Μικρότερης έκτασης απ’ ό,τι αναμενόταν είναι η ανταπόκριση των ασφαλισμένων για την ρύθμιση που επιτρέπει τη συνταξιοδότηση με αυξημένα χρέη προς τον ΕΦΚΑ. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, μέχρι σήμερα έχουν υποβληθεί 6.546 αιτήσεις για σύνταξη με βάση τα νέα όρια, που αυξήθηκαν σε 30.000 ευρώ για αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες (π. ΕΤΑΑ) και σε 10.000 ευρώ για αγρότες (π. ΟΓΑ).
Από τις αιτήσεις αυτές, έχουν ήδη εκδοθεί 3.618 αποφάσεις, έχουν απορριφθεί 1.025, και υπό επεξεργασία παραμένουν 1.903. Αν και πρόκειται για έναν διευρυμένο αριθμό σε σύγκριση με την προ της ρύθμισης περίοδο, το ποσοστό συμμετοχής παραμένει χαμηλό, δεδομένου ότι το 87,78% των οφειλετών (1.864.531 οφειλέτες) στον ΚΕΑΟ έχουν οφειλή έως 30.000 ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι το όριο οφειλών αυξήθηκε για τη λήψη σύνταξης από 20.000 στις 30.000 ευρώ για αυτοασχολούμενους (π. ΕΤΑΑ) και από 6.000 στις 10.000 ευρώ για αγρότες (π. ΟΓΑ).
Η ρύθμιση ενεργοποιήθηκε πριν περίπου έναν χρόνο και έχει στόχο να ξεμπλοκάρει συνταξιοδοτικές διαδικασίες για ασφαλισμένους που είχαν εγκλωβιστεί λόγω χρεών. Επιτρέπει την υποβολή αίτησης για σύνταξη, υπό την προϋπόθεση ότι ο ασφαλισμένος θα αποδεχθεί τον έλεγχο καταθέσεων μέσω άρσης του τραπεζικού απορρήτου, ενώ στη συνέχεια καλείται να επιλέξει εντός διμήνου αν θα ενταχθεί ή όχι στη διαδικασία.
Κρίσιμο σημείο της διαδικασίας αποτελεί ο έλεγχος των τραπεζικών καταθέσεων. Αν εντοπιστούν καταθέσεις άνω των 12.000 ευρώ (ή 6.000 ευρώ για αγρότες), το αίτημα μπορεί να απορριφθεί. Εφόσον ο ασφαλισμένος υπαχθεί στη ρύθμιση, ξεκινά η καταβολή του 40% της σύνταξης, ενώ το υπόλοιπο 60% παρακρατείται έως την εξόφληση του υπερβάλλοντος ποσού.
Για παράδειγμα, ασφαλισμένος με συνολική οφειλή 30.000 ευρώ και δικαίωμα σύνταξης 1.000 ευρώ, θα λαμβάνει προσωρινά 400 ευρώ. Τα υπόλοιπα 600 ευρώ θα παρακρατούνται κάθε μήνα, ώστε να εξοφληθεί η επιπλέον οφειλή των 10.000 ευρώ που υπερβαίνει το προηγούμενο όριο των 20.000 ευρώ.
Μετά την εξόφληση του υπερβάλλοντος ποσού, η υπόλοιπη οφειλή εξοφλείται μέσω 60 δόσεων, με ελάχιστο ποσό τα 333 ευρώ για επαγγελματίες και 100 ευρώ για αγρότες. Μόλις ολοκληρωθεί η διαδικασία, ο συνταξιούχος λαμβάνει ολόκληρο το ποσό της σύνταξης.
Παρά τις διευκολύνσεις, το χαμηλό ποσοστό συμμετοχής δείχνει είτε διστακτικότητα των ασφαλισμένων είτε αντικειμενική αδυναμία υπαγωγής λόγω υψηλότερων καταθέσεων ή μη δυνατότητας αποπληρωμής.
