Αντιμέτωποι με νέες και αισθητά αυξημένες φορολογικές επιβαρύνσεις αναμένεται να βρεθούν το 2026 περίπου 400.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι, καθώς η άνοδος του τεκμαρτού εισοδήματος οδηγεί σε υψηλότερο ελάχιστο φόρο, ανεξάρτητα από το ύψος των πραγματικών εισοδημάτων που δηλώνονται στην εφορία.
Καθοριστικό ρόλο στις επιβαρύνσεις της επόμενης χρονιάς παίζει η αύξηση του κατώτατου μισθού από τα 830 στα 880 ευρώ, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 2025. Η μεταβολή αυτή ανέβασε το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα για τα εισοδήματα του 2025 στα 12.320 ευρώ, από 11.620 ευρώ που ίσχυε για το 2024, συμπαρασύροντας ανοδικά και τον ελάχιστο φόρο.
Ως αποτέλεσμα, ο κατώτατος φόρος αυξήθηκε από τα 1.256 στα 1.410 ευρώ, επιβαρύνοντας κυρίως όσους επαγγελματίες δηλώνουν εισοδήματα χαμηλότερα από το τεκμαρτό. Στις περιπτώσεις αυτές, η φορολόγηση δεν γίνεται με βάση το πραγματικό δηλωθέν εισόδημα, αλλά σύμφωνα με το τεκμαρτό, το οποίο θεωρείται από τη φορολογική διοίκηση ως ελάχιστο όριο.
Τα στοιχεία από τις φετινές φορολογικές δηλώσεις αποτυπώνουν το εύρος του φαινομένου, καθώς σχεδόν ένας στους δύο επαγγελματίες, ποσοστό 49,7%, δήλωσε χαμηλά εισοδήματα και φορολογήθηκε με βάση τα τεκμήρια. Συνολικά, 387.532 φορολογούμενοι από τους 714.465 ενεργούς επαγγελματίες είδαν το εισόδημά τους να αυξάνεται αυτόματα στα 13.107 ευρώ, με τον μέσο φόρο που τους καταλογίστηκε να διαμορφώνεται στα 1.815 ευρώ.
Την ίδια ώρα, οι παρεμβάσεις που έχουν γίνει στο τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης και εφαρμόζονται για τα φετινά εισοδήματα δημιουργούν και «κερδισμένους» ενόψει των εκκαθαρίσεων του 2026. Στις ευνοημένες κατηγορίες περιλαμβάνονται επαγγελματίες που έχουν έδρα και κατοικία σε οικισμούς εκτός Αττικής με πληθυσμό έως 1.500 κατοίκους, όπου το τεκμαρτό εισόδημα μειώνεται κατά 50%. Ειδικές προβλέψεις ισχύουν για περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας, της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου και για παραμεθόριους δήμους της Κεντρικής Μακεδονίας, της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και της Ηπείρου, όπου το όριο πληθυσμού αυξάνεται στους 1.700 κατοίκους.
Στους ωφελημένους συγκαταλέγονται και οι νέες μητέρες – ελεύθερες επαγγελματίες, οι οποίες εξαιρούνται από το τεκμήριο κατά το έτος γέννησης του παιδιού και για τα δύο επόμενα χρόνια, ρύθμιση που εκτιμάται ότι αφορά περίπου 6.000 γυναίκες. Παράλληλα, μείωση κατά 50% στο τεκμαρτό εισόδημα προβλέπεται και για επαγγελματίες με ποσοστό αναπηρίας από 67% έως 79%, για όσους δραστηριοποιούνται σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων, για μονογονεϊκές οικογένειες με ανήλικα τέκνα υπό την προϋπόθεση της αποκλειστικής επιμέλειας, για γονείς εξαρτώμενων τέκνων με αναπηρία τουλάχιστον 67%, για πολύτεκνες οικογένειες, για εκμεταλλευτές ταξί με ποσοστό ιδιοκτησίας στο όχημα έως 25%, καθώς και για εκμεταλλευτές σχολικών κυλικείων.
Πλήρη εξαίρεση από το τεκμαρτό σύστημα και φορολόγηση με βάση το δηλωθέν εισόδημα απολαμβάνουν, πέραν των νέων μητέρων, οι αγρότες ανεξαρτήτως μεγέθους δραστηριότητας, όσοι αμείβονται με «μπλοκάκι» και εργάζονται για έως τρεις εργοδότες, τα άτομα με αναπηρία ίση ή μεγαλύτερη του 80%, τα καφενεία σε κοινότητες έως 500 κατοίκων, οι ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές που συνεργάζονται με έως δύο εταιρείες και δηλώνουν ως έδρα την κατοικία τους, οι νέοι επαγγελματίες για τα τρία πρώτα χρόνια δραστηριότητας, οι υποδιανομείς και υποπράκτορες Τύπου με περιορισμένο αριθμό συνεργασιών, καθώς και οι πλανόδιοι λαχειοπώλες.
Ωστόσο, για να «κλειδώσουν» τις μειώσεις ή την πλήρη εξαίρεση από τον τεκμαρτό προσδιορισμό του εισοδήματος, οι φορολογούμενοι θα πρέπει να προσκομίσουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, όπως πιστοποιητικά πολυτεκνίας ή μονογονεϊκής οικογένειας, έγγραφα επιμέλειας, άδειες κυκλοφορίας ταξί και λοιπά αποδεικτικά στοιχεία. Χωρίς αυτά, οι προβλεπόμενες ελαφρύνσεις δεν θα εφαρμοστούν.
Η ελάφρυνση για το σύνολο των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων μετατίθεται χρονικά για το 2027, όταν στις εκκαθαρίσεις των φορολογικών δηλώσεων θα αρχίσουν να αποτυπώνονται οι μειώσεις φόρων που αναμένεται να προκύψουν από την εφαρμογή της νέας φορολογικής κλίμακας.
