηκα με την πλευρά του Γιάννη Μπανιά, παρότι είχα προσωπική σχέση με τον Λεωνίδα. Δεν μπορούσα να καταπιώ την αποκομμουνιστικοποίηση. Όταν λόγω και της περεστρόικα άρχισαν οι διαδικασίες για την συγκρότηση του Συνασπισμού προσπάθησα να πείσω τους συντρόφους /φισσές μου να ενταχθούμε στο ενωτικό σχήμα και να αποτελέσουμε την πιο ριζοσπαστική πλευρά του. Θεωρούσα την αυτόνομη κάθοδο καταστροφική και αντίθετη στο διεθνές και το εσωτερικό ρεύμα που απαιτούσε ενότητα. Δεν κατάφερα να τους πείσω, το ΚΚΕ Εσωτερικού- Ανανεωτική Αριστερά κατέβηκε μόνο του (θεώρησα ηθική μου υποχρέωση να είμαι υποψήφιος σε αυτή την αυτοκτονική κάθοδο παρά την κατηγορηματική αντίθεσή μου) και πήρε 0, 28%. Η ζωή είχε δώσει συντριπτική απάντηση στο ποια πλευρά είχε δίκιο. Διπλή η ζημιά γιατί ταυτοχρόνως ο Συνασπισμός στα πρώτα του βήματα στερήθηκε της πολύτιμης παρουσίας στελεχών αφοσιωμένων στην υπόθεση της Αριστεράς.
Αρνήθηκα να συνεχίσω σε μια πορεία στην έρημο χωρίς προοπτική και εντάχθηκα στον Συνασπισμό. Πολύ σύντομα υποδεχόμουν στην Κουμουνδούρου πολλούς συντρόφους/φισσες με τους οποίους είχαμε διαφωνήσει στο θέμα της προοπτικής και της εκλογικής τακτικής. Είναι οι κύκλοι της πολιτικής ζωής στους οποίους αναφέρθηκα. Το έζησα αντίστροφα λίγα χρόνια αργότερα. Βλέποντας ότι ο Τσίπρας από το καλοκαίρι του 2015 άρχισε να πραγματοποιεί την αναγκαία στροφή από τους μαξιμαλιστικούς στόχους στον ρεαλισμό των μεταρρυθμίσεων και ότι με την Συμφωνία των Πρεσπών υλοποιούσε σε ένα βαθμό την εξωτερική πολιτική Σημίτη, Γ. Παπανδρέου, Ροζάκη, μαζί με άλλους εντάχθηκα στον ΣΥΡΙΖΑ . Στην Κουμουνδούρου με υποδέχθηκε ο Νίκος Βούτσης και μου ανταπέδωσε το καλωσόρισμα που του είχα επιφυλάξει εγώ στον Συνασπισμό.
Τα γράφω αυτά για να χαμηλώσουν οι τόνοι και να συγκρατηθούν οι φανατικοί. Η Νέα Αριστερά και οι άνθρωποί της πρέπει να περάσουν αυτή την δοκιμασία διατηρώντας τις ανθρώπινες και συντροφικές σχέσεις παρά τις μεγάλες σε αυτή την φάση διαφορές. Αφήνοντας όλοι μας, ένα ποσοστό αμφιβολίας για την ορθότητα του συνόλου της άποψής μας. Και ακριβώς επειδή η ζωή θα κάνει νέους κύκλους, να έχουν όλοι κατά νου ότι η διάσπαση του ΚΚΕ Εσωτερικού ξεπεράστηκε σχετικά σύντομα μέσα στην κοίτη του Συνασπισμού για ενα επι πλέον λόγο, πέραν των πιεστικών αντικειμενικών συνθηκών: γιατί το διαζύγιο, χωρίς να είναι ακριβώς βελούδινο, δεν δημιούργησε τα αγεφύρωτα χάσματα του παρελθόντος, τόσο σε πολιτικό όσο και σε ανθρώπινο επίπεδο.
Για την ουσία των διαφορών τα έχουμε πει κατ΄ επανάληψη. Η άποψη Χαρίτση αποσκοπεί στην συγκρότηση ενός προοδευτικού μετώπου όλων χωρίς εξαίρεση των δυνάμεων της προοδευτικής αντιπολίτευσης για να μπει τέλος στο καθεστώς Μητσοτάκη. Με ένα κοινό μίνιμουμ πρόγραμμα. Εύκολο; Όχι αλλά είναι σχέδιο με αρχή, μέση και τέλος.
Η Αριστερά παγκοσμίως είναι σε άμυνα. Η αντιμετώπιση του μετώπου Δεξιάς και επιθετικής Ακροδεξιάς απαιτεί την πιο πλατιά ενότητα. Η άλλη πρόταση ενδιαφέρεται για την ανασυγκρότηση - ανασύνθεση της ριζοσπαστικής Αριστεράς και μόνο. Η πρόταση αυτή εκτός της αδιαφορίας της για την ήττα του καθεστώτος Μητσοτάκη προσκρούει και στην πολιτική γεωγραφία. O χώρος της λεγόμενης ριζοσπαστικής Αριστεράς είναι πιασμένος από το ΚΚΕ και τον Βαρουφάκη. Επειδή δεν μπορείς να ανασυνθέσεις μόνο με τον εαυτό σου και το ΚΚΕ δεν ενδιαφέρεται για τα εγκόσμια, μένει ο Βαρουφάκης που απαιτεί αυτοκριτική για το κυβερνητικό έργο μετά την δική του αποχώρηση το καλοκαίρι του 2015 και οι σύμμαχοί του της ΛΑΕ που ερωτοτροπούν με την δραχμή. Το δικό τους, λοιπόν, αδιέξοδο αυτοί οι σύντροφοι το μετατρέπουν σε ηρωική έξοδο του κόμματος από την πολιτική με την αυτόνομη κάθοδο στις εκλογές που πλησιάζουν. Εκλογική επιλογή που είναι λάθος όχι μόνο ούτε κυρίως λόγω των δημοσκοπικών ευρημάτων. Ακόμα και αν το 3% ήταν εξασφαλισμένο - ίσως τότε ακόμα περισσότερο - έπρεπε να συμβάλουμε στην μεγάλη συσπείρωση.