Προϋποθέσεις υπαγωγής
Για την υπαγωγή στην ρύθμιση, ο ασφαλισμένος πρέπει να πληροί σωρευτικά τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) οι οφειλές του προς τον e-ΕΦΚΑ να μην υπερβαίνουν τις 30.000 ευρώ
ευρώ και ειδικά προς τον π. ΟΓΑ τις 10.000 ευρώ. Ως οφειλές νοείται το συνολικά οφειλόμενο ποσό από τον ασφαλισμένο προς τον e-ΕΦΚΑ από κάθε είδους ασφαλιστικές εισφορές, οφειλές από αναγνώριση πλασματικού χρόνου ασφάλισης, προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης, πρόσθετα τέλη και λοιπές επιβαρύνσεις. Ως οφειλές στον π. ΟΓΑ νοείται το συνολικά οφειλόμενο ποσό από εισφορές για υπαγωγή στην ασφάλιση στον π. ΟΓΑ για τον κλάδο κύριας και πρόσθετης ασφάλισης καθώς και για την προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης στον π. ΟΓΑ.
β) να έχει συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας του ή εφόσον έχει χρόνο ασφάλισης (πραγματικό, πλασματικό, προαιρετικής ασφάλισης) τουλάχιστον 40 ετών, το 62ο έτος της ηλικίας του,
γ) να έχει εξοφλήσει τις εισφορές που αντιστοιχούν σε χρόνο ασφάλισης τουλάχιστον 20 ετών ή 6.000 ημερών ασφάλισης ανεξάρτητα από τον πρώην φορέα απονομής της σύνταξης, και
δ) οι τραπεζικές καταθέσεις του να μην ξεπερνούν το ποσό των 12.000 ευρώ γενικά ή το ποσό των 6.000 ευρώ, αν είναι οφειλέτης αποκλειστικά προς τον π. ΟΓΑ. Ειδικά για το ύψος των τραπεζικών καταθέσεων λαμβάνεται υπόψη το ύψος του συνολικού ποσού καταθέσεων σε όλους τους τραπεζικούς λογαριασμούς που τηρούνται στο όνομα του οφειλέτη κατά το κλείσιμο του μήνα που προηγείται της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης υπαγωγής στη ρύθμιση καθώς και ο μέσος όρος του τελευταίου δωδεκαμήνου πριν την ημερομηνία υποβολής της αίτησης υπαγωγής στη ρύθμιση.
Σωρευτικά οι προϋποθέσεις πρέπει να συντρέχουν κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης υπαγωγής στη ρύθμιση.
Διαδικασία αίτησης υπαγωγής
Η αίτηση υπαγωγής υποβάλλεται μαζί με την αίτηση συνταξιοδότησης. Με την αίτηση υπαγωγής, ο ασφαλισμένος παρέχει τη συγκατάθεσή του στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων για κοινοποίηση στον e-ΕΦΚΑ των εγγράφων και των στοιχείων που απαιτούνται για την εφαρμογή της παρούσας. Η αίτηση συνεπάγεται νόμιμη άρση του απορρήτου των τραπεζικών καταθέσεων του άρθρου 1 του ν.δ. 1059/1971 (Α’ 270) και του φορολογικού απορρήτου του άρθρου 17 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4987/2022, Α’ 206).
Στην αίτηση υπαγωγής, που επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης, περιλαμβάνονται τα ακόλουθα στοιχεία:
α) Δήλωση του αριθμού των λογαριασμών που τηρούνται στο όνομα του ασφαλισμένου και το πιστωτικό ίδρυμα στο οποίο τηρούνται,
β) Δήλωση ότι το υπόλοιπο των ως άνω λογαριασμών κατά το κλείσιμο του μήνα που προηγείται της υποβολής της αίτησης και ο μέσος όρος των καταθέσεων κατά το δωδεκάμηνο που προηγείται της υποβολής της αίτησης, δεν υπερβαίνουν το όριο
γ) Δήλωση ότι πληροί τις ασφαλιστικές προϋποθέσεις
Τα αναγκαία προσωπικά στοιχεία του αιτούντος διαβιβάζονται ηλεκτρονικά στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, από τα οποία ανακτώνται εντός 10 εργασίμων ημερών στοιχεία αναφορικά με τις καταθέσεις του που τηρούνται σε αυτά, καθώς και την αξία αποτίμησής τους.
