Μετά από τρεις και πλέον δεκαετίες, οι σκιές μιας παλιάς απαλλοτρίωσης στη Βόρεια Εύβοια επιστρέφουν στο προσκήνιο.
Συγκεκριμένα, 36 χρόνια μετά τη δέσμευση εκτάσεων για τη διάνοιξη της εθνικής οδού Χαλκίδας – Αιδηψού, ιδιοκτήτες που είχαν αποζημιωθεί τότε καλούνται τώρα να επιστρέψουν χρήματα που εισέπραξαν αχρεωστήτως. Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους έκρινε ότι οι καταβληθείσες αποζημιώσεις για γη εκτός των ορίων της απαλλοτρίωσης δεν ήταν νόμιμες και το Δημόσιο έχει δικαίωμα να αναζητήσει τα ποσά, παρά την πολυετή καθυστέρηση.
Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους με τη γνωμοδότηση 3/2025 ασχολήθηκε με υπόθεση αναγκαστικής απαλλοτρίωσης που ξεκίνησε το 1989 και αφορούσε αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν σε ιδιοκτήτες ακινήτων, οι οποίες όμως –όπως διαπιστώθηκε εκ των υστέρων– περιλάμβαναν και τμήματα γης που δεν είχαν ποτέ κηρυχθεί ως απαλλοτριωτέα, εξαιτίας διαφορών ανάμεσα στα αρχικά κτηματολογικά διαγράμματα και σε μεταγενέστερη κτηματογράφηση.
Η εξέλιξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα να πληρωθούν αποζημιώσεις για εκτάσεις εκτός των ορίων της απαλλοτρίωσης. Η Διεύθυνση Απαλλοτριώσεων του υπουργείου Υποδομών, σε συνεργασία με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, εντόπισε από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 ότι αρκετοί ιδιοκτήτες είχαν λάβει ποσά χωρίς νομική βάση και έθεσε το ζήτημα στο ΝΣΚ, ζητώντας οδηγίες για το πώς θα αναζητηθούν αυτά τα χρήματα.
Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση, η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας που είχε αναγνωρίσει τους δικαιούχους αποζημίωσης στηρίχθηκε στην επίμαχη έκθεση κτηματογράφησης και θεωρείται αμετάκλητη, παράγοντας δεδικασμένο για την έκταση των απαλλοτριωμένων ακινήτων. Το ΝΣΚ τόνισε ότι η διοίκηση δεν μπορεί να αμφισβητήσει εκ των υστέρων το εμβαδόν των εκτάσεων ούτε να ανακαλέσει την έκθεση κτηματογράφησης, καθώς αυτή έχει ήδη ενσωματωθεί στη δικαστική απόφαση.
Ωστόσο, έκρινε ότι η αποζημίωση που καταβλήθηκε για εκτάσεις εκτός των πραγματικών ορίων της απαλλοτρίωσης συνιστά αχρεώστητη καταβολή. Κατά συνέπεια, το Δημόσιο διατηρεί αξίωση να αναζητήσει τα ποσά αυτά από όσους τα εισέπραξαν, μέσω των προβλεπόμενων διαδικασιών είσπραξης δημοσίων εσόδων. Η γνωμοδότηση υπογραμμίζει ότι, παρότι έχουν περάσει πολλά χρόνια, η αξίωση του Δημοσίου δεν έχει παραγραφεί, αφού δεν υπήρξε ποτέ βεβαίωση της οφειλής σε δημόσιο ταμείο.
Με απλά λόγια, οι αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως πρέπει να επιστραφούν και η Διοίκηση οφείλει να κινηθεί για την είσπραξή τους.
