Dnews
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • ΔΙΕΘΝΗ
  • ΠΑΙΔΕΙΑ
  • ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
  • ENTERTAINMENT
  • NEWS IN ENGLISH
Dnews
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
  • ΕΛΛΑΔΑ
  • ΔΙΕΘΝΗ
  • ΠΑΙΔΕΙΑ
  • ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
  • ENTERTAINMENT
  • NEWS IN ENGLISH
Games
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
Opinions 04.08.2025 06:20 UPD 04.08.2025 06:20

Η ιστορία και η μνήμη

Image of Αντώνης Λιάκος Αντώνης Λιάκος
Η ιστορία και η μνήμη
Τώρα συμβαίνει μια γενοκτονία, όχι μια οποιαδήποτε, αλλά συνδεδεμένη με ένα λαό που οι γονείς και οι παππούδες του την υπέστησαν. Και η τρομερή ειρωνεία της ιστορίας είναι όχι μόνο η διαγενεακή αντιστροφή των ρόλων, αλλά και η διαστροφή του νοήματος των λέξεων. Ο αντισημιτισμός χρησιμοποιήθηκε ως ηθικός πανικός για να νεκρώσει κάθε αντίσταση και διαμαρτυρία στην τωρινή γενοκτονία.

Είναι προφανές ότι επείγει σήμερα να σταματήσει η σφαγή και ο λιμός στη Γάζα. Αλλά, αν αυτό που αντικρίζουμε σήμερα δεν είναι προοίμιο μιας δυστοπίας του 21ου αιώνα, είναι ανυπολόγιστα βαθιά η πληγή που άνοιξε. Είναι ρήγμα στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο και την ιστορία του. Είναι επίσης πλήγμα στην πολιτική κουλτούρα που κυριάρχησε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.

Αν η πολιτική κουλτούρα ορίζει ένα πλαίσιο αξιών, πεποιθήσεων, αντιλήψεων και συναισθημάτων μέσω των οποίων οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται τη ροή του κόσμου, τότε πυρήνας της είναι η ιστορία και η μνήμη. Η ιστορία (ως ιστορική επιστήμη, δημόσια ιστορία και αγωγή των πολιτών) αναπτύχθηκε από τον 19ο αιώνα πάνω σε δύο άξονες: την εθνική ιστορία και την πρόοδο του δυτικού πολιτισμού. Αυτός θεωρείται ο δυτικός κανόνας ιστορίας που επικράτησε – με παραλλαγές βέβαια, αλλά σταθερά γύρω από αυτούς τους δύο άξονες.

Ο B΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και το Ολοκαύτωμα κλόνισαν αυτόν τον δυτικό κανόνα. Και τους δύο άξονες. Αφενός έδειξε τον ναζισμό ως την ακραία και εξτρεμιστική εξέλιξη του εθνικισμού και της ταξινόμησης των ανθρώπων σε ανώτερους και κατώτερους. Αφετέρου, δείχνοντας με το Ολοκαύτωμα μια αβυσσαλέα σκοτεινή κηλίδα στο εσωτερικό της ιδέας της δυτικής προόδου, έσπειρε την αμφιβολία στις βεβαιότητες του δυτικού κανόνα ιστορίας.

Δεν έγιναν αμέσως αισθητοί αυτοί οι τρομεροί κλονισμοί. Στην ψυχροπολεμική αναμέτρηση το επίδικο ήταν αφενός η κατίσχυση των δυτικών αξιών, αφετέρου ποιος οικειοποιείται την πρόοδο. Τότε, αναφορικά με τα εγκλήματα του πολέμου, τον τόνο έδινε η φράση του Τσώρτσιλ «Τhe blessed act of oblivion» (η ευλογημένη πράξη της λήθης). Oταν το 1953 συνήλθε η διάσκεψη των επτά σοφών στη Ρώμη (Σουμάν, Ντε Γκάσπερι κ.ά.) για μια νέα ευρωπαϊκή ταυτότητα, ούτε ήθελαν να ακούσουν για μαζικά εγκλήματα της ναζιστικής Γερμανία. Η Νυρεμβέργη θεωρήθηκε αρκετή, ώστε οι ενοχές να μην κατατυραννούν τις μεταπολεμικές κοινωνίες.

