Είναι λίγα πια τα σπίτια στο αντιδεξιό πολιτικό τόξο. Στις τελευταίες εκλογές, δεν κέρδισε απλώς η ΝΔ με 40,55% και 2.111.630 ψήφους, λιγότερες δηλαδή από αυτές που είχε πάρει το 2019 (2.251.411) αλλά μεγαλύτερο ποσοστό. Το πιο σημαντικό ήταν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έπαψε να αποτελεί ανταγωνιστικό κόμμα για την διακυβέρνηση πέφτοντας στο 17%, ενώ το κοινοβουλευτικό εκκρεμές πήγε προς τα δεξιά με τη ΝΔ και τα κόμματα στα δεξιά της να ξεπερνούν αθροιστικά το 55%, σπάζοντας την παράδοση της κεντροαριστερής-αριστερής υπεροχής.
Δεν είναι βέβαιο ότι αυτή η ανάγνωση δεν είναι πλέον παρωχημένη, δεδομένου ότι η Πλεύση Ελευθερίας ψηφίστηκε με το σύνθημα “ούτε δεξιά ούτε αριστερά, μπροστά”, ενώ ο Κ. Μητσοτάκης κυριάρχησε στο κέντρο εξισορροπώντας τις διαρροές προς τα δεξιά με εισροές από αριστερά της ΝΔ.
Δεν είναι μόνο τα λίγα σπίτια που κάνουν κακό το χωριό της κεντροαριστεράς. Είναι και η ποιότητα της κατασκευής τους. Καθόλου ανθεκτικά στις καταστροφές και αφιλόξενα για τους επισκέπτες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ΣΥΡΙΖΑ υπέστη δύο διασπάσεις μετά την εκλογική ήττα και ακόμη η προσχηματική αυτοκριτική δεν αγγίζει την κυβερνητική συνεργασία με τους ΑΝΕΛ, ενώ κάθε προσπάθεια διεύρυνσης αντιμετωπίζεται από εσωκομματικές δυνάμεις σαν μόλυνση που συνεπάγεται κίνδυνο για την ιδεολογική καθαρότητα.
Η ΝΔ κατάφερε να επιβιώσει ως μεγάλο κόμμα παρά τη μνημονιακή προσαρμογή της και έφερε στα μέτρα της την έννοια της πολυσυλλεκτικότητας έχοντας στην πρώτη σειρά υπουργούς προερχόμενους από τον ΛΑΟΣ (Βορίδη, Γεωργιάδη) και δίπλα τους υπουργούς από τη μήτρα του ΠΑΣΟΚ (Χρυσοχοΐδη, Πιερρακάκη, Μενδώνη, Τσακλόγλου κα).
Αντίθετα, το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, μετά τη μνημονιακή του κατάρρευση, διευρύνεται με ασήμαντες μεταγραφές τύπου Ζαγοράκη και ο ΣΥΡΙΖΑ πέρασε σε φάση αποΣΥΡΙΖοποίησης μετά την εκλογή του Στ. Κασσελάκη στην ηγεσία.
Μία από τις ερμηνείες για την ανθεκτικότητα της ΝΔ είναι ο ψυχρός επαγγελματισμός των στελεχών της που ελέγχουν τις φιλοδοξίες και τον εγωισμό τους για τη νομή της εξουσίας, ενώ στον χώρο της κεντροαριστεράς-αριστεράς, άλλοτε με την επίκληση ηθικού πλεονεκτήματος και άλλοτε με την πίστη σε κάποιο πολιτικό μεγαλείο, οι μεγάλοι ναρκισσισμοί πυροδοτούν μικρούς εμφυλίους.
Με βάση τους κανόνες της εκλογικής αριθμητικής, η σύγκλιση των βασικών πολιτικών δυνάμεων του προοδευτικού χώρου αποτελεί προϋπόθεση για την επιστροφή στον δικομματισμό, ώστε να μην αποτελεί η ΝΔ τη μοναδική κυβερνητική λύση. Πόσο μάλλον όταν η αναμενόμενη καταγραφή της φθοράς της στις ευρωεκλογές θα απελευθερώσει συνειρμούς για σχηματισμό πολυκομματικής κυβέρνησης μετά τις επόμενες εθνικές εκλογές (προγραμματισμένες για το 2027).
Αλλά τίποτα δεν δείχνει ότι θα υπάρξει δυναμική προς αυτή την κατεύθυνση.
