Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εξέδωσε γνώμη σχετικά με τα σχέδια νομοθετικών πράξεων που, εφόσον εγκριθούν, θα καθορίσουν το πλαίσιο για τη γεωργία, τα τρόφιμα και την κτηνοτροφία της ΕΕ την περίοδο 2028-2034.
Με τη γνώμη του, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο παρέχει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ ανεξάρτητες και εξειδικευμένες συμβουλές επί των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μελλοντική Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) και την κοινή οργάνωση των αγορών, επισημαίνοντας κινδύνους που απορρέουν από αβεβαιότητες και ασάφειες στον σχεδιασμό τους.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εστιάζει ιδιαίτερα στον τρόπο σχεδιασμού και εφαρμογής της νέας ΚΓΠ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη διασφάλισης της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, της λογοδοσίας και της προστιθέμενης αξίας για την Ένωση. Όπως προειδοποιεί, οι προτεινόμενες αλλαγές ενδέχεται να δημιουργήσουν σημαντικές αβεβαιότητες, ενώ τονίζει ότι η ιχνηλασιμότητα της ενωσιακής χρηματοδότησης πρέπει να διασφαλιστεί σε όλα τα στάδια.
Υπενθυμίζεται ότι το 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2028-2034, συνολικού ύψους 2 τρισ. ευρώ. Στο πλαίσιο αυτό, το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο, με προϋπολογισμό περίπου 865 δισ. ευρώ, θα αποτελέσει το μεγαλύτερο ενιαίο τμήμα του επόμενου ΠΔΠ. Σύμφωνα με την πρόταση, η ΚΓΠ, που μέχρι σήμερα χρηματοδοτείται από ειδικό ταμείο, θα ενταχθεί για πρώτη φορά σε ένα ενιαίο χρηματοδοτικό σχήμα βάσει εθνικών σχεδίων, καταργώντας παράλληλα τη γνωστή δομή των δύο πυλώνων στήριξης.
Το ΕΕΣ διαπιστώνει ότι η αυξημένη πολυπλοκότητα τόσο στη νομική αρχιτεκτονική όσο και στις διαδικασίες σχεδιασμού και έγκρισης των εθνικών σχεδίων ενδέχεται να οδηγήσει σε καθυστερήσεις και μειωμένη προβλεψιμότητα για τους δικαιούχους. Παρά τις πρόσφατες διοργανικές συμφωνίες για τη μεταφορά ορισμένων διατάξεων στον κανονισμό της ΚΓΠ, το Συνέδριο θεωρεί ότι θα μπορούσαν να ενταχθούν και άλλες, ώστε να διαμορφωθεί πληρέστερο πλαίσιο πολιτικής.
Σύμφωνα με το ΕΕΣ, η συνολική χρηματοδότηση της ΚΓΠ θα παραμείνει αβέβαιη έως την έγκριση των εθνικών σχεδίων, γεγονός που δυσχεραίνει τόσο τον προγραμματισμό των κρατών μελών όσο και τη δυνατότητα των τελικών δικαιούχων να γνωρίζουν εκ των προτέρων το ύψος της στήριξης που θα λάβουν. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η σύγκριση των μελλοντικών δαπανών με τις σημερινές θα είναι δυσκολότερη.
Πρόσθετη αβεβαιότητα προκαλεί, κατά το ΕΕΣ, η έλλειψη σαφήνειας ως προς το ποιες παρεμβάσεις της ΚΓΠ θα βασίζονται σε εκροές και ποιες σε ορόσημα και τιμές-στόχο, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε ασυνέπειες μεταξύ των κρατών μελών. Το Συνέδριο υπογραμμίζει ότι η λογοδοσία και η ιχνηλασιμότητα πρέπει να διασφαλίζονται σε κάθε περίπτωση, τονίζοντας ότι η πλήρης παρακολούθηση της χρηματοδότησης έως τους τελικούς δικαιούχους, όπως οι γεωργοί, αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση για την άσκηση του ελεγκτικού του ρόλου.
Τέλος, το ΕΕΣ σημειώνει ότι, λόγω της έκτασης των αλλαγών και της αυξημένης ευελιξίας που παρέχεται στα κράτη μέλη, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί με ακρίβεια ο αντίκτυπος των προτάσεων στην κατανομή των κονδυλίων σε εθνικό επίπεδο. Προειδοποιεί ότι η ευελιξία αυτή δεν θα πρέπει να υπονομεύσει τους κοινούς στόχους της ΚΓΠ, όπως το δίκαιο εισόδημα των γεωργών, η προστασία του περιβάλλοντος, η δράση για το κλίμα και η επισιτιστική ασφάλεια, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δημιουργήσει στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και να επηρεάσει την εσωτερική αγορά. Για τον λόγο αυτό, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ασκήσει αποτελεσματικά τον ενισχυμένο εποπτικό της ρόλο.
Η Ελλάδα είναι από τις χώρες της ΕΕ με υψηλή εξάρτηση από την Κοινή Γεωργική Πολιτική, τόσο για το εισόδημα των γεωργών όσο και για τη χρηματοδότηση της αγροτικής ανάπτυξης. Οι αλλαγές που προτείνονται για την περίοδο 2028-2034 επηρεάζουν άμεσα το ύψος, τη σταθερότητα και τον τρόπο κατανομής των ενισχύσεων που λαμβάνουν οι Έλληνες παραγωγοί, ιδιαίτερα οι μικροί και μεσαίοι, οι οποίοι αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του αγροτικού τομέα στη χώρα.
Η κατάργηση του ειδικού ταμείου για τη γεωργία και η ένταξη της ΚΓΠ σε ένα ενιαίο ταμείο με εθνικά σχέδια αυξάνει τον κίνδυνο αβεβαιότητας για τη συνολική χρηματοδότηση που θα κατευθυνθεί στη γεωργία. Για την Ελλάδα, όπου η προβλεψιμότητα των άμεσων ενισχύσεων είναι καθοριστική για τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων, αυτή η αβεβαιότητα μπορεί να δυσκολέψει τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό και να επηρεάσει αρνητικά το αγροτικό εισόδημα.
Τέλος, ζητήματα όπως η στήριξη των αγροτικών περιοχών, των νησιωτικών και εξόχως απόκεντρων περιοχών, η περιβαλλοντική προστασία και η επισιτιστική ασφάλεια έχουν αυξημένη σημασία για την Ελλάδα. Οι επισημάνσεις του ΕΕΣ λειτουργούν ως προειδοποίηση ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα της χώρας να στηρίξει την ελληνική ύπαιθρο, να διατηρήσει την παραγωγική της βάση και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του αγροδιατροφικού της τομέα.
