Αλγεινή εντύπωση έχουν προκαλέσει οι τελευταίες εξελίξεις αναφορικά με τους αγρότες και τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Από τη μία η απόφαση της ΑΑΔΕ να ασκήσει έφεση στη δικαστική απόφαση που δικαιώνει την Παρασκευή Τυχεροπούλου για την «παράνομη και καταχρηστική» απομάκρυνσή της από θέση ευθύνης στον ΟΠΕΚΕΠΕ και από την άλλη τα μηνύματα σε αγρότες για επιστροφές χρημάτων και πρόστιμα. Υπάρχουν και περιπτώσεις όπου αγρότες καλούνται από την ΑΑΔΕ - που ανέλαβε τον ΟΠΕΚΕΠΕ - να επιστρέψουν ακόμα και 2.500 ευρώ.
Στο μήνυμα που λαμβάνουν οι παραγωγοί αναφέρεται «Σας ενημερώνουμε ότι μετά την ολοκλήρωση των διοικητικών, επιτόπιων και διασταυρωτικών μηχανογραφικών ελέγχων για τις αγροτικές ενισχύσεις έτους ενιαίας αίτησης ενίσχυσης 2023 (ΕΑΕ 2023), διαπιστώθηκε η μη συμμόρφωση σας με τα κριτήρια επιλεξιμότητας, τις δεσμεύσεις ή άλλες υποχρεώσεις που αφορούν τους όρους χορήγησης της ενίσχυσης ή της στήριξης».
Σε κάθε περίπτωση, οι παραγωγοί μπορούν να προχωρήσουν σε ενστάσεις έως και τις 25 Μαΐου. Ωστόσο, αρκετοί οι οποίοι καλούνται να πληρώσουν μικροποσά φαίνεται να σκέφτονται διπλά για το αν θα προχωρήσουν σε ένσταση, αφού τότε θα μπουν σε καθεστώς ελέγχου από την ΑΑΔΕ και αν καθυστερήσει υπάρχει το ενδεχόμενο να πάει πίσω η καταβολή των ενισχύσεων του έτους.
Αναλυτικά στο μήνυμα που λαμβάνουν οι παραγωγοί φαίνεται να αναφέρονται τα εξής:
«Αγαπητή κυρία/κύριε,
Σας ενημερώνουμε ότι μετά την ολοκλήρωση των διοικητικών, επιτόπιων και διασταυρωτικών μηχανογραφικών ελέγχων για τις αγροτικές ενισχύσεις έτους ενιαίας αίτησης ενίσχυσης 2023 (ΕΑΕ 2023), διαπιστώθηκε η μη συμμόρφωση σας με τα κριτήρια επιλεξιμότητας, τις δεσμεύσεις ή άλλες υποχρεώσεις που αφορούν τους όρους χορήγησης της ενίσχυσης ή της στήριξης.
Κατά συνέπεια προέκυψαν αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά, τα οποία πρέπει να επιστρέψετε σύμφωνα με το ισχύον ενωσιακό και εθνικό κανονιστικό πλαίσιο.
Με την επιστολή αυτή, σας κοινοποιούμε την πρόσκληση επιστροφής αχρεωστήτως ή παρατύπως καταβληθέντων ποσών στο πλαίσιο των παρεμβάσεων άμεσων ενισχύσεων ΕΑΕ 2023 (αρ. 5 ν.5104/2024 ΚΦΔ).
Μπορείτε να δείτε και να εκτυπώσετε την επίσημη Πρόσκληση μέσω της ψηφιακής εφαρμογής Αχρεωστήτως Καταβληθέντων Ποσών της Γενικής Διεύθυνσης Ελέγχων Ενισχύσεων και Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ) της ΑΑΔΕ, στη διεύθυνση https://osdeopekepe.dikaiomata.gr/upap, ακολουθώντας στη συνέχεια τη διαδρομή Αχρεώστητα Βεβαίωση Οφειλών > Οικονομικό έτος 2026 > Ενημέρωση οφειλών
Επίσης, μέσω της εφαρμογής έχετε τη δυνατότητα να υποβάλετε έγγραφες παρατηρήσεις, στη διαδρομή Αχρεώστητα > Υποβολή έγγραφων παρατηρήσεων, επισυνάπτοντας αποδεικτικά στοιχεία, που υποστηρίζουν τις ενστάσεις σας.
Εάν έχετε ήδη τακτοποιήσεις τις υποχρεώσεις σας, παρακαλούμε αγνοήστε το παρόν μήνυμα.
