Εξηγήσεις στην εφορία θα κληθούν να δώσουν όσοι έχουν ηλεκτρονικές συναλλαγές που ξεπερνούν τα δηλωθέντα εισοδήματα. Ειδικότερα, τις αγορές μέσω πιστωτικών και χρεωστικών καρτών και γενικά ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής που πραγματοποιούν οι φορολογούμενοι παρακολουθεί η εφορία προκειμένου να διαπιστώσει εάν αυτές είναι σε αναλογία με τα εισοδήματα που δηλώνουν.
Στην περίπτωση που οι δαπάνες είναι υψηλότερες ο φορολογούμενος καλείται για έλεγχο και εάν δεν δικαιολογήσει την προέλευση των χρημάτων που δαπάνησε πάνω από το εισόδημά του, ακολουθεί ο καταλογισμός φόρων και προστίμων.
Μεγάλη προσοχή χρειάζεται κατά τη συμπλήρωση των κωδικών 049 – 050 του εντύπου Ε1, στους οποίους αναγράφονται οι δαπάνες ηλεκτρονικών πληρωμών, που έγιναν το προηγούμενο έτος.
Προκειμένου να εξασφαλιστεί η έκπτωση φόρου 2.200 ευρώ, κάθε φορολογούμενος οφείλει να προβεί σε αγορές με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής αξίας ίσης με το 30% του δηλωθέντος εισοδήματος και μέχρι ποσού 20.000 ευρώ.
Αν το ποσό που θα συγκεντρώσει είναι μικρότερο, τότε θα τιμωρηθεί με πρόστιμο 22% επί της διαφοράς, του ποσού που αναλογεί στο 30% του εισοδήματός του και του ποσού που συγκέντρωσε.
Ο κίνδυνος υφίσταται για τους φορολογούμενους οι οποίοι στους κωδικούς 049-050 δηλώνουν υψηλότερο ποσό δαπανών, από το ύψος του εισοδήματός τους και τους «τσιμπάει» ο αλγόριθμος της ΑΑΔΕ.
Πώς την «πάτησε» φορολογούμενος
Σε μια από τις πολλές υποθέσεις με δαπάνες υψηλότερες του εισοδήματος, φορολογούμενος δήλωσε για το φορολογικό έτος 2021, ετήσιο εισόδημα ύψους 5.517,26 ευρώ, αλλά οι δαπάνες που πραγματοποίησε το ίδιο έτος, με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής ανήλθαν στο ποσό των 120.961,87 ευρώ.
Οι μεγάλες αγορές χτύπησαν καμπανάκι στην ΑΑΔΕ και διατάχτηκε φορολογικός έλεγχος και άρση του τραπεζικού απορρήτου, καθώς με βάση κριτήρια ανάλυσης κινδύνου, υπήρξαν ποσά αγορών που δεν καλύπτονταν από τα δηλωθέντα εισοδήματα του 2021.
Όπως περιγράφεται η υπόθεση στη σχετική απόφαση (2461/2025) της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, όπου προσέφυγε, ο έλεγχος διαπίστωσε ότι, με εισόδημα 5.517,26 ευρώ, πραγματοποίησε το ίδιο έτος δαπάνες ύψους 120.961,87 ευρώ, ενώ στον κωδικό 049 της υποβληθείσας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φορολογικού έτους 2021 καταχώρησε το ποσό των 11.843,10 ευρώ, ποσό που ήταν υπερδιπλάσιο του δηλωθέντος εισοδήματος.
Στη συνέχεια ο έλεγχος ανατέθηκε στο Ελεγκτικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, το οποίο έστειλε στον φορολογούμενο, στις 10/09/2024, την εντολή ελέγχου και τη γνωστοποίηση της δυνατότητας υποβολής εκπρόθεσμων φορολογικών δηλώσεων, προκειμένου να μειώσει τα πρόστιμο.
Παράλληλα, στις 25-10-2024 του κοινοποιήθηκε ηλεκτρονικά αίτημα παροχής πληροφοριών, που περιλάμβανε πίνακες με συγκεκριμένο πλήθος καταθέσεων/πιστώσεων στους τραπεζικούς λογαριασμούς του προσφεύγοντος, για τις οποίες κρίθηκε αναγκαίο να ζητηθούν αποδεικτικά στοιχεία για την αιτία διενέργειάς τους.
Ακόμη, το ΕΛΚΕ απέστειλε στις 25-10-2024 αίτημα παροχής στοιχείων προς την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων, προκειμένου να του γνωστοποιήσει στοιχεία σχετικά με τη στοιχηματική δραστηριότητα (οικονομικά δεδομένα) του προσφεύγοντος στα τυχερά παίγνια.
