Το έλλειμμα αυτό μάλιστα θα προκύψει παρά το γεγονός ότι λόγω Μνημονίου έχουν προγραμματιστεί μέτρα ύψους 1,7 δισ. ευρώ για το διάστημα 2015 – 2016. Η εκτίμηση για τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης είναι ότι για φέτος θα καταγράψουν έλλειμμα 1,672 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 704 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον αρχικό προϋπολογισμό για την τρέχουσα χρονιά. Οι λόγοι του αυξημένου ελλείμματος είναι οι μειωμένες έναντι των προβλέψεων ασφαλιστικές εισφορές και η αύξηση της συνταξιοδοτικής δαπάνης για κύριες συντάξεις κατά 167 εκατ. ευρώ. Επίσης, οφείλεται στην αύξηση της δαπάνης κατά 326 εκατ. ευρώ των επικουρικών συντάξεων λόγω μη εφαρμογής της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος. Επίσης, διαπιστώνεται ότι η ανεργία θα συνεχίσει να κινείται ανοδικά φτάνοντας στο 25,4% το 2015 και 25,8% το 2016. Επίσης, η απασχόληση θα κινηθεί αρνητικά το τρέχον έτος κατά 1,6% και το 2016 κατά 1%.
Για το 2016 η εκτίμηση που υπάρχει είναι ότι θα συνεχιστούν οι πιέσεις στην Κοινωνική Ασφάλιση, λόγω διατήρησης της ανεργίας σε υψηλά επίπεδα και της συνεχιζόμενης κρίσης στους ελεύθερους επαγγελματίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι υπολογίζεται πως τα έσοδα από εισφορές θα είναι κατά 50 εκατ. ευρώ λιγότερα σε σχέση με φέτος.
Για να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις αυτές η κυβέρνηση παραδέχεται ότι υιοθέτησε στον ν. 4336 / 2015 σειρά παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης και στη δημιουργία αντικινήτρων για πρόωρη συνταξιοδότηση.
Σύμφωνα με το νέο Μνημόνιο έως το τέλος του 2016 θα πρέπει να γίνουν παρεμβάσεις σε συντάξεις, εισφορές και λοιπές παροχές κοινωνικής ασφάλισης ύψους 1,7 δισ. ευρώ, ενώ άλλα 105 εκατ. ευρώ θα προκύψουν από τα κοινωνικά επιδόματα. Ειδικά για το τελευταίο προβλέπεται ότι εξορθολογισμός χορήγησης επιδόματος θέρμανσης με μείωση της σχετικής δαπάνης κατά 50%.
Πιο συγκεκριμένα 284,9 εκατ. ευρώ εκτιμάται ότι θα είναι το αποτέλεσμα των παρεμβάσεων στις συντάξεις του Δημοσίου, το οποίο εξειδικεύεται ως εξής:
*Αντικίνητρα για πρόωρη συνταξιοδότηση – σταδιακή προσαρμογή ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης (20,9 εκατ. ευρώ).
*Εφαρμογή αναλογικού υπολογισμού σύνταξης (εφαρμογή ν. 3863/2010 από 1/1/2015 για όσους αποχωρούν από 1.1.2015) (5,8 εκατ. ευρώ).
*Πάγωμα κατώτατης σύνταξης – διαφορά οργανικού ποσού (μέχρι το 67ο έτος) και κατώτατης σύνταξης μετά το 67ο έτος (0,1 εκατ. ευρώ)
*Εξοικονόμηση από ασφαλιστική μεταρρύθμιση συντάξεων δημοσίου (258,1 εκατ. ευρώ).
Άλλα 538,4 εκατ. ευρώ υπολογίζεται ότι θα είναι η εξοικονόμηση που μπορεί να προκύψει από τους ΟΚΑ, με τα περισσότερα από αυτά (483,5 εκατ. ευρώ), να προέρχονται από την ασφαλιστική μεταρρύθμιση. Επιπλέον 879,3 εκατ. ευρώ υπολογίζεται ότι θα εξοικονομηθούν από εισφορές και λοιπές παροχές στους ΟΚΑ. Το ποσό αυτό επιμερίζεται σε 531 εκατ. ευρώ από την αύξηση εισφοράς υγείας στις κύριες συντάξεις από 4% σε 6%, άλλα 183,4 εκατ. ευρώ από επιβολή εισφοράς υγείας 6% στις επικουρικές συντάξεις, 77,9 εκατ. ευρώ εκτιμάται ότι θα είναι η επίδραση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων στα εφάπαξ και 86,9 εκατ. ευρώ θα προκύψουν από την εφαρμογή συντελεστή προσαρμογής στα εφάπαξ.