Γύρω από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου όμως αναδύθηκαν οι απωθημένες μνήμες. Ανοιξαν τα κλεισμένα τραύματα. Και πρώτα απ’ όλα το Ολοκαύτωμα. Από την αποσιώπηση, το Ολοκαύτωμα αναδείχθηκε ως το κατ’ εξοχήν τραύμα του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Oχι μόνο. Η ανάδειξη του εγκλήματος εναντίον των Εβραίων ξαναθύμισε τα εγκλήματα της αποικιακής εποχής, ενώ ο ναζισμός συνδέθηκε με τον ευρωπαϊκό ρατσισμό. Ακόμη και οι εθνικές ιστορίες δεν ήταν πλέον αυτοεγκωμιαστικά αφηγήματα. Αποκαλύφθηκαν σκοτεινές τους πλευρές.

ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΕ 2'

Όσα πρέπει να ξέρετε
για να ξεκινήσετε τη μέρα σας.

* Με την εγγραφή σας στο newsletter του Dnews, αποδέχεστε τους σχετικούς όρους χρήσης

Η ανάδειξη του Ολοκαυτώματος συνδέθηκε στενά, σαν αιτία και αποτέλεσμα, με τη στροφή από την ιστορία στη μνήμη. Με τη μετάβαση από τα ιστορικά γεγονότα στην ιστορική εμπειρία. Και στη στροφή αυτή επίκεντρο ήταν όχι οποιεσδήποτε μνήμες, αλλά οι τραυματικές. Και την εννοιολογική δομή, το γλωσσικό πρωτόκολλο, το σενάριο για την ανάδειξη των τραυματικών εμπειριών το έδωσε το Ολοκαύτωμα. Απέκτησε παραδειγματικό χαρακτήρα για το πώς σκεπτόμαστε το παρελθόν. Εγινε ο νέος κανόνας ιστορίας. Δημιουργήθηκε παιδαγωγική του Ολοκαυτώματος, διαδόθηκε στη δημόσια ιστορία με μουσεία, προγράμματα και τον κινηματογράφο, διαμόρφωσε πολίτες. Eγινε ο κοινός τόπος ευρωπαϊκής μνήμης. Στόχος του ο εξανθρωπισμός της ιστορίας. Αλλά ταυτόχρονα, γιατί ουδέν καλόν αμιγές κακού, η ιστορική ανάλυση αντικαταστάθηκε από μια νέα ηθική κατήχηση.

Τώρα συμβαίνει μια γενοκτονία, όχι μια οποιαδήποτε, αλλά συνδεδεμένη με ένα λαό που οι γονείς και οι παππούδες του την υπέστησαν. Και η τρομερή ειρωνεία της ιστορίας είναι όχι μόνο η διαγενεακή αντιστροφή των ρόλων, αλλά και η διαστροφή του νοήματος των λέξεων. Ο αντισημιτισμός χρησιμοποιήθηκε ως ηθικός πανικός για να νεκρώσει κάθε αντίσταση και διαμαρτυρία στην τωρινή γενοκτονία. Για να παραλύσει τη Δύση, ανακαλώντας τις ενοχές του δικού της αντισημιτικού παρελθόντος.

Για να συμβαίνει όμως μια γενοκτονία μπροστά στα μάτια μας και να την παρακολουθούμε με απάθεια και παθητική υποστήριξη, σημαίνει ότι δεν μάθαμε από τη διδασκαλία του Ολοκαυτώματος. Oτι το Ολοκαύτωμα στριμώχτηκε στο παρελθόν – σαν σε «ξένη χώρα». Oτι θεωρήσαμε πως αφορά μόνο τους Εβραίους και δεν έχει οικουμενική ισχύ. Η νομικοποίησή του με ορισμούς που υπαγορεύονται από κρατικές λογικές, όπως της International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA), το άδειασε από το ανθρωπιστικό του μήνυμα.

Oταν καθιερώθηκε το Ολοκαύτωμα στον ιστορικό κανόνα, ήταν ήδη μνήμη. Τώρα η γενοκτονία συμβαίνει στο παρόν. Η Γάζα ρίχνει βαριά σκιά στις ιστορικές και μνημονικές σπουδές, δηλαδή στη διαμόρφωση της συνείδησής μας. Δεν μπορούμε να συνεχίζουμε αγνοώντας την. Καιρός να ανοίξει η συζήτηση για το τι είδους συνείδηση διαμορφώνεται τώρα. Γιατί πώς μπορούμε να καταλάβουμε τον κόσμο που ανοίγεται μπροστά μας; Διαβάζοντάς τον μέσα από την πολιτική ισχύος του Καρλ Σμιτ, ή της συνειδησιακής κρίσης του Πρίμο Λέβι;

(Ο Αντώνης Λιάκος είναι ομότιμος καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα Η Καθημερινή της Κυριακής)

Οι απόψεις που εκφράζονται ανήκουν αποκλειστικά στον αρθρογράφο και δεν απηχούν απαραίτητα την επίσημη θέση της ιστοσελίδας.

