Ιδιαίτερα ζοφερή είναι η εικόνα που παρουσιάζει για την Ελλάδα η έκθεση της Κομισιόν για το δημογραφικό, καθώς διαπιστώνει σημαντική μείωση του πληθυσμού στα 7,6 εκατομμύρια κατοίκους μέχρι το 2080 και σύνταξη στα 68 έτη το 2030. Ο συνολικός οικονομικός δείκτης εξάρτησης, που περιλαμβάνει τον μη ενεργό πληθυσμό όλων των ηλικιών σε σχέση με τους απασχολουμένους 20-64 ετών, αυξάνεται από 130,7 άτομα ανά 100 απασχολουμένους το 2025 σε 153,6 το 2050. Στη συνέχεια υποχωρεί ελαφρά και διαμορφώνεται σε 145 το 2080.
Αντίστοιχα, ο οικονομικός δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων, που συγκρίνει τον μη ενεργό πληθυσμό άνω των 65 ετών με τους απασχολουμένους ηλικίας 20-64 ετών, κορυφώνεται στο 85,5% το 2050 και διαμορφώνεται στο 79,1% το 2080.
Η δημογραφική συρρίκνωση επηρεάζει μάλιστα και την αγορά εργασίας, καθώς το εργατικό δυναμικό ηλικίας 20-64 ετών μειώνεται από 4,65 εκατ. άτομα το 2025 σε 3,07 εκατ. το 2080. Πρόκειται για απώλεια περίπου 1,58 εκατ. ατόμων ή 34%.
Σημειώνεται μάλιστα ότι η συρρίκνωση του πληθυσμού και του εργατικού δυναμικού περιορίζει και τις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας.
Το δυνητικό ΑΕΠ της Ελλάδας εκτιμάται ότι θα αυξάνεται κατά μέσο όρο μόλις 0,8% ετησίως την περίοδο 2026-2080.
Χαμηλότερη επίδοση εμφανίζει μόνο η Ιταλία, με 0,7%, ενώ την ίδια επίδοση με την Ελλάδα καταγράφει η Πορτογαλία. Ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 1%.
Στα 72 έτη το όριο συνταξιοδότησης το 2080
Τονίζεται μάλιστα ότι, με βάση τον υφιστάμενο μηχανισμό σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, η Κομισιόν προβλέπει ότι το κανονικό όριο συνταξιοδότησης θα αυξηθεί – από τα 67 έτη που είναι σήμερα:
- Στα 68 έτη το 2030, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 63.
- Στα 70 έτη το 2055, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 65.
- Στα 72 έτη το 2080, με πρόωρη συνταξιοδότηση στα 67.
Τα παραπάνω αποτελούν προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τις δημογραφικές παραδοχές της Eurostat. Δεν αποτελούν αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί για την εφαρμογή συγκεκριμένων νέων ορίων.
Οι μεταρρυθμίσεις του 2012 και του 2014 αύξησαν τα όρια ηλικίας από τα 65 στα 67 έτη για την κανονική και από τα 60 στα 62 για την πρόωρη συνταξιοδότηση. Από το 2021 προβλέπεται, επιπλέον, η αναπροσαρμογή των ορίων με βάση τις μεταβολές του προσδόκιμου ζωής στα 65 έτη, η οποία επανεξετάζεται κάθε τρία χρόνια.
Η αναπροσαρμογή, ωστόσο, δεν έχει ενεργοποιηθεί μέχρι σήμερα.
Νέο ρεκόρ καταγραφεί το κύμα συνταξιοδοτήσεων το 2026
Νέο ρεκόρ καταγραφεί το κύμα συνταξιοδοτήσεων το 2026, καθώς οι αιτήσεις έχουν ήδη ξεπεράσει τις 190.000 στο πρώτο δεκάμηνο του έτους, ενώ εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου θα υπερβούν τις 210.000. Η μαζική έξοδος ασφαλισμένων από την αγορά εργασίας συνδέεται με τη συνταξιοδοτική ωρίμανση της γενιάς των baby boomers, την ανησυχία για ενδεχόμενες αλλαγές στα όρια ηλικίας, αλλά και τη δυνατότητα συνέχισης της απασχόλησης χωρίς περικοπή της σύνταξης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ), οι νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης το διάστημα Ιανουαρίου - Οκτωβρίου 2026 ανήλθαν σε 190.214, συμπεριλαμβανομένων περίπου 7.000 αιτήσεων που αφορούν περιπτώσεις διεθνούς ασφάλισης.
Την ίδια στιγμή, ο διοικητής του e-ΕΦΚΑ, Αλέξανδρος Βαρβέρης, εκτίμησε ότι ο συνολικός αριθμός των αιτήσεων θα ξεπεράσει τις 210.000 μέχρι το τέλος του έτους, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική του νέου κύματος συνταξιοδοτήσεων.
Ο φόβος για τα όρια ηλικίας
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που επιταχύνουν τις αποφάσεις συνταξιοδότησης είναι η ανησυχία των ασφαλισμένων για ενδεχόμενη αύξηση των ορίων ηλικίας από το 2027.
Η ΕΝΥΠΕΚΚ επισημαίνει ότι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει μηχανισμό σύνδεσης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής, με περιοδική επανεξέτασή τους.
Η προοπτική ενεργοποίησης αυτού του μηχανισμού προκαλεί, σύμφωνα με την Ένωση, ανασφάλεια σε εργαζομένους που έχουν ήδη θεμελιώσει ή βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Ωστόσο, η ύπαρξη του σχετικού μηχανισμού δεν συνεπάγεται ότι έχει αποφασιστεί αύξηση των ορίων ηλικίας από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Στους παράγοντες που εντείνουν την ανησυχία, η ΕΝΥΠΕΚΚ περιλαμβάνει επίσης το ενδεχόμενο αλλαγών στην αναγνώριση πλασματικών ετών ασφάλισης, όπως είναι ο χρόνος σπουδών, στρατιωτικής θητείας και τέκνων.
Για αρκετούς ασφαλισμένους, οι συγκεκριμένοι χρόνοι είναι καθοριστικοί προκειμένου να συμπληρώσουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις συνταξιοδότησης.
