Γνωμοδότηση με σημαντικές επιπτώσεις για χιλιάδες πυρόπληκτους και σεισμόπληκτους πολίτες εξέδωσε το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, βάζοντας οριστικό «φρένο» στη δυνατότητα παράτασης της διετούς προθεσμίας χορήγησης δανείων με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, όταν αυτή έχει ήδη λήξει.
Γνωμοδότηση του Τμήματος Α΄ (υπ’ αριθμ. 75/2025) η οποία εκδόθηκε μετά από σχετικό ερώτημα του υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ξεκαθαρίζει το νομικό πλαίσιο και περιορίζει τα περιθώρια ευελιξίας της Διοίκησης σε περιπτώσεις καθυστερήσεων που δεν οφείλονται στους ίδιους τους δικαιούχους.
Το ζήτημα ανέκυψε με αφορμή περιπτώσεις πολιτών που επλήγησαν από τις καταστροφικές πυρκαγιές του Ιουλίου και Αυγούστου 2021, μεταξύ αυτών και στην Πάρνηθα, και οι οποίοι, αν και είχαν ενταχθεί στο καθεστώς στεγαστικής συνδρομής, δεν πρόλαβαν να λάβουν το άτοκο δάνειο με κρατική εγγύηση εντός της προβλεπόμενης διετίας από τη δημοσίευση της σχετικής υπουργικής απόφασης. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι καθυστερήσεις συνδέονταν με χρονοβόρες διαδικασίες, όπως η έκδοση οικοδομικών αδειών ή οι απαιτούμενες εγκρίσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση, οι αποφάσεις παροχής εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου αποτελούν κανονιστικές διοικητικές πράξεις, οι οποίες παύουν να παράγουν έννομα αποτελέσματα μετά τη λήξη της προθεσμίας που οι ίδιες ορίζουν. Κατά συνέπεια, δεν είναι νομικά εφικτή η τροποποίησή τους εκ των υστέρων, όταν η διετής προθεσμία έχει ήδη παρέλθει, καθώς κάτι τέτοιο θα παραβίαζε βασικές αρχές του διοικητικού δικαίου και θα δημιουργούσε ανασφάλεια δικαίου.
Ωστόσο, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους αφήνει ανοιχτό ένα διαφορετικό δρόμο. Όπως επισημαίνεται, η Διοίκηση διατηρεί τη δυνατότητα να εκδώσει νέες αποφάσεις παροχής εγγύησης, εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται η σχετική νομοθετική εξουσιοδότηση και κριθεί ότι συντρέχουν λόγοι σκοπιμότητας. Στις νέες αυτές αποφάσεις μπορεί να προβλέπεται διαφορετική προθεσμία για τη χορήγηση των δανείων ή ακόμη και να μην τίθεται συγκεκριμένο χρονικό όριο, υπό την προϋπόθεση ότι τηρείται το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Η γνωμοδότηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αφορά συνολικά δεκάδες αποφάσεις εγγύησης που έχουν εκδοθεί από το 2015 και μετά για φυσικές καταστροφές, όλες με τον ίδιο όρο διετούς ισχύος. Παράλληλα, αναδεικνύει ένα διαχρονικό πρόβλημα στην εφαρμογή των μέτρων κρατικής αρωγής, όπου οι αυστηρές προθεσμίες συχνά δεν συμβαδίζουν με την πραγματική διάρκεια των διοικητικών διαδικασιών.
