Σαφείς επιφυλάξεις εμπεριέχει η γνώμη που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο για την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με ένα νέο ενοποιημένο πρόγραμμα για την ενιαία αγορά και τα τελωνεία.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποιεί ότι, παρά τις φιλοδοξίες της πρότασης, δεν είναι επαρκώς ξεκάθαρο πώς θα διασφαλιστεί η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, η διαφάνεια και η σαφής ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η έλλειψη δεσμευτικών προτεραιοτήτων, οι κίνδυνοι για τη λογοδοσία και η αβεβαιότητα στη χρηματοδότηση κρίσιμων υποδομών.
Η πρόταση εντάσσεται στη δέσμη νομοθετικών πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034. Στόχος της είναι η δημιουργία ενός ενιαίου προγράμματος που θα καλύπτει την ενιαία αγορά, τα τελωνεία, τη φορολογική συνεργασία και την καταπολέμηση της απάτης. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο τονίζει ότι ένα τόσο διευρυμένο πρόγραμμα απαιτεί αυστηρό πλαίσιο κανόνων και σαφή σύνδεση των δαπανών με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Το νέο πρόγραμμα προβλέπει τη συγχώνευση πέντε υφιστάμενων χρηματοδοτικών εργαλείων σε ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο. Πρόκειται για τμήματα του προγράμματος για την ενιαία αγορά, το πρόγραμμα «Τελωνεία», το μέσο χρηματοδότησης για τον εξοπλισμό τελωνειακών ελέγχων, το πρόγραμμα «Fiscalis» και το πρόγραμμα της Ένωσης για την καταπολέμηση της απάτης. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ενοποίηση αυτή αποσκοπεί στην απλούστευση ενός κατακερματισμένου συστήματος και στη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών.
Ο προτεινόμενος προϋπολογισμός ανέρχεται σε 6,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034 και αντιστοιχεί περίπου στο 0,31% του νέου ΠΔΠ, συνολικού ύψους σχεδόν 2 τρισ. ευρώ. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο σημειώνει ότι το ποσό αυτό αποτελεί σημαντική αύξηση σε σύγκριση με τα κονδύλια των προηγούμενων προγραμμάτων, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο αναγκαίο τον αυστηρό έλεγχο της χρήσης των πόρων.
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, δεν αποσαφηνίζεται επαρκώς πώς οι δαπάνες θα ευθυγραμμίζονται με βασικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η ανταγωνιστικότητα, η αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων της ενιαίας αγοράς και η ψηφιοποίηση των τελωνειακών και φορολογικών διαδικασιών. Επιπλέον, η αυξημένη ευελιξία που εισάγει η πρόταση ενδέχεται να οδηγήσει σε ασυνέχεια στη χρηματοδότηση ζωτικών υποδομών πληροφορικής, οι οποίες απαιτούν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Τέλος, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει κινδύνους για τη λογοδοσία και την ιχνηλασιμότητα των δαπανών και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεσπίσει σαφείς κανόνες παρακολούθησης και ελέγχου, διασφαλίζοντας ότι τα δικαιώματα ελέγχου του οργάνου θα ισχύουν πλήρως για όλα τα σκέλη του νέου προγράμματος.