Επιπροσθέτως, το ΕΛΚΕ Θεσσαλονίκης υπέβαλε αίτημα άρσης του τραπεζικού απορρήτου στο Σύστημα Μητρώων Τραπεζικών Λογαριασμών και Λογαριασμών Πληρωμών και ζήτησε και έλαβε τα στοιχεία των λογαριασμών που τηρούνταν από τον προσφεύγοντα σε τραπεζικά ιδρύματα, προκειμένου να διαπιστωθεί αν οι πιστώσεις, βάσει των οποίων πραγματοποιούνται οι χρεώσεις, δικαιολογούνται και προέρχονται από γνωστή πηγή.
Το ποσό που βρέθηκε στους τραπεζικούς του λογαριασμούς και το οποίο ο έλεγχος έκρινε ότι δεν δικαιολογείται από τα εισοδήματα του έτους 2021 και των προηγούμενων ετών ήταν 95.224,54 ευρώ.
Κατόπιν ο ελεγχόμενος προσκόμισε αποδείξεις που δικαιολόγησαν ένα μέρος των καταθέσεών του (ανάλωση κεφαλαίου προηγουμένων ετών, δωρεές, κοινοί λογαριασμοί κ.λπ.) και το ποσό που χαρακτηρίστηκε προσαύξηση περιουσίας, διαμορφώθηκε σε 52.332,40 ευρώ και επιβλήθηκε σε βάρος του, φόρος εισοδήματος ύψους 17.269,69 ευρώ, πρόστιμο 8.634,85 και συνολικά ο λογαριασμός έφτασε σε 24.897,08 ευρώ.
Tραπεζικές καταθέσεις: Πότε μπορεί η εφορία να ανατρέξει 15 χρόνια πίσω για άτυπη δωρεά
Το Συμβούλιο της Επικρατείας εξέτασε πρόσφατα υπόθεση επιβολής φόρου άτυπης δωρεάς σε φορολογούμενο, ο οποίος είχε εμφανίσει σημαντικά ποσά σε τραπεζικούς λογαριασμούς χωρίς να μπορεί να τεκμηριώσει επαρκώς την προέλευσή τους. Η φορολογική διοίκηση θεώρησε ότι τα χρήματα προέρχονταν από τους γονείς του και προχώρησε σε πράξεις καταλογισμού, κρίνοντας ότι υφίσταται τεκμήριο δωρεάς. Το δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι, όταν δεν έχει υποβληθεί δήλωση για την κτήση περιουσιακού στοιχείου, ισχύει η δεκαπενταετής παραγραφή της αξίωσης του Δημοσίου. Η ρύθμιση αυτή χαρακτηρίστηκε σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας, καθώς η μη δήλωση περιουσιακών μεταβολών καθιστά δυσχερή τον έλεγχο της φορολογητέας ύλης και δικαιολογεί την επιμήκυνση του χρόνου στον οποίο μπορεί να κινηθεί η διοίκηση.
Παράλληλα, το ΣτΕ απέρριψε τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι οι γονείς του είχαν συνάψει μαζί του σύμβαση ανώμαλης παρακαταθήκης. Το δικαστήριο τόνισε ότι, στην περίπτωση τραπεζικών καταθέσεων, μοναδικός θεματοφύλακας των χρημάτων είναι η τράπεζα και όχι ο καταθέτης ή τρίτοι συγγενείς, αποδομώντας τον ισχυρισμό περί δήθεν φύλαξης χρημάτων. Επιπλέον, έκρινε ότι δεν προσκομίστηκαν αποδεικτικά στοιχεία ικανά να τεκμηριώσουν τόσο την ύπαρξη όσο και την επιστροφή των χρημάτων, με αποτέλεσμα ο σχετικός ισχυρισμός να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Με βάση τα δεδομένα της υπόθεσης, το δικαστήριο διαπίστωσε ότι αποκλείστηκαν άλλες πιθανές πηγές προέλευσης των ποσών, ενώ οι οικονομικές δυνατότητες των γονέων ήταν συμβατές με το ενδεχόμενο χορήγησης δωρεάς. Έτσι, έγινε δεκτό ότι προέκυπτε τεκμήριο δωρεάς και κρίθηκαν νόμιμες οι πράξεις καταλογισμού της φορολογικής διοίκησης, οι οποίες εκδόθηκαν εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας παραγραφής.
Η απόφαση έχει ευρύτερες συνέπειες για φορολογουμένους που εμφανίζουν υψηλές καταθέσεις χωρίς να διαθέτουν αποδεικτικά προέλευσης, καθώς ενισχύει τη θέση της φορολογικής διοίκησης να διενεργεί ελέγχους ακόμη και έως δεκαπέντε χρόνια πίσω σε περιπτώσεις μη δήλωσης περιουσιακών μεταβολών. Παράλληλα, καθιστά σαφές ότι οι ισχυρισμοί περί φύλαξης χρημάτων από συγγενείς δεν επαρκούν χωρίς έγγραφα ή συμβάσεις που να αποδεικνύουν τη συναλλαγή.
