H έκθεση του ΟΟΣΑ Revenue Statistics 2024 που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα σκιαγραφεί μια σημαντική εικόνα της κατάστασης των φορολογικών εσόδων στις χώρες μέλη, αποκαλύπτοντας κρίσιμα στοιχεία για τις προτεραιότητες και τις πολιτικές τους.
Ο μέσος λόγος φόρων προς ΑΕΠ στις χώρες του ΟΟΣΑ διατηρήθηκε σταθερός στο 33,9% το 2023, σημειώνοντας μικρή πτώση 0,1 ποσοστιαίας μονάδας σε σύγκριση με το 2022, αλλά παραμένοντας πάνω από το προ πανδημίας επίπεδο του 33,4% το 2019. Τα στοιχεία αυτά υποδεικνύουν τη σχετική σταθερότητα των δημόσιων οικονομικών, παρότι οι προκλήσεις αυξάνονται.
Για την Ελλάδα αναφέρεται πως κατέγραψε έναν λόγο φόρων προς ΑΕΠ 39,8% για το 2023, ξεπερνώντας τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Η μικρή μείωση από το 41,2% του 2022 δεν αλλοιώνει τη μακροπρόθεσμη ανοδική τάση, καθώς το ποσοστό ήταν μόλις 33,4% το 2000.
Με συνολική αύξηση 7,5 ποσοστιαίων μονάδων από το 2010 έως το 2023, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τις μεγαλύτερες αυξήσεις στον λόγο φόρων προς ΑΕΠ, αποτέλεσμα των ευρύτατων δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων που εφαρμόστηκαν μετά την κρίση χρέους. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές στόχευσαν στην ενίσχυση των εσόδων και την ευθυγράμμιση της φορολογικής πολιτικής με τις εγχώριες και διεθνείς υποχρεώσεις.
Αναλύοντας τα φορολογικά έσοδα της Ελλάδας, προκύπτουν σημαντικά ευρήματα. Οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης αντιπροσωπεύουν το 29,6% των συνολικών φορολογικών εσόδων για το 2022, έναντι μέσου όρου 24,8% στις χώρες του ΟΟΣΑ. Αυτό αντανακλά τη δημογραφική γήρανση και το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας της χώρας.
Ο ΦΠΑ, που αντιστοιχεί στο 21,9% των εσόδων, καταδεικνύει την εξάρτηση από τη φορολογία κατανάλωσης, η οποία όμως εγείρει ζητήματα ισότητας, καθώς επηρεάζει περισσότερο τα χαμηλά εισοδήματα. Την ίδια στιγμή, οι φόροι εισοδήματος φυσικών προσώπων φτάνουν μόλις το 13,6% των συνολικών εσόδων, πολύ κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (23,6%), υποδηλώνοντας δυσκολίες στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης. Οι φόροι εισοδήματος επιχειρήσεων αγγίζουν το 6%, υπερβαίνοντας ελαφρώς τον μέσο όρο του 5,3%.
Η υπερβολική εξάρτηση της Ελλάδας από έμμεσους φόρους και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης δημιουργεί μια σύνθετη πρόκληση. Παρότι οι μεταρρυθμίσεις ενίσχυσαν τα έσοδα, τα δεδομένα υποδεικνύουν την ανάγκη για βαθύτερες αλλαγές. Η μείωση της εξάρτησης από την κατανάλωση, η ενίσχυση της άμεσης φορολόγησης και η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας και της δικαιοσύνης του συστήματος.