Σας ευχαριστούμε για τον χρόνο και τη συνεργασία σας.
Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων»
ΟΠΕΚΕΠΕ: Ο λογαριασμός του σκανδάλου στους αγρότες
Τα μηνύματα άρχισαν να φτάνουν μαζικά τις τελευταίες ημέρες, με τους αγρότες σε όλη τη χώρα να διαπιστώνουν ότι καλούνται να επιστρέψουν χρήματα που αφορούν τις ενισχύσεις του έτους Ενιαίας Ενίσχυσης 2023 (ΕΑΕ 2023).
Η διαδικασία αυτή αμφισβητείται έντονα από τους ίδιους τους παραγωγούς, οι οποίοι κάνουν λόγο για ασαφή αιτιολόγηση και έλλειψη εξατομικευμένων στοιχείων στις ειδοποιήσεις όπως για παράδειγμα σε ποιο χωράφι παρουσιάζεται το πρόβλημα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από τα ειδοποιητήρια, οι απαιτήσεις επιστροφής βασίζονται σε διοικητικούς, επιτόπιους και διασταυρωτικούς ελέγχους, μέσω των οποίων διαπιστώθηκε –κατά την ΑΑΔΕ– μη συμμόρφωση με τα κριτήρια επιλεξιμότητας των ενισχύσεων.
Έγγραφο προς την ΑΑΔΕ απέστειλε η ΕΘΕΑΣ, εκφράζοντας την έντονη ανησυχία της για τις σημαντικές ασάφειες που έχουν προκύψει μετά τη μαζική αποστολή ειδοποιητηρίων προς παραγωγούς για επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ενισχύσεων του έτους 2023. Όπως επισημαίνεται, ύστερα από επικοινωνία με Αγροτικούς Συνεταιρισμούς-μέλη μας, σε πολλές περιπτώσεις δεν παρέχεται σαφής και επαρκής αιτιολόγηση για την επιστροφή των ποσών, γεγονός που προκαλεί αναστάτωση και αβεβαιότητα στους παραγωγούς.
Η επιστολή
Αξιότιμοι Κύριοι,
Σε συνέχεια των τελευταίων εξελίξεων, σχετικά με τις μαζικές αποστολές ειδοποιητηρίων από την ΑΑΔΕ προς παραγωγούς, για επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ενισχύσεων έτους 2023, η ΕΘΕΑΣ θα ήθελε να θέσει υπόψη σας ορισμένες παρατηρήσεις και ζητήματα που χρήζουν περαιτέρω διευκρίνισης.
Κατόπιν επικοινωνίας μας με Αγροτικούς Συνεταιρισμούς – μέλη μας, παρατηρούμε έντονη αναστάτωση, καθώς και αμφισβήτηση αφού από την εξέταση ορισμένων ειδοποιήσεων προκύπτει ότι η διατύπωσή τους είναι γενική και αόριστη, χωρίς να παρέχεται σαφής αιτιολόγηση για την επιστροφή των ποσών.
Ειδικότερα, στα ειδοποιητήρια αναφέρεται ότι: «μετά την ολοκλήρωση των διοικητικών, επιτόπιων και διασταυρωτικών μηχανογραφικών ελέγχων για τις αγροτικές ενισχύσεις έτους ενιαίας ενίσχυσης 2023 (ΕΑΕ 2023) διαπιστώθηκε η μη συμμόρφωση με τα κριτήρια επιλεξιμότητας, τις δεσμεύσεις ή άλλες υποχρεώσεις που αφορούν τους όρους χορήγησης της ενίσχυσης ή της στήριξης». Ωστόσο, δεν εξειδικεύεται επαρκώς ποιο είναι το συγκεκριμένο εύρημα, ποιο αγροτεμάχιο ή δικαίωμα αφορά, ούτε ποια ακριβώς παράβαση διαπιστώθηκε.
