Ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έδωσε την πιο ξεκάθαρη εικόνα για το πώς σκοπεύει να υλοποιήσει τις οικονομικές υποσχέσεις με τις οποίες έκανε προεκλογική εκστρατεία: Πρότεινε μια προσέγγιση της παγκόσμιας οικονομίας με καρότο και μαστίγιο, η οποία πιστεύει ότι θα βοηθήσει να λυθεί οριστικά η κρίση του πληθωρισμού και θα χρηματοδοτήσει τις προτάσεις του για μαζικές περικοπές φόρων.
Ο Τραμπ μίλησε από την Ουάσινγκτον σε forum που διοργάνωσε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, παρουσιάζοντας ένα όραμα για την αμερικανική οικονομική ευημερία:
- Χαμηλότεροι φόροι (15%) εντός των αμερικανικών συνόρων, δίνοντας κίνητρα στις εταιρείες να δραστηριοποιούνται εκεί.
- Αύξηση των φόρων για τις επιχειρήσεις εκτός Αμερικής, φέρνοντας έσοδα που θα καλύψουν τα χαμένα έσοδα από τους χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές και θα οδηγήσουν σε περισσότερη αμερικανική παραγωγή για την ανάπτυξη της οικονομίας.
- Περισσότερο πετρέλαιο για να μειωθεί το ενεργειακό κόστος.
- Μειώσεις στα επιτόκια για να μειωθεί το κόστος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές.
Παρόλο που ο Τραμπ έχει εκφράσει διάφορες πτυχές του σχεδίου του κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας για την προεδρία, ποτέ δεν συνέδεσε όλα αυτά τα θέματα σε ένα μοναδικό όραμα για την επίλυση όλων όσων ταλαιπωρούν την αμερικανική οικονομία.
Το πρόβλημα, βέβαια, είναι ότι το σχέδιο του Τραμπ δεν είναι τόσο απλό για να επιτευχθεί - και, στην πραγματικότητα, μπορεί να είναι αντιπαραγωγικό.
Πώς λέει ο Τραμπ ότι θα λειτουργήσει το σχέδιό του
Βήμα πρώτο: Χαμηλότεροι φόροι. Ο Τραμπ λέει ότι θα συνεργαστεί με το Κογκρέσο για να μειώσει τον εταιρικό φορολογικό συντελεστή στο 15% (από το 21% που είναι σήμερα). Αυτό, λέει, θα πυροδοτήσει την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και τις επενδύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Βήμα δεύτερο: Αύξηση των δασμών. Η προσφορά χαμηλότερης φορολογίας είναι καλή μόνο για τις εταιρείες που κατασκευάζουν τα πράγματά τους στην Αμερική. Αν θέλουν να συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται στις ΗΠΑ ενώ παράγουν προϊόντα στο εξωτερικό, θα υποστούν βαριές κυρώσεις με τη μορφή δασμών.
«Το μήνυμά μου προς κάθε επιχείρηση στον κόσμο είναι πολύ απλό: Ελάτε να φτιάξετε το προϊόν σας στην Αμερική και θα σας δώσουμε από τους χαμηλότερους φόρους από οποιοδήποτε άλλο έθνος στη Γη», δήλωσε ο Τραμπ την Πέμπτη. «Αλλά αν δεν φτιάξετε το προϊόν σας στην Αμερική, κάτι που είναι δικαίωμά σας, τότε πολύ απλά θα πρέπει να πληρώσετε δασμούς».
Ο Τραμπ προέβλεψε ότι οι δασμοί θα αποφέρουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια -ίσως και τρισεκατομμύρια δολάρια- στο αμερικανικό Δημόσιο, τα οποία θα βοηθήσουν στην αποπληρωμή του τεράστιου χρέους της Αμερικής και στις σχεδιαζόμενες φορολογικές περικοπές του.
Βήμα τρίτο: Μείωση του ενεργειακού κόστους. Ο Τραμπ δήλωσε ότι πιστεύει ότι μπορεί να συνάψει συμφωνία με τον ΟΠΕΚ, το καρτέλ του πετρελαίου και έχει υπογράψει εκτελεστικά διατάγματα για την ενίσχυση της αμερικανικής παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τα προβλήματα με την πρόταση του Τραμπ σύμφωνα με το CNN
Υπάρχουν πολλά κενά στη λογική του Τραμπ, όπως σημειώνουν εδώ και χρόνια οικονομολόγοι και ειδικοί σε θέματα πολιτικής από όλο το πολιτικό φάσμα.
