Η έρευνα θα εστιάσει στο πρόβλημα της αυξανόμενης ανεργίας και υποαπασχόλησης (ειδικά για τους νέους και τις γυναίκες) στην Ελλάδα, κατά την τρέχουσα περίοδο της κρίσης. Η υπο-αξιοποίηση ή και πλήρης απαξίωση των ανθρώπινων πόρων, που αντανακλάται στη συρρίκνωση των ευκαιριών απασχόλησης και στην αδυναμία πρόσβασης στην εργασία, αποτελεί πλέον στη χώρα μας την κύρια αιτία οικονομικής ανισότητας και κοινωνικού αποκλεισμού.
Στον αντίποδα, η προτεινόμενη ανάλυση τοπικών/περιφερειακών αγορών εργασίας και η ανάδειξη ευκαιριών και πρωτοβουλιών δημιουργίας απασχόλησης θα παράσχει εργαλεία για την αντιστροφή της υφιστάμενης κατάστασης. Η Σπάρτη, η Τρίπολη, η Ρόδος και η Καστοριά θα αποτελέσουν τις περιοχές-στόχους της έρευνας, καθώς αντιπροσωπεύουν διαφορετικές περιπτώσεις ανάπτυξης και παραγωγικής εξειδίκευσης, επιτρέποντας συγκριτική ανάλυση της ανεργίας και της απασχόλησης. Στις συγκεκριμένες περιοχές θα εξετασθούν:
• η κλαδική εξειδίκευση σε συνάρτηση με την πορεία της απασχόλησης και της ανεργίας, προκειμένου να αποτιμηθεί η αξιοποίηση των τοπικών ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων
• τα προσόντα, οι δεξιότητες και η στάση των ανέργων και των υποαπασχολούμενων, προκειμένου να εντοπιστεί η ασυμβατότητα του διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού με τις τοπικές παραγωγικές δομές και η δυνατότητα απορρόφησής του
• η ικανότητα των τοπικών παραγόντων – σωματεία εργαζομένων, αντιπρόσωποι ανέργων, τοπικές αρχές, ΟΑΕΔ, επιχειρηματικά επιμελητήρια, οργανώσεις πολιτών – να εστιάσουν στο πρόβλημα της ανεργίας και της υποαπασχόλησης στο υφιστάμενο πλαίσιο.
Βασικές αρχές και επιδιώξεις της μελέτης αποτελούν: (α) η θεώρηση του τοπικού εργατικού πλεονάσματος (ανέργων και υποαπασχολούμενων) ως χωρικά ενσωματωμένου αποθέματος γνώσης, δεξιοτήτων και ικανοτήτων, πολύτιμου για την ανάπτυξη και (β) η κατάδειξη πως το πρόβλημα της υποαπασχόλησης και της ανεργίας δεν επιλύεται ατομικά, αλλά αφορά το σύνολο της κοινότητας και απαιτεί τον από τα κάτω συντονισμό όλων των παραγόντων της (εργαζομένων/ανέργων, επιχειρήσεων, θεσμικών φορέων κ.ά.) για την ανάκτηση του δικαιώματος στην εργασία και την αναβάθμιση των τοπικών αναπτυξιακών δομών.
Τα αποτελέσματα της μελέτης θα τροφοδοτήσουν συμμετοχική έρευνα δράσης (participatory action research) που θα κινητοποιεί το εργατικό δυναμικό, τις επιχειρήσεις και άλλους τοπικούς φορείς στην ανάπτυξη στρατηγικών ολοκληρωμένης αξιοποίησης του ανθρώπινου κεφαλαίου για τη βιώσιμη τοπική ανάκαμψη.
Ο στόχος του πρώτου πακέτου εργασίας είναι να εντοπίσει τον ρόλο της διαφορετικής κλαδικής σύνθεσης και εξειδίκευσης στην εξέλιξη της ανεργίας και υπο-απασχόλησης στις Περιφέρειες της Ελλάδας. Η υπο-απασχόληση εντοπίζεται στη μη εθελοντική, μερική απασχόληση (part-time work), μια μορφή διευρυνόμενης μη τυπικής απασχόλησης, η οποία σχετίζεται με την εντεινόμενη επισφάλεια της ελληνικής αγοράς εργασίας υπό το καθεστώς της οικονομικής κρίσης.
Ο στόχος του δεύτερου πακέτου εργασίας είναι να εντοπίσει την συνάρτηση μεταξύ των δομών της οικονομίας και της ανεργίας / υπο-απασχόλησης και τις συνέπειές της στο τοπικό επίπεδο. Πρόκειται για μια αμφίδρομη διεργασία, καθώς τα δύο ‘συστατικά’ της (παραγωγή και απασχόληση) αλληλεπιδρούν. Το δεύτερο πακέτο εργασίας θα βασιστεί στο πλαίσιο που θα αναπτύξει το πρώτο πακέτο εργασίας, προκειμένου να αναλύσει πώς η διαφορετική οικονομική διάρθρωση και παραγωγική εξειδίκευση διαμορφώνει το πλαίσιο της ανεργίας και υπο-απασχόλησης στις εξεταζόμενες αγορές εργασίας της Τρίπολης, της Σπάρτης, της Ρόδου και της Καστοριάς).
Ο στόχος του τρίτου πακέτου εργασίας είναι να ενδυναμώσει τους ανέργους / υποαπασχολούμενους και άλλους ενδιαφερόμενους κοινωνικούς δρώντες και τοπικούς φορείς, μέσω αναστοχασμού-κατά την δράση (reflection-in-action) και αναστοχασμού πάνω στην δράση (reflection-on-action), να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά το πρόβλημα της υπο-αξιοποίησης των ανέργων / υπο-απασχολούμενων στον τόπο τους. Το τρίτο πακέτο εργασίας θα εφαρμοστεί στις 2 από τις 4 περιοχές στόχους, και πιο συγκεκριμένα στην Σπάρτη και την Τρίπολη, με τους πιο κάτω στόχους:
• έναν βραχυπρόθεσμο στόχο για τα άτομα: να μετασχηματίσει και ανασυντάξει απόψεις και πρακτικές που οι συμμετέχοντες (εκπρόσωποι σημαντικών κοινωνικών ομάδων / δρώντων / φορέων) χρησιμοποιούν στην προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της υπο-αξιοποίησης και σπατάλης των ανθρώπινων πόρων.
• έναν μακροπρόθεσμο στόχο για την κοινωνία: να παράξει αλλαγές οι οποίες θα μπορούσαν ν' αποτελέσουν την βάση σχετικών πολιτικών μεταρρυθμίσεων σε ένα ευρύτερο επίπεδο.
• το αποτέλεσμα συγκεκριμένων και πραγματοποιήσιμων σχεδίων δράσης στο τοπικό επίπεδο, τα οποία θ' αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά την υπο-αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων
Η δημόσια δαπάνη της πράξης που προτείνεται για εγγραφή στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων ανέρχεται σε 179.805,00 €
