Με την έναρξη της νέας χρονιάς τίθενται σε εφαρμογή ρυθμίσεις που αλλάζουν εκ νέου το τοπίο για το εισόδημα συνταξιούχων, ελεύθερων επαγγελματιών, αυτοαπασχολούμενων και αγροτών. Οι παρεμβάσεις αφορούν τις κύριες και εθνικές συντάξεις, τα κατώτατα και ανώτατα όρια παροχών, αλλά και τις ασφαλιστικές εισφορές, επιβαρύνοντας συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που εξαρτώνται από το ύψος της σύνταξης ή των εισφορών, την ύπαρξη προσωπικής διαφοράς, την ασφαλιστική κατηγορία που έχει επιλέξει ο μη μισθωτός, αλλά και από το φορολογικό καθεστώς κάθε δικαιούχου.
1. Αύξηση της Εθνικής Σύνταξης
Από την 1η Ιανουαρίου 2026 αυξάνεται και η Εθνική Σύνταξη κατά 2,4%. Η αύξηση ανέρχεται σε 10,47 ευρώ, με το ποσό της Εθνικής Σύνταξης να διαμορφώνεται στα 446,86 ευρώ. Η μεταβολή αυτή αφορά όσους συνταξιοδοτηθούν εντός του 2025 και θα λάβουν σύνταξη από το 2026 και μετά.
Το νέο ποσό της Εθνικής Σύνταξης αποτελεί τη βάση για όλες τις περιπτώσεις μειώσεων που προβλέπονται από τη νομοθεσία, όπως για λιγότερα από 20 έτη ασφάλισης, για λιγότερα από 40 έτη παραμονής στην Ελλάδα, για μειωμένη σύνταξη ή για σύνταξη λόγω αναπηρίας. Οι σχετικές περικοπές εφαρμόζονται κανονικά επί του αυξημένου ποσού.
2. Κατώτατη σύνταξη λόγω θανάτου
Η αύξηση της Εθνικής Σύνταξης επηρεάζει και την κατώτατη σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου ή συνταξιούχου. Από την 1/1/2026, στις περιπτώσεις μεταβίβασης σύνταξης, το κατώτατο ποσό που δικαιούνται ο επιζών σύζυγος και τα τέκνα διαμορφώνεται επίσης στα 446,86 ευρώ, αυξημένο κατά 10,47 ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς.
3. Το νέο ανώτατο όριο σύνταξης
Από το 2026 αυξάνεται και το ανώτατο πλαφόν σύνταξης. Το ανώτατο καταβαλλόμενο ποσό διαμορφώνεται πλέον στα 5.362,32 ευρώ, ακολουθώντας την αναπροσαρμογή της Εθνικής Σύνταξης και επηρεάζοντας τις υψηλές συντάξεις.
4. Σύνταξη ανασφάλιστων υπερηλίκων
Από την 1/1/2026 αυξάνεται και η σύνταξη των ανασφάλιστων υπερηλίκων που χορηγείται από τον ΟΠΕΚΑ. Το ποσό διαμορφώνεται στα 418,93 ευρώ και αφορά όσους έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας τους, δεν λαμβάνουν σύνταξη ή άλλη παροχή από την Ελλάδα ή το εξωτερικό άνω των 360 ευρώ και υποβάλλουν αίτηση μετά την 1/1/2025.
5. Αλλαγές στα όρια της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης
Από το 2026 μεταβάλλονται τα όρια της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων. Τα νέα όρια διαμορφώνονται στα 1.467,3 ευρώ για εισφορά 3%, στα 1.772 ευρώ για εισφορά 6%, στα 2.048 ευρώ για εισφορά 7%, στα 2.097,15 ευρώ για εισφορά 9%, στα 2.725,88 ευρώ για εισφορά 10%, στα 2.969 ευρώ για εισφορά 12%, στα 3.040,25 ευρώ για εισφορά 13% και στα 3.670 ευρώ για εισφορά 14%.
Για παράδειγμα, συνταξιούχος με σύνταξη 1.460 ευρώ, ο οποίος μέχρι σήμερα έχει παρακράτηση 43 ευρώ λόγω ΕΑΣ, από την 1/1/2026 δεν θα έχει καμία παρακράτηση και θα δει αντίστοιχη αύξηση στο καθαρό ποσό που εισπράττει.
6. Αύξηση εισφορών για αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες
Από την 1/1/2026 αυξάνονται οι εισφορές για περίπου 1,4 εκατ. αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες. Η αύξηση κινείται στο ύψος του πληθωρισμού του 2025, δηλαδή περίπου 2,4%, και επηρεάζει όλες τις ασφαλιστικές κατηγορίες κύριας σύνταξης, καθώς και τις εισφορές υγείας, επικουρικής σύνταξης και εφάπαξ.
Ενδεικτικά, η εισφορά κύριας σύνταξης στην 1η ασφαλιστική κατηγορία αυξάνεται από 180,57 ευρώ σε 184,90 ευρώ, στη 2η από 216,69 ευρώ σε 221,89 ευρώ, στην 3η από 274,94 ευρώ σε 281,53 ευρώ και στην 6η από 582,5 ευρώ σε 596,48 ευρώ.
Στην 1η ασφαλιστική κατηγορία, η μηνιαία εισφορά επικουρικής σύνταξης αυξάνεται από 45,43 ευρώ σε 46,52 ευρώ, δηλαδή κατά 1,09 ευρώ. Στη 2η κατηγορία, η εισφορά αυξάνεται από 54,96 ευρώ σε 56,27 ευρώ, με μηνιαία επιβάρυνση 1,31 ευρώ. Στην 3η κατηγορία, η εισφορά διαμορφώνεται από 65,05 ευρώ σε 66,61 ευρώ, αυξημένη κατά 1,56 ευρώ.