Ειδικότερα:
ΣΥΡΙΖΑ: Εάν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης κρατηθεί στη δεύτερη θέση, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, ο Στ. Κασσελάκης δεν θα αμφισβητηθεί ακόμη και αν δεν πετύχει ποσοστό κοντά σε αυτό των εθνικών εκλογών. Τα πρόσωπα που θα μπορούσαν να αναμετρηθούν μαζί του (Τεμπονέρας, Γεροβασίλη) εξουδετερώθηκαν πολιτικά στο συνέδριο και οποιοσδήποτε άλλος (πχ ο Σωκράτη Φάμελλος) δεν θα κάνει το βήμα χωρίς την υποστήριξη του Αλέξη Τσίπρα ο οποίος, όπως όλα δείχνουν, έχει αποφασίσει να μην ανακατευτεί ξανά στα εσωκομματικά, για το ορατό μέλλον. Με τον Στ. Κασσελάκη στην ηγεσία, οποιαδήποτε προσέγγιση με το ΠΑΣΟΚ είναι αδύνατη γιατί στην Χαριλάου Τρικούπη τον αντιμετωπίζουν σαν επικίνδυνο λαϊκιστή, ξένο προς τους κώδικες της σοσιαλδημοκρατίας. Ούτε λόγος βέβαια για επιστροφή της Νέας Αριστεράς που στέκεται απέναντι του με εμπάθεια.
ΠΑΣΟΚ: Διακηρυγμένος στόχος παραμένει η δεύτερη θέση και αν δεν επιτευχθεί, το πιθανότερο είναι ότι θα επισπευστεί το συνέδριο, που είναι προγραμματισμένο για το φθινόπωρο του 2025. Θα το θέσουν στελέχη του ΠΑΣΟΚ αλλά δεν αποκλείεται να τους προλάβει ο ίδιος ο Νίκος Ανδρουλάκης, ζητώντας την επαναβεβαίωση της εντολής του στην ηγεσία. Εκτός μεγάλου απροόπτου, θα παραμείνει πρόεδρος του κόμματος, αφού όσοι θα μπορούσαν να αναμετρηθούν μαζί του (Χριστοδουλάκης, Γερουλάνος, Χρηστίδης κα) δεν βρίσκονται σε διαδικασία συνεργασίας μεταξύ τους ώστε να υποστηριχθεί ένας απ΄όλους. Ο Ν. Ανδρουλάκης δεν συζητά τίποτα άλλο πέρα από την ποσχώρηση στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ στο ΠΑΣΟΚ, όπως πχ συνέβη με τον πρώην ευρωβουλευτή του Κ. Χρυσόγονου. Και αν με τη Νέα Αριστερά φαίνονται πιο εύκολα τα πράγματα, εννοείται πως η Ομπρέλα (Τσακαλώτος, Σκουρλέτης, Φίλης κα) θα κάνουν δύσβατο το δρόμο του ανοίγματος για Χαρίτση-Αχτσιόγλου.
Οι “μικροί”: Η Νέα Αριστερά φιλοδοξεί να εκλέξει ευρωβουλευτή (τον Γαβριήλ Σακελλαρίδη πιθανότατα) που θα της εξασφαλίσει, πέρα από όλα τα άλλα, και κάποια χρηματοδότηση αλλά η επόμενη μέρα θα είναι δύσκολη. Τι ποσοστό θα πάρουν στις επόμενες εκλογές και πόσοι από τους 11 εν ενεργεία βουλευτές θα επανεκλεγούν; Η αποτυχία τους να συνεργαστούν με τον “Κόσμο” του Πέτρου Κόκκαλη δείχνει τη δυσκολία της προσπάθειας για προοδευτικές συγκλίσεις. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου δεν σκοπεύει να αλλάξει ρότα με την “Πλεύση Ελευθερίας” και το ΜέΡΑ 25 του Γ. Βαρουφάκη πνέει τα λοίσθια. Εννοείται πως οι “Δημοκράτες” του Α. Λοβέρδου βρίσκονται μακριά από την κεντροαριστερά και κοντά στην κεντροδεξιά.
Οι από μηχανής Θεοί: Τα πρόσωπα που, δυνητικά, θα μπορούσαν να προωθήσουν τη σύγκλιση των προοδευτικών δυνάμεων περιορίζονται από αντικειμενικές συνθήκες. Ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας πρέπει να αποδείξει ότι είναι επιτυχημένος δήμαρχος πριν περάσει στην κεντρική πολιτική σκηνή και ο Αλέξης Τσίπρας είναι νωρίς για να ξανασυστηθεί πολιτικά και αργά για τον αναστοχασμό που δεν έκανε το 2019.
Συμπερασματικά:
Ενώ, το λογικό είναι, την επόμενη μέρα των ευρωεκλογών να ξεκινήσουν διεργασίες για την ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου, αυτό δεν πρόκειται να συμβεί, τουλάχιστον όχι με σκοπό τον σχηματισμό ενός συμμαχικού σχήματος που μπορεί να κερδίσει τη ΝΔ στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Οι “ιδιοκτήτες” των “λίγων σπιτιών” της κεντροαριστεράς θα δώσουν μάχη για να μην γκρεμιστούν και για να διατηρήσουν τις “αυθαιρεσίες” τους, προτιμώντας τη συνέχεια στο χωριό (αν και κακό) παρά το απρόβλεπτο της μετακίνησης στην μεγάλη πόλη.
(Η Αγγελική Σπανού είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας)