Ιδιαίτερη ανησυχία και έμφαση δίνεται στα ακόλουθα:
Μη επιλέξιμες εκτάσεις:
Οι παραγωγοί δεν ενημερώθηκαν ποτέ για την απόρριψη ή έγκριση των αγροτεμαχίων τους έπειτα από τις ενστάσεις επιλεξιμότητας που είχαν γίνει στις Ενιαίες Αιτήσεις Ενίσχυσης 2023. Ως εκ τούτου, τη δεδομένη στιγμή καλούνται να επιστρέψουν ποσά χωρίς να έχουν προηγουμένως λάβει την απαιτούμενη ενημέρωση για το αποτέλεσμα των σχετικών ελέγχων ή ενδεχόμενα της πιθανής αλλαγής του χαρτογραφικού υποβάθρου που ήταν διαφορετικό ανάμεσα σε αυτό που υπέβαλαν τις αιτήσεις και αυτό με το οποίο έγιναν οι διασταυρωτικοί έλεγχοι
Monitoring 2023:
Σχετικά με το monitoring 2023, πολλοί παραγωγοί έστειλαν φωτογραφίες μέσω της εφαρμογής Agrisnap. Ωστόσο, τα αποτελέσματα των ελέγχων δεν κοινοποιήθηκαν στους παραγωγούς, ούτε τους δόθηκε η δυνατότητα για τυχόν διορθώσεις στα αγροτεμάχια, με αποτέλεσμα τρία χρόνια μετά να είναι υποχρεωμένοι να επιστρέψουν τα χρήματα.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι η εν λόγω η εφαρμογή, εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να παρουσιάζει σημαντικές δυσλειτουργίες και να μην ανταποκρίνεται λειτουργικά στις προθεσμίες που θέτει κάθε φορά η υπηρεσία.
Λάθος υπολογισμός δικαιωμάτων σε περιπτώσεις μεταβιβάσεων:
Σε αρκετές περιπτώσεις μεταβιβάσεων δικαιωμάτων, οι παραγωγοί καλούνται σήμερα να επιστρέψουν, και μάλιστα εντός ιδιαίτερα περιορισμένου χρονικού διαστήματος, ποσά που προκύπτουν από λανθασμένο υπολογισμό της αξίας των δικαιωμάτων για το έτος 2023, χωρίς να εξηγείται πιο είναι το λάθος και αν αυτό προέκυψε από αλλαγή στάσης της ίδιας της υπηρεσίας ή οφείλεται σε λάθος του αιτούντα.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μία εξαιρετικά δύσκολη περίοδο για τον πρωτογενή τομέα, και ιδιαίτερα για την κτηνοτροφία, με τις συνέπειες των ζωονόσων να έχουν οδηγήσει σε σημαντικές απώλειες ζωικού κεφαλαίου, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει παρουσιαστεί ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο αντιμετώπισης και στήριξης των παραγωγών.
Ακόμη, θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι η διαδικασία έκδοσης και διαχείρισης των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα και σύνθετη. Είναι βέβαιο ότι αρκετοί παραγωγοί δεν θα ενημερωθούν εγκαίρως, με αποτέλεσμα είτε να μην καταβάλουν εμπρόθεσμα τα ποσά, είτε να στερηθούν τη δυνατότητα υποβολής ενστάσεων ή εντός των προβλεπόμενων ημερομηνιών.
Παράλληλα, δεν υπάρχει δυνατότητα ενημέρωσης των οργανώσεων των αγροτών, μέσω των οποίων υπέβαλαν τις αιτήσεις. Ως εκ τούτου, δεν έχει υπάρξει πληροφόρηση των φορέων για ομαδοποίησή των προβλημάτων και κατάλληλη υποστήριξη τέτοιων ζητημάτων, έτσι ώστε να μην υπάρξουν λάθη, παραλείψεις ή αδυναμία έγκαιρης ανταπόκρισης, στις ενέργειες των αγροτών, προς αποφυγήν της δικής τους οικονομικής ζημιάς.
Οι θέσεις της ΕΘΕΑΣ επί του θέματος, είναι συγκεκριμένες και αφορούν την ομαλή ολοκλήρωση της διαδικασίας με διαφάνεια:
- Αποστολή ειδοποιητηρίων για την απόρριψη ή έγκριση των αγροτεμαχίων τους, έπειτα από τις ενστάσεις επιλεξιμότητας της ΕΑΕ 2023.
- Έγκυρη και σαφής αιτιολόγηση από την ΑΑΔΕ, με ολοκληρωμένη πληροφόρηση σχετικά με τα ακριβή ευρήματα κάθε ειδοποιητηρίου.
- Παροχή εύλογου χρονικού διαστήματος για την ενημέρωση των παραγωγών, την εξέταση των ειδοποιητηρίων και την υποβολή τυχόν ενστάσεων ή διορθωτικών ενεργειών.