Δυο ακόμα σημεία. Δεν φύγαμε από τον ΣΥΡΙΖΑ λόγω Τσίπρα αλλά λόγω Κασελλάκη. Ισχυρίζομαι ότι και αυτοί που ανακάλυψαν εκ των υστέρων χαώδεις διαφορές με τον Τσίπρα -ενώ για χρόνια ήταν Υπουργοί του, γραμματείς κόμματος και βουλευτές , εφάρμοσαν μνημόνια και έβγαλαν την χώρα από αυτά - αν ο Τσίπρας παρέμενε στην ηγεσία μετά το 2023 θα ήταν ακόμα μαζί του στον ΣΥΡΙΖΑ. Όποιος το αμφισβητεί ας το τεκμηριώσει αλλά θα δυσκολευτεί. Διαφορές υπήρχαν, ο Τσίπρας προφανώς έκανε λάθη αλλά ουδέποτε άκουσα για κάποιον ότι σκέφτεται να αποχωρήσει από τον ΣΥΡΙΖΑ λόγω διαφωνιών με τον Τσίπρα. Γι΄αυτό και η μετατόπιση της συζήτησης στο εσωτερικό της Νέας Αριστεράς στο δίλημμα «ποιος θα πάει με τον Τσίπρα» και «ποιος θα αντισταθεί στον Τσίπρα» αδικεί ένα χώρο που δεν λειτουργούσε ποτέ στην λογική του άσπρου μαύρου αλλά έδινε πάντα βάση στις αποχρώσεις και τις φωτοσκιάσεις. Αναδεικνύει, όμως, και παθογένειες αυτού του χώρου που εξηγούν γιατί ο Τσίπρας επανέρχεται δυναμικά σε χρόνο που ούτε ο ίδιος υπολόγιζε . Και ίσως ούτε επιθυμούσε. Αλλά η φύση και η πολιτική απεχθάνονται το κενό.
Τέλος το ερώτημα είναι τι γίνεται και αν μπορεί να διατηρηθεί η ενότητα με τόσο διαφορετικές προσεγγίσεις. Η απάντηση δεν είναι εύκολη. Αφενός η διάσπαση της διάσπασης είναι για όλους απωθητική αλλά και ο αργός θάνατος που βιώνουμε ένα χρόνο τώρα με δυο ασυμφιλίωτες προτάσεις είναι χειρότερος. Η ρόδα της Νέας Αριστεράς γυρίζει στον αέρα. Ακυρώνεται με αυτό τον τρόπο και μια σημαντική κοινοβουλευτική και κινηματική δουλειά που γίνεται. Έτσι δεν πάμε πουθενά .. Ένα χρόνο τώρα ζούμε στο θέατρο του παραλόγου, όπου ο Πρόεδρος εισηγείται Αλφα και ο Γραμματέας αντι-εισηγείται Ωμέγα στο επίμαχο θέμα. Προσωπικά είμαι υπέρ των συμβιβασμών. Από το Κυπριακό και τα ελληνοτουρκικά μέχρι τα προσωπικά ζητήματα. Με μια προϋπόθεση ότι ο συμβιβασμός είναι προωθητικός και όχι παραλυτικός, ότι προχωράει έστω λίγο τα πράγματα προς την σωστή κατεύθυνση. Από τον Απρίλιο - όταν η ΚΕ καταψήφισε την πρόταση Χαρίτση για το Λαϊκό / προοδευτικό Μέτωπο- ήταν σαφές ότι η πορεία ήταν προδιαγραμμένη και προς λάθος κατεύθυνση.
Γι΄ αυτό ήμουν αντίθετος σε προσπάθειες συμβιβασμού. Προσπάθειες που παρά ταύτα έγιναν και βεβαίως δεν απέδωσαν. Χάθηκε χρόνος, η κρίση απλώς ανακυκλώθηκε και μετά κορυφώθηκε. Η άρνηση παραπομπής του θέματος του προσανατολισμού και των συμμαχιών της Νέας Αριστεράς στην κομματική βάση οδήγησε εκ των πραγμάτων τα πράγματα στα άκρα. Το καταστατικό δίνει, ίσως, μια διέξοδο εφόσον απαιτήσουν προσφυγή στην βάση το 1 /4 των μελών. Ότι όμως και αν γίνει ας κρατήσουμε ένα δίδαγμα από την εμπειρία: Ότι είναι εξαιρετικά πιθανό, πολύ σύντομα, αρκετοί να ξαναβρεθούμε στον νέο πολιτικό κύκλο. Ας μην επιτρέψουμε, λοιπόν, να ξεφύγει η αντιπαράθεση και να πάρει τέτοιο χαρακτήρα που θα υπονομεύσει και θα καθυστερήσει την νέα σύγκλιση η οποία αναπόφευκτα θα προκύψει μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο.
(Ο Νίκος Μπίστης είναι στέλεχος της Νέας Αριστεράς, πρώην υπουργός)