Στην 1η ασφαλιστική κατηγορία, η εισφορά για εφάπαξ αυξάνεται από 30,28 ευρώ σε 31,006 ευρώ, δηλαδή κατά 0,72 ευρώ τον μήνα. Στη 2η κατηγορία, η μηνιαία εισφορά διαμορφώνεται από 36,11 ευρώ σε 36,97 ευρώ, με αύξηση 0,86 ευρώ, ενώ στην 3η κατηγορία αυξάνεται από 43,10 ευρώ σε 44,13 ευρώ, κατά 1,03 ευρώ.
Από το 2026 αυξάνονται και οι εισφορές υγειονομικής περίθαλψης για τους αυτοαπασχολούμενους και τους ελεύθερους επαγγελματίες. Στην 1η ασφαλιστική κατηγορία, η μηνιαία εισφορά αυξάνεται από 64,07 ευρώ σε 65,607 ευρώ, δηλαδή κατά 1,53 ευρώ. Για τις ασφαλιστικές κατηγορίες από τη 2η έως και την 6η, η εισφορά υγείας διαμορφώνεται στα 76,89 ευρώ, με αύξηση 1,84 ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
7. Αύξηση εισφορών για αγρότες
Αυξήσεις προβλέπονται και για περίπου 600.000 ασφαλισμένους στον πρώην ΟΓΑ. Από το 2026 οι εισφορές αυξάνονται κατά 2,4%. Για παράδειγμα, στην 1η ασφαλιστική κατηγορία η εισφορά κύριας σύνταξης αυξάνεται από 106,01 ευρώ σε 108,55 ευρώ, ενώ στην 6η κατηγορία από 343,68 ευρώ σε 351,92 ευρώ.
Παράλληλα, αυξάνονται και οι εισφορές υγειονομικής περίθαλψης. Στην 1η ασφαλιστική κατηγορία η εισφορά διαμορφώνεται στα 37,20 ευρώ, ενώ για τις ασφαλιστικές κατηγορίες από τη 2η έως και την 6η η μηνιαία εισφορά αυξάνεται στα 45,33 ευρώ.
8. Η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας για το 2026
Από την 1/1/2026 περίπου 2 εκατ. αυτοαπασχολούμενοι, ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες καλούνται να επιλέξουν ασφαλιστική κατηγορία για το νέο έτος. Σε περίπτωση μη επιλογής, οι νέοι ασφαλισμένοι εντάσσονται αυτόματα στην 1η και κατώτατη κατηγορία, ενώ όσοι ήταν ήδη ασφαλισμένοι παραμένουν στην κατηγορία που είχαν επιλέξει.
9. Αναβολή του Δείκτη Μεταβολής Μισθών στον υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών
Για ένα ακόμη έτος αναβάλλεται η αλλαγή στον τρόπο ωρίμανσης των συντάξιμων αποδοχών που επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026. Η εφαρμογή του Δείκτη Μεταβολής Μισθών, ο οποίος θα αντικαθιστούσε τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή στον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης, μετατίθεται χρονικά, με αποτέλεσμα να παραμένει σε ισχύ το υφιστάμενο καθεστώς.
Έτσι, για όσους πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν από το 2026 και μετά, ο υπολογισμός της ανταποδοτικής σύνταξης θα συνεχίσει να γίνεται με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή για τον χρόνο ασφάλισης που συμπληρώνεται έως και την 31η Δεκεμβρίου 2026. Ο Δείκτης Μεταβολής Μισθών θα εφαρμοστεί σε μεταγενέστερο χρόνο, σύμφωνα με τον νέο σχεδιασμό, επηρεάζοντας τον τρόπο αναπροσαρμογής των συντάξιμων αποδοχών για τα έτη ασφάλισης που θα ακολουθήσουν.
10. Ετήσια άδεια
Από την 1η Ιανουαρίου 2026 τίθενται σε εφαρμογή ουσιαστικές αλλαγές στο καθεστώς χορήγησης της ετήσιας κανονικής άδειας των εργαζομένων, στο πλαίσιο της ευρύτερης αναμόρφωσης της εργατικής νομοθεσίας. Οι νέες ρυθμίσεις δεν μεταβάλλουν τον πυρήνα του δικαιώματος στην άδεια, εισάγουν ωστόσο μεγαλύτερη ευελιξία στον τρόπο αξιοποίησής της και ταυτόχρονα απλοποιούν τις διοικητικές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων.
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η δυνατότητα ευρύτερης κατάτμησης της ετήσιας άδειας, κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου. Μέχρι σήμερα, ο γενικός κανόνας προέβλεπε τη χορήγηση της άδειας σε ένα ενιαίο χρονικό διάστημα, με εξαίρεση περιπτώσεις όπου ο εργαζόμενος ζητούσε ρητά διαφορετική κατανομή. Από το 2026, η τμηματική λήψη της άδειας καθίσταται πιο λειτουργική και θεσμικά κατοχυρωμένη, υπό την προϋπόθεση ότι θα υποβάλλεται έγγραφη αίτηση προς τον εργοδότη.
Η νέα ρύθμιση επιτρέπει τη χορήγηση της άδειας σε περισσότερα του ενός τμήματα μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος, με ελάχιστο όριο διάρκειας για κάθε τμήμα. Συγκεκριμένα, κάθε περίοδος άδειας θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον πέντε συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες για όσους εργάζονται με πενθήμερο σύστημα και έξι συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες για όσους απασχολούνται με εξαήμερο. Με τον τρόπο αυτό, διασφαλίζεται ότι η άδεια διατηρεί τον χαρακτήρα πραγματικής ανάπαυσης και δεν μετατρέπεται σε αποσπασματική απουσία από την εργασία.
