Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, με τη Γνωμοδότηση 39/2025, έδωσε σαφείς κατευθύνσεις για τον τρόπο με τον οποίο ο e-ΕΦΚΑ οφείλει να αντιμετωπίζει τις διαδικασίες απαλλαγής οφειλετών που εντάχθηκαν στον νόμο 3869/2010 για τα υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα.
Η γνωμοδότηση, που εκδόθηκε από το ΣΤ΄ Τμήμα του ΝΣΚ απαντά σε ερωτήματα του Ταμείου σχετικά με το πότε μια δικαστική απόφαση καθίσταται αμετάκλητη, εάν η πιστοποίηση απαλλαγής είναι υποχρεωτική και εάν ο e-ΕΦΚΑ μπορεί να ζητά την έκδοσή της.
Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση, η απόφαση που πιστοποιεί την απαλλαγή του οφειλέτη από τα υπόλοιπα χρεών του γίνεται αμετάκλητη μόνο όταν δεν μπορεί πλέον να προσβληθεί με αναίρεση, είτε λόγω απόρριψης της προσφυγής είτε λόγω παρέλευσης της σχετικής προθεσμίας.
Παράλληλα, το ΝΣΚ διευκρινίζει ότι η έκδοση απόφασης πιστοποίησης της απαλλαγής είναι προαιρετική για τον οφειλέτη, καθώς η απαλλαγή επέρχεται αυτοδικαίως όταν ολοκληρωθεί η εκτέλεση των όρων της δικαστικής ρύθμισης. Η δυνατότητα προσφυγής στο δικαστήριο έχει, σύμφωνα με το ΝΣΚ, αναγνωριστικό χαρακτήρα και λειτουργεί για λόγους ασφάλειας δικαίου.
Ωστόσο, ως προς το κρίσιμο ζήτημα αν ο e-ΕΦΚΑ μπορεί να απαιτεί από τους οφειλέτες να ζητούν την έκδοση τέτοιας απόφασης, το Τμήμα έκρινε κατά πλειοψηφία ότι κάτι τέτοιο δεν επιτρέπεται. Η πλειοψηφία θεώρησε ότι ο νόμος προβλέπει ρητά μόνο στον ίδιο τον οφειλέτη τη δυνατότητα να κινήσει τη διαδικασία πιστοποίησης, ενώ η αναγνώριση αντίστοιχου δικαιώματος στους πιστωτές θα ανέτρεπε τον προαιρετικό χαρακτήρα που έχει θεσπίσει ο νομοθέτης. Αντιθέτως, η μειοψηφία υποστήριξε ότι, για λόγους ασφάλειας και πληρότητας της διοικητικής κρίσης, ο e-ΕΦΚΑ θα έπρεπε να δύναται να ζητά την προσκόμιση δικαστικής πιστοποίησης.
Παράδειγμα
Ένας επαγγελματίας που είχε ενταχθεί το 2019 στον νόμο 3869/2010 και είχε λάβει δικαστική ρύθμιση για τις οφειλές του προς τράπεζες και τον πρώην ΟΑΕΕ, ολοκλήρωσε το 2023 τις τριετείς μηνιαίες καταβολές που όριζε η απόφαση του Ειρηνοδικείου. Μετά την εξόφληση των υποχρεώσεων, ο ασφαλισμένος απευθύνθηκε στον e-ΕΦΚΑ ζητώντας την έκδοση ασφαλιστικής ενημερότητας, επικαλούμενος την αυτοδίκαιη απαλλαγή από το υπόλοιπο των οφειλών του.Η υπηρεσία, ακολουθώντας προγενέστερη πρακτική, ζήτησε από τον οφειλέτη να προσκομίσει δικαστική απόφαση πιστοποίησης της απαλλαγής του – παρά το γεγονός ότι η απαλλαγή είχε ήδη επέλθει με βάση τον νόμο. Ωστόσο, με βάση τη νέα γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η απαίτηση αυτή δεν είναι πλέον νόμιμη. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο φορέας ασφάλισης οφείλει να ελέγξει μόνο αν ο οφειλέτης έχει πράγματι συμμορφωθεί με τη δικαστική ρύθμιση και να διαπιστώσει ότι έχουν καταβληθεί όλες οι προβλεπόμενες δόσεις.