# TAGS

  • ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ
Δες όλες τις ειδήσεις και τα νέα τη στιγμή που συμβαίνουν
Andrea Spaccapietra (Ericsson): Η Ελλάδα στην πρώτη γραμμή του 5G - Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει τις τηλεπικοινωνίες

Andrea Spaccapietra (Ericsson): Η Ελλάδα στην πρώτη γραμμή του 5G - Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει τις τηλεπικοινωνίες

Ξέρεις τα πάντα για αυτούς που αγαπάς. Για τον εαυτό σου, όμως;

Ξέρεις τα πάντα για αυτούς που αγαπάς. Για τον εαυτό σου, όμως;

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα σπούδασε Φυσική Αγωγή με ειδικότητα Pilates

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα σπούδασε Φυσική Αγωγή με ειδικότητα Pilates

Μας χωρίζουν οι ομάδες, μας ενώνουν τα παρκαρισμένα

Μας χωρίζουν οι ομάδες, μας ενώνουν τα παρκαρισμένα

Fintech Athens 5.0: Νέες προοπτικές ανάπτυξης για το fintech οικοσύστημα

Fintech Athens 5.0: Νέες προοπτικές ανάπτυξης για το fintech οικοσύστημα

Ηχηρό υπερατλαντικό μήνυμα: «Κριτήριο ψήφου είναι η ακρίβεια»

Ηχηρό υπερατλαντικό μήνυμα: «Κριτήριο ψήφου είναι η ακρίβεια»

Μαζική έξοδος στη σύνταξη

Μαζική έξοδος στη σύνταξη

Ε9: Διορθώσεις χωρίς φόρους, τόκους και πρόστιμα για τα έτη 2014–2026

Ε9: Διορθώσεις χωρίς φόρους, τόκους και πρόστιμα για τα έτη 2014–2026

Στο 41,3% του ΑΕΠ η φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα – Τέταρτη στην ΕΕ στους έμμεσους φόρους

Στο 41,3% του ΑΕΠ η φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα – Τέταρτη στην ΕΕ στους έμμεσους φόρους

Τσιμέντο στα βόρεια προάστια: Η κυβέρνηση ανοίγει τον δρόμο για χιλιάδες τετραγωνικά δόμησης

Τσιμέντο στα βόρεια προάστια: Η κυβέρνηση ανοίγει τον δρόμο για χιλιάδες τετραγωνικά δόμησης

Πληρώνουμε τα τριπλάσια για φάρμακα σε σχέση με την Ε.Ε.

Πληρώνουμε τα τριπλάσια για φάρμακα σε σχέση με την Ε.Ε.

Το τρικ που κάνει restart τον εγκέφαλο και ενισχύει τη μνήμη

Το τρικ που κάνει restart τον εγκέφαλο και ενισχύει τη μνήμη

Εύκολη συνταγή για ελαφρύ γιουβέτσι με κοτόπουλο

Εύκολη συνταγή για ελαφρύ γιουβέτσι με κοτόπουλο

Μαραθώνιος: 6 συμβουλές προετοιμασίας για να τρέξετε με ασφάλεια

Μαραθώνιος: 6 συμβουλές προετοιμασίας για να τρέξετε με ασφάλεια

Πρωτιά της Ελλάδας στην ΕΕ στις ανατιμήσεις φυσικού αερίου, τρίτη θέση στο ρεύμα τον Οκτώβριο

Πρωτιά της Ελλάδας στην ΕΕ στις ανατιμήσεις φυσικού αερίου, τρίτη θέση στο ρεύμα τον Οκτώβριο

LNG: Αλλαγές στις δημοπρασίες της Ρεβυθούσας ζητούν ΔΕΠΑ και ΔΕΗ- Οι ενστάσεις για το κόστος

LNG: Αλλαγές στις δημοπρασίες της Ρεβυθούσας ζητούν ΔΕΠΑ και ΔΕΗ- Οι ενστάσεις για το κόστος

Ποιες συσκευές «καίνε» το περισσότερο ρεύμα στο σπίτι και πώς θα μειώσετε το κόστος

Ποιες συσκευές «καίνε» το περισσότερο ρεύμα στο σπίτι και πώς θα μειώσετε το κόστος