- Δυνατότητα πρόσβασης και των οργανώσεων των αγροτών, μέσω των οποίων υπέβαλαν τις αιτήσεις, στα σχετικά ειδοποιητήρια και στα αναλυτικά στοιχεία των ευρημάτων, προκειμένου να διασφαλιστεί η ουσιαστική υποστήριξη των παραγωγών
- Επανεξέταση των περιπτώσεων που αφορούν το monitoring 2023 και τις μεταβιβάσεις δικαιωμάτων.
Πολιτικές αντιδράσεις
Το ζήτημα έχει ήδη λάβει πολιτικές διαστάσεις. Επτά βουλευτές της Νέας Αριστεράς κατέθεσαν σχετική ερώτηση στη Βουλή, ζητώντας διευκρινίσεις για τον αριθμό των παραγωγών που επηρεάζονται, το συνολικό ύψος των ποσών και –κυρίως– την έλλειψη σαφούς αιτιολόγησης στα ειδοποιητήρια.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι χωρίς συγκεκριμένη αναφορά στα αγροτεμάχια ή στις παραβάσεις, οι παραγωγοί αδυνατούν να ασκήσουν ουσιαστικά το δικαίωμα ένστασης και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη της διαδικασίας.
ΚΚΕ: Αναδρομική στοχοποίηση των αγροτών μέσω ΑΑΔΕ για διοικητικές αστοχίες του ΟΠΕΚΕΠΕ, την ώρα που συνεχίζεται η κωλυσιεργία στην καταβολή των οφειλόμενων ενισχύσεων
Η κυβέρνηση της ΝΔ, σε μια προσπάθεια να διαχειριστεί το μέγεθος των ευθυνών της για το χάος που επικρατεί στις πληρωμές και τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ, αξιοποιεί τη μαζική αποστολή ατομικών ειδοποιήσεων από την ΑΑΔΕ για αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά. Επιχειρεί να δημιουργήσει ένα κλίμα γενικευμένης αυθαιρεσίας και συλλήβδην ενοχοποίησης του αγροτικού κόσμου, προκειμένου να μετατοπίσει τη συζήτηση και να εμφανιστεί η ίδια ως «εγγυητής» της νομιμότητας.
Πρόκειται για μια προκλητική μεθόδευση που επιδιώκει να συγκαλύψει τις δίκαιες αντιδράσεις για τις καθυστερήσεις στην καταβολή εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ που το κράτος οφείλει στους παραγωγούς (Οικολογικά Σχήματα, συνδεδεμένες, de minimis κ.ά.). Επιβεβαιώνονται πλήρως οι καταγγελίες των ίδιων των αγροτών ότι η μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ στο μόνο που αποσκοπεί είναι η δημιουργία ενός ληστρικού εισπρακτικού μηχανισμού και όχι η έγκαιρη και αξιόπιστη καταβολή των ενισχύσεων.
Οι ενέργειες αυτές, σε συνδυασμό με την προκλητική αδιαφάνεια στη διαχείριση των κονδυλίων, ενισχύουν την πεποίθηση των αγροτών ότι την ίδια ώρα που το κράτος τους κυνηγά ακόμα και για λίγα ευρώ, εξελίσσεται ένα ιδιότυπο «ξέπλυμα» ευθυνών εις βάρος τους. Είναι φανερό ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να συγκαλύψει τις σκανδαλώδεις μεθοδεύσεις πρωτοκλασάτων στελεχών της (υπουργών, βουλευτών, προέδρων του ΟΠΕΚΕΠΕ) προς όφελος των «ημετέρων», φορτώνοντας το βάρος και το κόστος της δικής της αυθαιρεσίας στις πλάτες των παραγωγών. Μάλιστα, η ίδια η κυνική ομολογία της κυβέρνησης ότι φέτος μόνο «εξοικονομήθηκαν» 160 εκατομμύρια ευρώ από τις παράνομες ενισχύσεις που δίνονταν τα προηγούμενα χρόνια, οδηγεί στο αβίαστο και εξοργιστικό συμπέρασμα ότι, σε επίπεδο επταετίας που κυβερνά η ΝΔ, το συνολικό ποσό που έχει στερηθεί ο αγροτικός κόσμος ξεπερνάει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ.
