Οι επιπτώσεις από την υλοποίηση αυτών των μέτρων σε μια ήδη καθημαγμένη οικονομία θα φανούν πρώτα στη μείωση του ΑΕΠ, η οποία σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ θα κυμανθεί περίπου στο 3,5% και σε μια περαιτέρω μείωση του μέσου καθαρού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Τούτο, θα έχει προφανείς συνέπειες στην κατανάλωση, την εγχώρια παραγωγή και τον επενδυτικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων. Αυτή η μείωση στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών προκύπτει από τα ακόλουθα μέτρα:
- Αύξηση της έκτακτης εισφοράς αλληλεγγύης (κλιμακούμενα αυξανόμενης) στα εισοδήματα του έτους
- Αύξηση του φόρου κερδών επιχειρήσεων στο 29% από 26% και αύξησης της προκαταβολής φόρου στο 100% από το 55% (το 2015 η αντίστοιχη αύξηση θα είναι στο 75%).
- Αύξηση της συμμετοχής στον κλάδο υγεία των κύριων συντάξεων (από 4% στο 6%) και επικουρικών συντάξεων (από 0% στο 6%).
- Αύξηση του φορολογικού συντελεστή κερδών από άσκηση αγροτικής δραστηριότητας (από το 13% στο 26%)
- Διατήρηση του ΕΝΦΙΑ, χωρίς προσαρμογή σε νέες αντικειμενικές αξίες ή άλλες παραμετροποιήσεις (δανειακή υποχρέωση, μη μισθωμένο κλπ)
- Αύξηση του φόρου ενοικίων στην κατώτερη κλίμακα από 11% στο 15%
Επιπρόσθετα, η υφεσιακή επίδραση θα προκληθεί και από την αύξηση της έμμεσης φορολογίας. Σύμφωνα με την έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ για το έτος 2014, που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2015, η μέση μηνιαία καταναλωτική δαπάνη μειώθηκε από τα 1956,42€ το 2010, στα 1460,52€ το 2014. Η μείωση αυτή υπερβαίνει το 25% μεσοσταθμικά.
Οι κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών, οι οποίες στη διάρκεια της κρίσης δέχτηκαν το ισχυρότερο πλήγμα ως προς το σκέλος της ζήτησης ήταν οι εξής:
- Στην κατηγορία ειδών διατροφής, η μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών υποχώρησε από τα 351,67€ στα 299,79€ (μείωση 14,7%, γεγονός που αντανακλά τη σχετική ανελαστικότητα στην κατανάλωση αυτών των αγαθών)
- Στην κατηγορία ένδυσης και υπόδησης, η μέση μηνιαία δαπάνη υποχώρησε από τα 140,84€ στα 85,7€ (μείωση 39,2%)
- Στην κατηγορία Στέγαση, η μέση μηνιαία δαπάνη υποχώρησε από τα 228,82€ το 2010 στα 195,29€ το 2014 (μείωση 14,7%)
- Στην κατηγορία Υγεία, η μέση μηνιαία δαπάνη υποχώρησε από 124,43€ το 2010 στα 105,76€ το 2014 (μείωση 15%). Σε αυτήν την κατηγορία υπάρχει ανελαστική τάση, αλλά και σημαντική επιβάρυνση λόγω της αύξησης της συμμετοχής των νοικοκυριών στη συμμετοχή για φάρμακα και ιατρικές εξετάσεις.
- Στην κατηγορία μεταφορών, η μέση μηνιαία δαπάνη υποχώρησε από τα 264,87€ το 2010 στα 184,82€ το 2015 (μείωση 30,2%)
- Στην κατηγορία εστίαση, καφέ- ζαχαροπλαστεία, ξενοδοχεία, η μέση μηνιαία δαπάνη μειώθηκε από τα 209,75€ στα 143,9€ (μείωση 31,6%)
Με τις αυξήσεις των συντελεστών ΦΠΑ στα είδη διατροφής, τις μετακινήσεις και την εστίαση (από το 13% στο 23%) αναμένεται σημαντική αύξηση των τελικών τιμών σε όλες αυτές τις κατηγορίες, με τους καταναλωτές να επιβαρύνονται σημαντικά στα αγαθά στα οποία υπάρχει χαμηλή ελαστικότητα ζήτησης (βασικά είδη, στέγαση, υγεία και μεταφορές).
Η εκτίμηση του ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ είναι ότι θα υπάρξει κατ’ ελάχιστο μείωση της συνολικής δαπάνης ανά νοικοκυριό κατά 60€ μηνιαία (720€ ετησίως).
Με δεδομένη την κατάργηση του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ στις νησιωτικές περιοχές, την κατάργηση του μειωμένου φόρου πετρελαίου θέρμανσης και την αύξηση των επιβαρύνσεων στους επαγγελματίες του πρωτογενούς τομέα (φορολόγηση αγροτικών προϊόντων), αναμένονται σημαντικές επιπρόσθετες αυξήσεις τιμών στην αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης των προϊόντων του αγροδιατροφικού κλάδου, που τελικά θα μετακυλιστούν στον τελικό καταναλωτή.
