Όλα δείχνουν πως μετά τις επτά υποψηφιότητες στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ θα υπάρξει και μια όγδοη. Αυτή της Άννας Διαμαντοπούλου. Αυτή όμως η υποψηφιότητα δεν αλλάζει απλά τους συσχετισμούς, δεν θέτει για μια ακόμη φορά το ερώτημα του ποιοι είναι αυτοί «οι φίλοι» που θα σπεύσουν να ψηφίσουν και ενδεχομένως ν’ αλλάξουν τους συσχετισμούς στο κόμμα.
Αλλάζει τον άξονα της συζήτησης για το τι κόμμα πρέπει να είναι το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. Κεντρώο ή κεντροαριστερό; Φυσικά και δεν ανήκω σ’ αυτές τις αυριανιστικές φωνές που αντιμετωπίζουν την Άννα Διαμαντοπούλου με απολιτικές κραυγές του τύπου «που ήσουν όλα αυτά τα χρόνια», «ποιος σε έβαλε», «δεν ανήκεις στην παράταξη».
Ακόμη περισσότερο δεν ανήκω σ’ αυτές τις φωνές που προσπαθούν ν’ απαξιώσουν το σοβαρό έργο μιας πολιτικού που και γνώμη είχε πάντοτε και γωνίες είχε αυτή η γνώμη της και πάντοτε από οποιαδήποτε θέση, από Νομάρχης έως Κοινοτικός Επίτροπος, προσέφερε σημαντικές ιδέες και προτάσεις στον δημόσιο διάλογο. Μια αξιόλογη πολιτικός που είναι τέτοια, γιατί σε αντίθεση με άλλους και άλλες, σου δίνει τη δυνατότητα και να διαφωνείς κι όχι να αδιαφορείς.
Πολλές φορές και στο τελευταίο βιβλίο μου έχω αναφερθεί στο φαινόμενο του μονοπολικού ή μονοκομματικού πλουραλισμού. Αυτός είναι σαν μια βεντάλια. Ανοιγμένη αυτή η βεντάλια αποτελείται από ένα κυρίαρχο κόμμα και διάφορα μικρότερα που δεν απειλούν την κυβερνητική εξουσία του κυρίαρχου κόμματος.
Όταν όμως αυτή κλείνει, χρειάζεται κάποιος να την ανοίξει ξανά. Όταν δηλαδή το κυρίαρχο κόμμα δείχνει σημάδια απώλειας της κυριαρχίας του, τότε κάποιοι πολιτικοί και οικονομικοί κύκλοι πιέζουν για την περιβόητη «συναίνεση στο Κέντρο». Τότε αναζητείται σ’ ένα από τα προαναφερθέντα μικρά κόμματα το σωσίβιο για τη διάσωση της πολιτικής του κυρίαρχου κόμματος, με τη μορφή του τεχνοκρατικού Κέντρου που έχει λύσεις σε προβλήματα τα οποία δεν είναι ούτε αριστερά ούτε δεξιά. Βούτυρο στο ψωμί της Ακροδεξιάς ή νερό στο μύλο της που θα έλεγε και το ΚΚΕ.
Και πότε έρχεται και στα καθ’ ημάς αυτή η αντίληψη των «συναινέσεων στο Κέντρο»; Ακριβώς τη στιγμή που η εφαρμογή της απέτυχε τόσο πολύ στη Γαλλία, αλλά και πριν στην Ιταλία, στην Σκανδιναβία, στις χώρες της Μπενελούξ κλπ. Η θέση πως τα προβλήματα είναι προβλήματα και χρειάζονται μόνο λύσεις, τεχνοκρατικές τις περισσότερες φορές, αποθεώνει τις συναινέσεις, οι οποίες όμως είναι συναινέσεις υπέρ του μεγάλου πλούτου. Δεν είναι κακό πράγμα οι συναινέσεις και οι συμβιβασμοί, οι οποίοι παρουσιάζονται γενικά και αόριστα ως μεταρρυθμίσεις. Το αντίθετο. Αλλά όταν παρόλες αυτές τις «συναινέσεις» και τις «μεταρρυθμίσεις» οι ζωές των ανθρώπων χειροτερεύουν αντί να καλυτερεύουν, τότε οι πολίτες αναζητούν διεξόδους.
Και τις βρίσκουν σ’ αυτούς που τους παραμυθιάζουν πως σκοπός τους είναι η σύγκρουση με το κατεστημένο και τις ελίτ. Την Ακροδεξιά, εννοώ. Και τι προτείνεται τότε; Η Κεντροαριστερά καλείται να ακολουθήσει την τετριμμένη των μεταρρυθμίσεων υπέρ του πλούτου. Αντί αυτή να αναδείξει και τα πάθη και τα συναισθήματα (Σαντάλ Μουφ) που οφείλει να έχει μια πολιτική που αναγνωρίζει τη διάκριση Αριστερά-Δεξιά ως θεμελιώδη για κάθε φιλελεύθερο πολιτικό σύστημα, αντί να τονίσει πως η φύση της πολιτικής δεν είναι μόνο συναινετική αλλά και συγκρουσιακή, αυτή ακούει τις σειρήνες της «συναίνεσης στο Κέντρο». Και τότε αναζητούνται και τα κατάλληλα πρόσωπα για μια τέτοια πολιτική. Και ένα τέτοιο πρόσωπο είναι η Άννα Διαμαντοπούλου, γι’ αυτό και έχει την αμέριστη υποστήριξη όλων αυτών που το λιγότερο θεωρούν ξεπερασμένη τη διάκριση Αριστερά-Δεξιά.
Στην Ελλάδα τα πρώτα ρήγματα στη ΝΔ αλλά και η πίεση από τα δεξιά στον Κυριάκο Μητσοτάκη δείχνουν πως ο δικός μας μονοκομματικός πλουραλισμός χρειάζεται ανάσες. Και ποια μεγαλύτερη ανάσα από τη μετατροπή του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ σε κόμμα του Κέντρου και όχι της Κεντροαριστεράς/Αριστεράς όπως ήταν η σοσιαλδημοκρατία; Μια κεντρώα ΝΔ δεν αρκεί για να αναπαραχθεί το σύστημα του μονοκομματικού πλουραλισμού. Χρειάζεται και ένα κεντρώο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ, έστω κι αν ο πλουραλισμός γίνεται έτσι δικομματικός.
Έτσι όμως φουσκώνει και δεν αδειάζει το ακροδεξιό ποτάμι. Γιατί καμία συναίνεση στο Κέντρο δεν μπορεί να υπάρξει όταν τίθενται τα διλήμματα «προοδευτική ή επίπεδη φορολογία», «ολικό κράτος πρόνοιας ή δίχτυ ασφαλείας και κουπόνια», «συλλογικές ή εργοδοτικές συμβάσεις», «συνταξιοδότηση όσο ζουν οι άνθρωποι ή μετά τη φυγή τους από τον μάταιο τούτο κόσμο», «περισσότερα έσοδα ή λιγότερες δαπάνες», «αξιοπρεπείς μισθοί ή υψηλά κέρδη». Και πολλά άλλα τέτοια που καμία «συναίνεση στο Κέντρο» δεν μπορεί να τα εξαφανίσει χωρίς το κόστος της ανόδου της Ακροδεξιάς. Αν μη τι άλλο όμως η υποψηφιότητα της Άννας Διαμαντοπούλου μπορεί να δώσει πολύ τροφή για σκέψη.
(Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι δόκτωρ Κοινωνιολογίας και συγγραφέας- Μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα», εκδόσεις Αλεξάνδρεια)