Ο έλεγχος εκπλήρωσης των κριτηρίων υπαγωγής στη ρύθμιση πραγματοποιείται με βάση: α) τα δηλωθέντα από τον αιτούντα στοιχεία και β) τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις ως προς αυτά.
Διαδικασία ελέγχου προϋποθέσεων
Μετά την υποβολή της αίτησης υπαγωγής, ο e-ΕΦΚΑ ελέγχει αν οι οφειλές του ασφαλισμένου.
Αν οι οφειλές δεν υπερβαίνουν το ποσό αυτό, η συνταξιοδοτική πράξη εκδίδεται και η σύνταξη καταβάλλεται.
α) εφόσον ο ασφαλισμένος έχει συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας του, ελέγχει αν έχει εξοφλήσει εισφορές για το χρόνο ασφάλισης ή
β) εφόσον ο ασφαλισμένος δεν έχει συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας του, αλλά έχει συμπληρώσει το 62ο έτος της ηλικίας του, ελέγχει αν ο ασφαλισμένος έχει χρόνο ασφάλισης τουλάχιστον 40 ετών καθώς και αν έχει καταβάλει εισφορές για το χρόνο ασφάλισης και
γ) ελέγχει αν οι καταθέσεις του ασφαλισμένου υπερβαίνουν τα όρια.
Αν από τους ελέγχους προκύψει ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές, τότε ο e-ΕΦΚΑ προχωρεί σε κοινοποίηση της οφειλής προς τον ασφαλισμένο. Αν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία, ο e-ΕΦΚΑ προβαίνει σε απόρριψη της αίτησης συνταξιοδότησης λόγω οφειλών.
Εάν από τους ελέγχους προκύψει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές, τότε:
α) Εάν το συνολικό ποσό οφειλών υπερβαίνει τις 20.000 ευρώ αλλά όχι τις 30.000 ευρώ ή τις 6.000 ευρώ αλλά όχι τις 10.000 ευρώ για τον π. ΟΓΑ, τότε η αίτηση υπαγωγής γίνεται δεκτή και ο e-ΕΦΚΑ προχωρεί στην έκδοση της συνταξιοδοτικής πράξης.
β) Εάν το συνολικό ποσό οφειλών υπερβαίνει τις 30.000 ευρώ ή τις 10.000 ευρώ για τον π. ΟΓΑ, τότε κοινοποιείται έγγραφο οφειλής προκειμένου ο ασφαλισμένος να καταβάλει το υπερβάλλον των 30.000 ευρώ ή των 10.000 ευρώ για τον π. ΟΓΑ, εντός διμήνου από την κοινοποίησή του και να υπαχθεί στις διατάξεις της παρούσης. Αν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία, ο e-ΕΦΚΑ προβαίνει σε απόρριψη της αίτησης συνταξιοδότησης λόγω οφειλών.
Αποδοχή αίτησης
Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις ο e-ΕΦΚΑ προχωρεί στην έκδοση της συνταξιοδοτικής πράξης και στην καταβολή της σύνταξης, εφαρμόζοντας παρακράτηση επί του ποσού της σύνταξης.
Ειδικότερα, το υπερβάλλον των 20.000 ευρώ ή των 6.000 ευρώ για τον π. ΟΓΑ, ποσό οφειλής, συμψηφίζεται με το 60% του μηνιαίου ποσού των καταβαλλόμενων συντάξεων, μέχρι τον μηδενισμό του.
Το μηνιαίως συμψηφιζόμενο υπερβάλλον ποσό δεν μπορεί να υπολείπεται των 333,33€ γενικά και των 100€ για τον π. ΟΓΑ. Σε αντίθετη περίπτωση, το ποσοστό παρακράτησης προσαρμόζεται αναλόγως.