Πόσο συχνά πρέπει να καθαρίζεις το τζάκι σου; Οι ειδικοί απαντούν

Πόσο συχνά πρέπει να καθαρίζεις το τζάκι σου; Οι ειδικοί απαντούν

Το πρόγραμμα του πλυντηρίου που χρησιμοποιούν όλοι – και δεν πρέπει

Το πρόγραμμα του πλυντηρίου που χρησιμοποιούν όλοι – και δεν πρέπει

Ρεύμα: Σε διαβούλευση οι νέοι κανόνες για τους υπερήμερους καταναλωτές- Τι προβλέπεται για διακοπές και επανασυνδέσεις

Ρεύμα: Σε διαβούλευση οι νέοι κανόνες για τους υπερήμερους καταναλωτές- Τι προβλέπεται για διακοπές και επανασυνδέσεις

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι είπαν «Ως εδώ!»: Είναι η αρχή του τέλους για τον Τραμπ;

Διεθνή 10:21

Μπακογιάννη: ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ ανταγωνίζονται για το ποιος θα πει τη μεγαλύτερη ύβρη

Πολιτική 10:16

Ηλικιακός «κόφτης» στο επίδομα 400 ευρώ - Πότε πληρώνεται

Οικονομία 10:15

ΕΛΑΣ: ΟΧΙ στη βία στο Σχολείο και στο Πανεπιστήμιο - ΟΧΙ στην απαξίωση των συλλογικών δημοκρατικών διαδικασιών

Πολιτική 10:00

Τροχαίο στη Θεσσαλονίκη: Σχολικό λεωφορείο συγκρούστηκε με αυτοκίνητο - Τραυματίστηκε ο ένας οδηγός

Ελλάδα 09:59

Τράπεζα Κύπρου: Κέρδη 383 εκατ. ευρώ στο 9μηνο 2026 - Αναβαθμίζει τον στόχο κερδοφορίας για το 2026

Επιχειρήσεις 09:53
Όλες Οι Ειδήσεις

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Η επέλαση των Δημοκρατικών αλλάζει τις ισορροπίες στις ΗΠΑ: Πώς θα κυβερνά χωρίς το Κογκρέσο ο Τραμπ

Διεθνή 12:07

Η ψυχολογία λέει: Οι άνθρωποι που σημειώνουν σε χάρτινο ημερολόγιο αντί στο κινητό τους έχουν διαφορετικό τρόπο νοητικής επεξεργασίας

Life 15:35

Εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων: Αντισυνταγματικός ο τρόπος υπολογισμού - «Παράθυρο» για αναδρομικά

Οικονομία 17:05

Η Τουρκία απειλεί να βυθίσει το γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo για το καλώδιο

Διεθνή 13:57

Ο υφυπουργός Παιδείας έστειλε τον ελληνικό και τον κινεζικό πολιτισμό… εκατομμύρια χρόνια πίσω

Ο Πληροφοριοδότης 14:48
Ειδήσεις από την Περιφέρεια - σε συνεργασία με τα μεγαλύτερα ενημερωτικά μέσα της Περιφέρειας

# HOT TOPICS

  • ΚΑΙΡΟΣ
  • ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

Σχετικά Άρθρα

Δεν υπάρχουν F35 δασοπυρόσβεσης; Δεν υπάρχουν Belharra να σβήνουν φωτιές;

Δεν υπάρχουν F35 δασοπυρόσβεσης; Δεν υπάρχουν Belharra να σβήνουν φωτιές;

Παιχνίδια Εξουσίας 04.08.2026 17:40
Τι θα περίμενα από την επιστροφή του Τσίπρα

Τι θα περίμενα από την επιστροφή του Τσίπρα

Opinions 25.05.2026 06:25
Όταν η χούντα διέγραφε τον Αντώνη Λιάκο από το Πανεπιστήμιο

Όταν η χούντα διέγραφε τον Αντώνη Λιάκο από το Πανεπιστήμιο

Ο Πληροφοριοδότης 05.06.2025 04:43
Ο Κώστας Σημίτης και η μοναξιά του ανάμεσα στους σύγχρονους και τους επιγόνους - Συνέντευξη με τον Αντώνη Λιάκο

Ο Κώστας Σημίτης και η μοναξιά του ανάμεσα στους σύγχρονους και τους επιγόνους - Συνέντευξη με τον Αντώνη Λιάκο

Παιχνίδια Εξουσίας 07.01.2025 06:11

NETWORK

Μαραθώνιος: 6 συμβουλές προετοιμασίας για να τρέξετε με ασφάλεια

Μαραθώνιος: 6 συμβουλές προετοιμασίας για να τρέξετε με ασφάλεια

healthstat.gr 11.05.2026 - 04:46
Τιμολόγιο Αναφοράς και Χρεώσεις Προμήθειας Προμηθευτή Καθολικής Υπηρεσίας για τον μήνα Νοέμβριο 2026