Ενδεικτικά, η απόφαση επηρεάζει περιπτώσεις όπως φορολογούμενους που λαμβάνουν σημαντικά ποσά από γονείς χωρίς να υποβάλλουν δήλωση δωρεάς, νέους εργαζομένους που εμφανίζουν αιφνίδιες αυξήσεις καταθέσεων επικαλούμενοι οικογενειακή στήριξη χωρίς αποδείξεις, επιχειρηματίες που καταθέτουν χρήματα οικογενειακής προέλευσης χωρίς επίσημη τεκμηρίωση, αλλά και γονείς που ενισχύουν οικονομικά τα παιδιά τους για αγορά κατοικίας χωρίς να ακολουθούν τη νόμιμη διαδικασία δήλωσης. Επιπλέον, άτομα που επικαλούνται φύλαξη χρημάτων από συγγενείς χωρίς συμβολαιογραφικά ή άλλα έγγραφα τεκμηρίωσης κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπα με φόρο άτυπης δωρεάς, καθώς η απόφαση του ΣτΕ μεταφέρει αυστηρό μήνυμα για την ανάγκη πλήρους και έγκαιρης δήλωσης κάθε οικονομικής μεταβίβασης.
Εφορία: Ποιοι μπαίνουν στο στόχαστρο το 2026 - Στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ τα ενοίκια
Αυτόματοι και καθολικοί έλεγχοι στα δηλωθέντα στοιχεία ιδιοκτητών και ενοικιαστών για τα ετήσια μισθώματα τίθενται σε εφαρμογή από το νέο έτος, με στόχο τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και την αντιμετώπιση της υποδήλωσης εισοδημάτων από ακίνητα.
Μέχρι σήμερα η ΑΑΔΕ δεν είχε τη δυνατότητα να διαπιστώνει σε πραγματικό χρόνο αν ιδιοκτήτης και ενοικιαστής δήλωναν τα ίδια ποσά, παρά μόνο κατόπιν ελέγχου και των δύο φυσικών προσώπων. Το κενό αυτό είχε οδηγήσει στη διαπίστωση λαθών και παραλείψεων στους σχετικούς κωδικούς του εντύπου Ε1, οι οποίες αναδείχθηκαν ιδίως κατά τη διαδικασία επιστροφής ενοικίου.
Με την ενεργοποίηση του Μητρώου Ιδιοκτησίας Ακινήτων, το σύστημα θα εντοπίζει αυτόματα τις αναντιστοιχίες στα δηλωθέντα στοιχεία των συμβαλλόμενων, τόσο στις μισθώσεις όσο και στις αγοραπωλησίες ακινήτων. Σε περιπτώσεις όπου πωλητής και αγοραστής ή ιδιοκτήτης και ενοικιαστής δηλώνουν διαφορετικά ποσά, θα ενεργοποιείται μηχανισμός ελέγχου, παρέχοντας άμεσα στοιχεία στους ελεγκτές της φορολογικής διοίκησης. Το Μητρώο θα αξιοποιείται και για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τις πραγματικές τιμές ενοικίασης και πώλησης στην αγορά ακινήτων.
Οι έλεγχοι δεν θα περιορίζονται στη σύγκριση δηλώσεων, αλλά θα επεκτείνονται, όπου απαιτείται, σε τραπεζικούς λογαριασμούς, πιστωτικές κάρτες και λοιπά περιουσιακά στοιχεία, προκειμένου να διαπιστωθεί αν υφίστανται αδήλωτες συναλλαγές. Αντίστοιχα, θα εξετάζονται και περιπτώσεις ενοικίων που εμφανίζονται σημαντικά χαμηλότερα από τα επίπεδα της αγοράς.
Τα διαθέσιμα στοιχεία της φορολογικής διοίκησης δείχνουν ότι η μέση δηλωθείσα δαπάνη ενοικίου παραμένει διαχρονικά χαμηλή και δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς, γεγονός που ενισχύει τις υποψίες για εκτεταμένη υποδήλωση. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στα δηλωθέντα μισθώματα φοιτητικών κατοικιών.
Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου καταργείται η πληρωμή ενοικίων με μετρητά, καθώς η καταβολή τους θα γίνεται υποχρεωτικά μέσω τραπεζικού συστήματος. Σε περίπτωση παραβίασης της νομοθεσίας, οι ιδιοκτήτες θα χάνουν την προβλεπόμενη έκπτωση κατά τη φορολόγηση των εισοδημάτων από ενοίκια, ενώ οι ενοικιαστές θα στερούνται το επίδομα ενοικίου που αντιστοιχεί σε ένα μηνιαίο μίσθωμα.