Μισθοί και συντάξεις για το 2015 θα φτάσουν στα 18,813 δισ. ευρώ και για το 2016 στα 18,555 δισ. ευρώ. Άρα προϋπολογίζεται μια μικρή μείωση κατά 258 εκατ. ευρώ. Η μείωση αυτή θα προέλθει από την ασφάλιση την περίθαλψη και την κοινωνική προστασία, όπου για το 2015 εκτιμάται ότι θα ανέλθουν οι δαπάνες στα 14,489 δισ. ευρώ, αντί για 13,793 δισ. ευρώ που είναι η εκτίμηση για το 2016. Δηλαδή η κυβέρνηση εκτιμά ότι θα εξοικονομήσει 696 εκατ. ευρώ. Για φέτος οι δαπάνες εκτιμάται ότι θα είναι 558 εκατ. ευρώ υψηλότερες έναντι του στόχου. Ο λόγος είναι ότι θα υπάρξει αύξηση στη δαπάνη καταβολής του ΕΚΑΣ, λόγω ένταξης μεγαλύτερου αριθμού δικαιούχων κατά 70.000 περίπου, με συνέπεια να χρειαστούν επιπλέον 250 εκατ. ευρώ. Επίσης, χρειάστηκε να δοθεί πρόσθετη χρηματοδότηση στα νοσοκομεία ως αντιστάθμισμα της μειωμένης χρηματοδότησης από τον ΕΟΠΥΥ και στη δαπάνη για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης. Για το 2016 υπολογίζεται ότι στα 13,793 δισ. ευρώ αφορούν τις επιχορηγήσεις των ασφαλιστικών ταμείων, των νοσοκομείων και των δαπανών για την κοινωνική προστασία (επίδομα πολυτέκνων, επίδομα θέρμανσης, απόδοση πόρων στο ΑΚΑΓΕ. Στις παραπάνω δαπάνες περιλαμβάνονται και δράσεις για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι θα εξοικονομήσει άλλα 300 εκατ. ευρώ το 2016 από την ασφαλιστική μεταρρύθμιση των συντάξεων του Δημοσίου.
Στα επιμέρους στοιχεία του προϋπολογισμού διαπιστώνεται ότι από το 2010 έως το 2014 σημειώθηκε αύξηση της ανεργίας κατά 14,1 εκατοστιαίες μονάδες. Τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο τμήμα της εισοδηματικής κλίμακας καταγράφουν απώλειες συγκριτικά μεγαλύτερες της συνολικής μείωσης των εισοδημάτων στην οικονομία.
Το ταμειακό έλλειμμα των Ασφαλιστικών Ταμείων αναμένεται ότι θα αυξηθεί κατά 934 εκατ. ευρώ περίπου σε σχέση με τους στόχους του προϋπολογισμού και θα διαμορφωθεί στα 2,123 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην αύξηση των δαπανών για συντάξεις κατά 494 εκατ. ευρώ και στη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 836 εκατ. ευρώ.
Ο ΟΑΕΔ εκτιμάται ότι θα παρουσιάσει θετικό ισοζύγιο κατά 427 εκατ. ευρώ το 2015, υψηλότερο κατά 229 εκατ. ευρώ από τον αρχικό στόχο. Για προγράμματα απασχόλησης αναμένεται να διατεθούν φέτος 380 εκατ. ευρώ και για επιδόματα ανεργίας 984 εκατ. ευρώ, έναντι πρόβλεψης για 600 και 922 εκατ. ευρώ αντίστοιχα. Για το 2016 εκτιμάται ότι ο ΟΑΕΔ θα καταγράψει έλλειμμα 7 εκατ. ευρώ.
