Το ΠΑΣΟΚ πέρασε δύσκολα χρόνια. Στα χέρια του έσκασε η βόμβα της χρεοκοπίας και πλήρωσε το πιο βαρύ τίμημα. Περισσότερο από όσο του αναλογεί. Ο εκτροχιασμός της οικονομίας από την ΝΔ την περίοδο 2004-2009, τα λάθη του ΠΑΣΟΚ και οι μαξιμαλιστικές πιέσεις από τα Αριστερά συνθέτουν το σκηνικό του δράματος με τα μνημόνια και την διάλυση της μεσαίας τάξης.
Η ανακοίνωση του Α.Λοβέρδου για προσχώρηση στην ΝΔ είναι ένα ακόμα επεισόδιο στην αφαίμαξη στελεχών από το κυβερνητικό κόμμα. Βέβαια το ίδιο φαινόμενο είχε παρατηρηθεί και όταν ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν στην κυβέρνηση. Είναι προφανές ότι η πολύχρονη παρουσία του ΠΑΣΟΚ σε κυβερνητικούς ρόλους διαμόρφωσε μια προβληματική νοοτροπία κυβερνητισμού και εξουσιολαγνείας. Οι περιπτώσεις όμως των προσχωρήσεων στην ΝΔ έχουν όμως ένα μεγαλύτερο ιδεολογικό αποτύπωμα γιατί αφορούν μια μεγάλη συζήτηση που δι8εξάγεται σε όλη την Ευρώπη για το στίγμα της Σοσιαλδημοκρατίας. Εξηγούμαι. Η κάμψη των Σοσιαλιστών είναι ορατή και καθηλώνει τα προοδευτικά σχέδια για εναλλακτικές απαντήσεις στο σημερινό ακραίο και απάνθρωπο νεοφιλελεύθερο δόγμα. Με ελάχιστες εξαιρέσεις οι Σοσιαλιστές αδυνατούν να πείσουν ότι αποτελούν το αντίπαλο πόλο στην Κεντροδεξιά και στην Ακροδεξια. Η περίπτωση της Ισπανίας είναι μια θετική εξαίρεση μέχρι στιγμής.
Μετά την κατάρρευση του Σοβιετικού μοντέλου και την αποτυχία της αναθεωρητικής προσπάθειας για την ανανέωση του Κομμουνισμού, ο Καπιταλισμός εμφανίστηκε παντοδύναμος. Χωρίς αντίπαλο δέος. Καταγράφηκε μάλιστα και ως το «Τέλος της ιστορίας». Ανεξάρτητα αν ο εκπρόσωπος αυτής της διατύπωσης Φρ. Φουκουγιάμα παραδέχτηκε στην συνέχεια ότι είχε κάνει λάθος εκτίμηση. Ο περίφημος «Τρίτος δρόμος» των Μπλέρ-Σρέντερ κυριάρχησε στο Σοσιαλιστικό στρατόπεδο. Ένας ακόμα εμπνευστής του, ο Αντ.Γκίντενς, μετά από χρόνια προστέθηκε επίσης στους διανοουμένους που παραδέχτηκαν ότι είχαν λάθος σκέψεις. Η ζημιά όμως είχε γίνει. Η ανοχή στον νεοφιλελευθερισμό, η απουσία ριζοσπαστικής κοινωνικής κριτικής, το ρήγμα με τις λαϊκές τάξεις οδήγησαν στην αλλοίωση των ιδρυτικών αρχών της Σοσιαλδημοκρατίας. Πολλά στελέχη των Σοσιαλιστών και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα είχαν πια προσχωρήσει στην νεοφιλελεύθερη δοξασία της ΤΙΝΑ (δεν υπάρχει εναλλακτική λύση).
Το ΠΑΣΟΚ του Α. Παπανδρέου βαφτίστηκε λαϊκιστικό και ουσιαστικά επιχειρήθηκε να αποδυναμωθεί η ιστορία του. Η έννοια του «σύγχρονου» πολιτικού ταυτίστηκε με τον «χυλό» και τα βαθιά χασμουρητά. Ο στόχος να μην υπάρχει εναλλακτικό αφήγημα έφτασε στην παραίτηση από κάθε συζήτηση για την αλλαγή του οικονομικού παραδείγματος.
Τα στελέχη που μετακινήθηκαν προς την ΝΔ έγιναν γενίτσαροι προς το κόμμα που τους ανέδειξε και οι μεγαλύτεροι εχθροί του. Μεγαλύτεροι και από τους παραδοσιακούς δεξιούς πολίτικους. Το ΠΑΣΟΚ όμως άντεξε. Μετά την αποκαθήλωση του με τις προσπάθειες της Φ. Γεννηματά με ευρύτερα σχήματα (Δημοκρατική Συμπαράταξη, Κίνημα Αλλαγής) συσπείρωσε και άλλες δυνάμεις και στην συνέχεια με τον Ν. Ανδρουλάκη σταθεροποίησε από καλύτερες θέσεις τον ρολό του. Όμως τα συμπεράσματα είναι στο τραπέζι για μελέτη. Ο Α.Λοβέρδος που επιδίωξε να γίνει και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ (με ιδιαίτερη μάλιστα επιμονή στο τίτλο και απαξίωση του δευτέρου συνθετικού ΚΙΝΑΛ) μάς το υπενθυμίζει. Το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ για να ξαναγίνει πλειοψηφικό κόμμα στην χώρα πρέπει να ξανακερδίσει το συναίσθημα των λαϊκών στρωμάτων και της υπό διάλυση μεσαίας τάξης. Να πείσει ότι η εικόνα πολιτικών του χώρου, αυτοδιοικητικών παραγόντων, τεχνοκρατών που φλερτάρουν ή παίζουν κοντά στην Κεντροδεξιά δεν είναι το πραγματικό πρόσωπο της παράταξης. Η Κεντροαριστερά και το ΠΑΣΟΚ έχουν ιδεολογικό αντίπαλο την ΝΔ. Σε συνθήκες «κανονικότητας» μετά την περιπέτεια των μνημονίων δεν υπάρχει το παραμικρό περιθώριο για συγκατοίκηση με την Δεξιά στο μέλλον. Η μάχη αυτή αφορά την προοπτική της χώρας με αμφισβήτηση στις κοινωνικές ανισότητες και στην αλαζονεία του πλούτου. Καμία κυβερνητική λύση δεν περιλαμβάνει την συνθηκολόγηση με την νεοφιλελεύθερη κυριαρχία. Εκείνοι που με την μετακίνηση τους στην Δεξιά εμμέσως συκοφαντούν την Κεντροαριστερά θα ηττηθούν. Το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ πρέπει να είναι ο εναλλακτικός πόλος συσπείρωσης απέναντι στην ΝΔ.
(Ο Θόδωρος Μαργαρίτης είναι μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛΛ, γραμματέας της κίνησης Ανανεωτική Αριστερά)