Τιμολόγιο Αναφοράς και Χρεώσεις Προμήθειας Προμηθευτή Καθολικής Υπηρεσίας για τον μήνα Νοέμβριο 2026

ienergeia.gr 11.05.2026 - 07:19
Πέτη Πέρκα: Η ενεργειακή μετάβαση δεν γίνεται χωρίς την κοινωνία – Όχι στις εξορύξεις υδρογονανθράκων

Πέτη Πέρκα: Η ενεργειακή μετάβαση δεν γίνεται χωρίς την κοινωνία – Όχι στις εξορύξεις υδρογονανθράκων

ienergeia.gr 11.05.2026 - 07:08
Κατάθλιψη: Ερευνητές ανακάλυψαν ένα χρήσιμο «εργαλείο» για τη συνταγογράφηση αντικαταθλιπτικών

Κατάθλιψη: Ερευνητές ανακάλυψαν ένα χρήσιμο «εργαλείο» για τη συνταγογράφηση αντικαταθλιπτικών

healthstat.gr 11.05.2026 - 07:31
Μητρικός θηλασμός: Τι αλλαγές θα δείτε στις πρώτες μέρες ενός μωρού που θηλάζει

Μητρικός θηλασμός: Τι αλλαγές θα δείτε στις πρώτες μέρες ενός μωρού που θηλάζει

healthstat.gr 11.05.2026 - 06:15
Γ. Μανιάτης για την Έκθεση προόδου της Τουρκίας από την Κομισιόν: Μονόδρομος οι κυρώσεις

Γ. Μανιάτης για την Έκθεση προόδου της Τουρκίας από την Κομισιόν: Μονόδρομος οι κυρώσεις

ienergeia.gr 11.05.2026 - 06:45
Εύκολη συνταγή για ελαφρύ γιουβέτσι με κοτόπουλο

Εύκολη συνταγή για ελαφρύ γιουβέτσι με κοτόπουλο

healthstat.gr 11.05.2026 - 04:28
Ελλάδα στον ΟΗΕ: «Παράνομο, άκυρο και ανίσχυρο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Ελλάδα στον ΟΗΕ: «Παράνομο, άκυρο και ανίσχυρο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο

ienergeia.gr 11.05.2026 - 07:45
Dnews
ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΟΠΙΝΙΟΝ ΠΟΣΤ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Α.Ε. "OPINIONPOST" Διεύθυνση: Ιπποκράτους 2, Αθήνα, 10679, Ελλάδα
ΑΦΜ: 800961697 - ΔΟΥ: ΚΕΦΟΔΕ Αττικής
ΑΡ. ΓΕΜΗ: 145803601000
Τηλ: 210 3608484
E-mail: info@dnews.gr

Domain name: Dnews.gr (Dikaiologitika.gr)
Νόμιμος Εκπρόσωπος - Διευθύνων Σύμβουλος: Νίκος Ανδριόπουλος (andriopoulos@opinion-post.gr)
Ιδιοκτησία: OPINIONPOST A.E. - Μέτοχοι: ENERGY REGISTER Α.Ε. / Ανδριόπουλος Νικόλαος
Δικαιούχος Domain: OPINIONPOST A.E. - Διαχειριστής Domain: Σωτήρης Μπέσκος
Διευθυντής Ιστοσελίδας: Παναγιώτης Ευθυμιάδης
Διευθυντής Σύνταξης: Κώστας Σαρρηκώστας

  • ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
  • ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
  • ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ
  • COOKIES
  • ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ
  • ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Μέλος ΕΝΕΔ

Copyright © 2011 - 2026 OpinionPost S.A. All rights reserved.

Developed by Nuevvo.

ΜΕΛΟΣ #242054 Μ.Η.Τ. Μέλος #242054 του Μ.Η.Τ.
ΑΠΟΡΡΗΤΟ
  • Πολιτική
  • Οικονομία
  • Ελλάδα
  • Διεθνή
  • Life
  • Παιδεία
  • Υγεία
  • Αθλητισμός
  • Επιστήμη
  • Επιχειρήσεις
  • Θέσεις Εργασίας
  • Ο Πληροφοριοδότης
  • Παιχνίδια Εξουσίας
  • Τεχνολογία
  • Auto - Moto
  • Entertainment
  • Market Maven
  • News In English
  • Opinions
  • Ειδήσεις Από Την Περιφέρεια
  • Όλες οι Ειδήσεις
Games