Η μείωση του φορολογικού συντελεστή των επιχειρήσεων είναι δαπανηρή. Ο Τραμπ το έχει ξανακάνει, το 2017, μειώνοντας τον ανώτατο συντελεστή εταιρικών φόρων στο 21% από 35%. Ενώ αυτό έδωσε ώθηση στην οικονομία, αυξάνοντας τους μισθούς και την παραγωγικότητα, τα οφέλη δεν ήταν αρκετά για να αντισταθμίσουν τις απώλειες στα φορολογικά έσοδα που διεύρυναν το έλλειμμα των ΗΠΑ, σύμφωνα με μια ανάλυση από το Booth School of Business του Σικάγο.
Όλοι αγαπούν τους χαμηλότερους φόρους. Όμως η Αμερική εμφανίζει ένα τεράστιο έλλειμμα, το οποίο καθιστά τις δημοφιλείς κοινωνικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής ασφάλισης και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, όλο και πιο προβληματικές οικονομικά. Για να χρηματοδοτήσει αυτές τις υπηρεσίες και τις υπόλοιπες δουλειές που κάνει η κυβέρνηση, η Αμερική πρέπει να δανείζεται τεράστια χρηματικά ποσά με τη μορφή κρατικών ομολόγων.
Το πρόβλημα με τα ομόλογα: Όσο περισσότερο κατακλύζεις την αγορά με αυτά, τόσο περισσότερο πέφτει η τιμή τους. Και οι αποδόσεις - οι οποίες είναι συνδεδεμένες με όλα τα είδη των επιτοκίων των καταναλωτικών δανείων, συμπεριλαμβανομένων των ενυπόθηκων δανείων - ανεβαίνουν.
Οι δασμοί είναι επίσης δυνητικά προβληματικοί: Το κόστος τους καταβάλλεται από τους Αμερικανούς εισαγωγείς, όχι από τους ξένους εξαγωγείς. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος αυτό μετακυλίεται στους Αμερικανούς καταναλωτές, γεγονός που μπορεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό και να πλήξει την οικονομία.
«Νομίζω ότι η οικονομική του πολιτική είναι τρελή. Υπάρχουν λόγοι για τους οποίους δεν έχουμε πολύ υψηλούς δασμούς», δήλωσε ο James Angel, καθηγητής στο Κέντρο Psaros για τις Χρηματοπιστωτικές Αγορές και την Πολιτική του Georgetown McDonough.
Η ζήτηση ενέργειας βρίσκεται σε ύφεση: Θα είναι δύσκολο να αυξηθεί η παραγωγή πετρελαίου. Η ζήτηση είναι αδύναμη σε όλο τον κόσμο, καθώς οι οικονομίες -ιδιαίτερα η Κίνα- παλεύουν με τον πληθωρισμό και την αργή ανάπτυξη.
Εν τω μεταξύ, οι Ηνωμένες Πολιτείες παράγουν ήδη τώρα περισσότερο πετρέλαιο από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Οι ενεργειακές εταιρείες δεν ζητούν επιτακτικά νέες μισθώσεις για γεωτρήσεις πετρελαίου, όπως αποδεικνύεται από την πρόσφατη δημοπρασία γεωτρήσεων στο καταφύγιο άγριας φύσης της Αλάσκας που έλαβε μηδενικές προσφορές.
Και ακόμη και αν ο ΟΠΕΚ μειώσει τις τιμές, τότε τα έσοδα της Σαουδικής Αραβίας από το πετρέλαιο θα μειωθούν, καθιστώντας δυσκολότερη τη χώρα να επενδύσει τα 600 δισεκατομμύρια έως 1 τρισεκατομμύριο δολάρια στην Αμερική που ο Τραμπ λέει ότι διαπραγματεύεται με τον πρίγκιπα.
Η μείωση των επιτοκίων είναι δουλειά της Fed, όχι του προέδρου: Η κεντρική τράπεζα διαφυλάσσει την ανεξαρτησία της με σφοδρότητα. Ο Τραμπ έχει μεταδώσει στο παρελθόν την επιθυμία του να ασκήσει πιο άμεσο έλεγχο στις κινήσεις των επιτοκίων.