Αν υποθέσουμε ότι υπάρχει μια θετική συσχέτιση μεταξύ διαθέσιμου εισοδήματος και καταναλωτικής δαπάνης των νοικοκυριών, και οι ανελαστικές δαπάνες αφορούν τα είδη διατροφής, την υγεία και τη στέγαση, τότε αναμένουμε ότι με την επιβολή νέων έμμεσων φορολογικών επιβαρύνσεων, θα έχουμε ανακατεύθυνση της δαπάνης των νοικοκυριών υπέρ των ανελαστικών αγαθών (βασικά είδη, στέγαση, υγεία και μεταφορές) και εις βάρος της κατανάλωσης αγαθών με υψηλή ελαστικότητα ζήτησης (εστίαση, ένδυση- υπόδηση, ψυχαγωγία). Συνεπάγεται ότι με βάση τις υποθέσεις αυτές, θα αναμένουμε περαιτέρω μείωση κύκλου εργασιών κυριότερα στον κλάδο εστίασης και ένδυσης- υπόδησης, με σοβαρές επιπτώσεις στην απασχόληση των κλάδων αυτών.
ΤΟ ΝΕΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ
Οι θεσμοί έθεσαν μετ’ επιτάσεως την ανάγκη επαναφοράς της εργαλειοθήκης του ΟΟΣΑ ως προαπαιτούμενο για την εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι από το σύνολο των 300 διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που είχαν προταθεί στην εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ, μόνο ένα μικρό μέρος δεν έχει εφαρμοσθεί ολοκληρωτικά εξ αιτίας της προφανούς αναποτελεσματικότητας των μέτρων αυτών για τη βελτίωση της εγχώριας παραγωγικής δυναμικής.
Ειδικότερα, οι μεταρρυθμίσεις που προέβλεπαν
- Τη δυνατότητα διάθεσης ΜΗΣΥΦΑ σε καταστήματα εκτός φαρμακείων
- Την εφαρμογή ρυθμίσεων για τον τρόπο διάθεση γάλακτος, ελαιολάδου και ψωμιού εκτός των παραδοσιακών τρόπων
- Την απελευθέρωση λειτουργίας των καταστημάτων τις Κυριακές
έτυχαν της πλήρους απαξίας των ελληνικών παραγωγικών τάξεων, διότι δεν αντιμετώπιζαν κανένα πρόβλημα εξωστρέφειας, καινοτομίας και ανασυγκρότησης της ελληνικής παραγωγικής βάσης, αλλά συντελούσαν στη μεγέθυνση της συγκέντρωσης και τη μείωση των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων της χώρας. Η εκτίμηση του ΙΜΕ-ΓΣΕΒΕΕ είναι ότι με την εφαρμογή των συγκεκριμένων μέτρων δε θα επέλθει παραγωγική αναδιάρθρωση, ούτε αύξηση απασχόλησης.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Από τα στοιχεία φαίνεται ότι θα έχουμε μείωση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών λόγω της αύξησης της έμμεσης φορολόγησης, όσο και μείωση των ονομαστικών διαθέσιμων εισοδημάτων λόγω της αύξησης της άμεσης φορολόγησης και της μείωσης των συντάξεων. Είναι προφανές ότι η ελληνική οικονομία θα εισέλθει εκ νέου σε βαθιά ύφεση. Γεγονός που σηματοδοτεί νέα κλεισίματα επιχειρήσεων και περαιτέρω αύξηση της ανεργίας.
Με βάση την ασφυκτική κατάσταση στην οποία βρίσκεται η οικονομία και δεδομένου ότι η κατάσταση αυτή θα επιδεινωθεί το καλύτερο που μπορούμε να προσδοκούμε είναι η γρήγορη σταθεροποίηση της οικονομίας στα νέα δεδομένα. Για να συμβεί αυτό όμως απαιτούνται ταχύτατες αποδεσμεύσεις κεφαλαίων για επενδύσεις, αξιοποίηση του πακέτου για την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και δικαιότερη αναδιανομή του παραγόμενου πλούτου προς τις πιο αδύναμες κοινωνικά ομάδες. Βασική προϋπόθεση για την επίτευξη του δύσκολου αυτού στόχου είναι η σταθερή πολιτική κατάσταση στην χώρα μας.
Η ΓΣΕΒΕΕ καλεί την κυβέρνηση και τους θεσμούς, κατά τη διάρκεια εφαρμογής του 3ου προγράμματος στήριξης να προβούν θαρραλέα και με αμοιβαία σε αναπροσανατολισμό της στείρας οικονομικής πολιτικής λιτότητας και επανακαθορισμό των στόχων για την ελληνική οικονομία.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ- ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
Έστω, ότι έχουμε επιχείρηση με συνολικά κέρδη 20,000€ (ατομική επιχείρηση)
Ο φόρος κερδών είναι 29%, η προκαταβολή φόρου για το 2015 είναι 75%.
Παράλληλα, υπάρχουν οι επιβαρύνσεις του τέλους επιτηδεύματος και της έκτακτης εισφοράς αλληλεγγύης.
Αν ο επιχειρηματίας έχει ένα κατάστημα, τότε πρέπει να πληρώσει τέλος επιτηδεύματος 650€.
Η έκτακτη εισφορά αλληλεγγύης σε αυτήν την κατηγορία θα ήταν 0,7%
Η νέα συνολική επιβάρυνση θα είναι 2,000€ που αφαιρείται από το διαθέσιμο εισόδημα, τη ζήτηση και την κατανάλωση
*Δε λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι για τις ανάγκες στέγασης, ο επιχειρηματίας θα πρέπει είτε να πληρώνει ενοίκιο κύριας κατοικίας, είτε να πληρώνει ΕΝΦΙΑ.