Συγκεκριμένα σε ότι αφορά στα αχρεωστήτως καταβληθέντα:
Οι αγρότες καλούνται να επιστρέψουν ποσά χωρίς να τους παρέχεται καμία επακριβής αιτιολόγηση για το πώς προέκυψε η οφειλή. Στις ατομικές ειδοποιήσεις δεν εξηγείται στον παραγωγό ποιο αγροτεμάχιο αφορά, ποιο σφάλμα εντοπίστηκε και γιατί μια πληρωμή που εγκρίθηκε προ διετίας τώρα θεωρείται «λάθος».
Πρόκειται για πολλές περιπτώσεις όπου ο ίδιος ο ΟΠΕΚΕΠΕ προχώρησε σε πληρωμές χωρίς να διενεργήσει εκ των προτέρων τους απαραίτητους ελέγχους, όπως στη χορήγηση δικαιωμάτων του Εθνικού Αποθέματος και των Αιτήσεων Μεταβίβασης. Έτσι αγρότες καλούνται να επιστρέψουν ποσά που τους χορηγήθηκαν αρχικά με βάση τη συνολικά δηλωθείσα έκταση ενώ η εκ των υστέρων αξιολόγηση του αριθμού των δικαιωμάτων είτε από το Εθνικό Απόθεμα είτε από Μεταβίβαση επέφερε μεταβολές σε αυτά. Είναι προφανές ότι οι παραγωγοί δεν φέρουν καμία ευθύνη για τον τρόπο που το ίδιο το κράτος επέλεξε να διενεργήσει τις πληρωμές.
Επίσης, οι αγρότες δεν φέρουν την παραμικρή ευθύνη για αποκλίσεις που σε πάρα πολλές περιπτώσεις προκύπτουν από αλλαγές στη μοναδιαία αξία των δικαιωμάτων λόγω της νέας ΚΑΠ (από το 2023 και μετά) και της σύγκλισης προς τα κάτω των δικαιωμάτων που αυτή επέφερε.
Καλλιεργείται ένας στυγνός εκβιασμός ότι αν ο αγρότης προχωρήσει σε διοικητική ένσταση θα μπει σε καθεστώς «καθολικού ελέγχου», με ενδεχόμενο να υπάρξουν περαιτέρω καθυστερήσεις στις πληρωμές του, την ώρα που αδυνατεί να αντεπεξέλθει στο υπέρογκο κόστος παραγωγής.
Η κυβέρνηση επικαλείται το σύστημα Monitoring –ένα εργαλείο με αποδεδειγμένα τεχνικά προβλήματα– για να στοχοποιήσει αναδρομικά χιλιάδες παραγωγούς.
ΕΡΩΤΩΝΤΑΙ οι κ. Υπουργοί:
- Θα ξεκαθαρίσει η κυβέρνηση ότι στην πλειοψηφία τους τα «αχρεωστήτως καταβληθέντα» αφορούν σε υπαιτιότητα του ΟΠΕΚΕΠΕ (π.χ εκ των υστέρων έλεγχοι) και της ΚΑΠ της ΕΕ (π.χ σύγκλιση δικαιωμάτων, monitoring) και ότι οι παραγωγοί δεν φέρουν καμία ευθύνη;
- Γιατί δεν παρέχεται αναλυτική και εξατομικευμένη αιτιολόγηση στους αγρότες για το πώς προέκυψαν τα προς ανάκτηση ποσά;
- Έχει τηρηθεί ο κανόνας μη είσπραξης για ποσά κάτω των 100 ευρώ, δυνατότητα που προβλέπεται από τη σχετική νομοθεσία;
- Θα διασφαλιστεί ότι η κατάθεση ενστάσεων δεν θα αποτελέσει πρόσχημα για περαιτέρω καθυστερήσεις στις πληρωμές;
- Θα εφαρμοστεί η δυνατότητα συμψηφισμού των προς ανάκτηση ποσών με τις ενισχύσεις των επόμενων τριών ετών, όπως προβλέπεται, αντί της άμεσης βεβαίωσης στην ΑΑΔΕ;
- Πότε θα καταβληθούν στο σύνολό τους οι οφειλόμενες ενισχύσεις (Οικολογικά Σχήματα, de minimis κ.λπ.) που καθυστερούν αδικαιολόγητα;
- Θα επιστραφούν επιτέλους στους αγρότες τα οφειλόμενα κονδύλια, ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ, τα οποία "εκλάπησαν" την τελευταία επταετία από τις ενισχύσεις τους για να μοιραστούν σε "ημετέρους", την ίδια στιγμή που ο αγροτόκοσμος βρίσκεται σε οικονομικό αδιέξοδο;
