Περιορισμένες αυξήσεις και πάγωμα του κατώτατου μισθού προβλέπει ο νέος μαθηματικός τύπος που θα ισχύσει από το 2028. Ο μαθηματικός τύπος θα είναι πλήρως δεσμευτικός για τις εκάστοτε κυβερνήσεις, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τις ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων τόνισε η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως. Έτσι η νέα επιστημονική επιτροπή που θα συσταθεί με τους κοινωνικούς εταίρους θα έχει διακοσμητικό χαρακτήρα αφού θα μπορεί να γνωμοδοτεί αλλά δεν θα παίρνει αποφάσεις.
Aπό τα μέσα του 2027 θα τεθεί σε εφαρμογή ο αυτόματος μηχανισμός προσδιορισμού του κατώτατου μισθού με βάση μαθηματικό τύπο ώστε να έτοιμος να ενεργοποιηθεί από την 1/1/2028.
Θα προβλέπεται ρήτρα παρέκκλισης, η οποία ανάλογα με την οικονομική συγκυρία θα οδηγεί είτε στον περιορισμό της προβλεπόμενης από τον τύπο υπολογισμού αύξησης είτε στο «πάγωμα» του κατώτατου μισθού, σε περίπτωση που η πρόβλεψη είναι αρνητική, προκειμένου να αποφευχθεί μείωση των κατώτατων αποδοχών.
Στο πλαίσιο της νέας διαδικασίας, η οποία αναμένεται να κατοχυρωθεί νομοθετικά έως το τέλος του έτους, θα συγκροτηθεί κοινή επιτροπή εργαζομένων -εργοδοτών, η οποία θα έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα και επομένως το μισθολογικό μέρος αποκόπτεται οριστικά από την Εθνική Γενική Σύμβαση Εργασίας.
Ο διάλογος της κυβέρνησης με τους εκπροσώπους εργαζομένων και εργοδοτών για την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, θα ξεκινήσει αμέσως μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου, χωρίς ωστόσο να υπάρχει κυβερνητική πρόβλεψη σχετικά με την κάλυψη του 80% των εργαζομένων (σύμφωνα με τη σχετική κοινοτική οδηγία), αντί του περίπου 25% που καταγράφεται σήμερα.
Από το 2028, ο κατώτατος μισθός προτείνεται να καθορίζεται μέσω ενός μαθηματικού τύπου ο οποίος θα λαμβάνει υπόψη του τον πληθωρισμό, ιδιαίτερα για τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο 20% της εισοδηματικής κλίμακας, καθώς και την αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας, με βάση αντικειμενικούς δείκτες που θα δημιουργήσει η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).
Ο εργατολόγος Γιάννης Καρούζος εξηγεί ότι ο μαθηματικός τύπος θα έπρεπε να αποτελέσει σημείο αναφοράς της κοινωνικής διαβούλευσης και της συλλογικής διαπραγμάτευσης. Όπως αναφέρει «έχω υποστηρίξει την άποψη ότι το νόημα και η ουσιαστική εφαρμογή της κοινοτικής οδηγίας 2041/2022 είναι να ενισχύσει τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων στην κοινωνική διαβούλευση και στη κοινωνική διαπραγμάτευση.
Άποψη μου είναι ότι ο αριθμητικός τύπος που καθιερώνεται ως σύστημα καθορισμού του κατώτατου μισθού θα πρέπει να αποτελέσει ένα σημείο αναφοράς της κοινωνικής διαβούλευσης και της συλλογικής διαπραγμάτευσης, αφού τα στοιχεία που εισάγονται στον μαθηματικό τύπο είναι απολύτως ως μηχανισμός τεκμηριωμένα, της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας της κοινωνίας, της αγοραστικής δύναμης των μισθών κα του πληθωρισμού των πτωχών. Δηλαδή κριτηρίων που είναι αναγκαίων που είναι αναγκαίων για την διαμόρφωση των μισθών.
Ωστόσο, ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων θα είναι να υποστηρίξουν εάν θα μπορούσαν να έχουν καλύτερη τεκμηριωμένη όμως και απολύτως αιτιολογημένη άποψη».
Χρονοδιάγραμμα
Το 2025 η διαδικασία καθορισμού του κατώτατου μισθού θα παραμείνει ίδια με τη διαφορά ότι θα συσταθεί σε σώμα με ενισχυμένο ρόλο η επιτροπή διαβούλευσης στην οποία θα συμμετέχουν και οι κοινωνικοί εταίροι και Φορείς της Οικονομίας (πχ ΕΛΣΤΑΤ, ΤτΕ). Στόχος της επιτροπής είναι να ξεκινήσει η διαδικασία προσδιορισμού των βασικών αποδοχών, με το νέο μοντέλο, όσο και αν αυτό επί της ουσίας θα εφαρμοστεί τρία χρόνια αργότερα.
Η δεύτερη, ενδιάμεση φάση θα ξεκινήσει 1.6.2025, ώστε εντός του 2025 να διεξαχθεί η διαβούλευση σύμφωνα με τις νέες προθεσμίες και τη νέα σύνθεση των Επιτροπών για τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό και το νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο που θα ισχύσει από την 1/1/2026. Η ενδιάμεση φάση θα διαρκέσει έως την 31/12/2027.
Ο στόχος που έχει τεθεί για κατώτατο μισθό 950 ευρώ έως το 2027, εκτιμήθηκε από την κυρία Κεραμέως ότι είναι απολύτως εφικτός. Από εκεί και μετά, θα ξεκινήσει η εφαρμογή του μαθηματικού τύπου, που θα αξιοποιεί δύο βασικές παραμέτρους:
- Τον πληθωρισμό, όπως προκύπτει για το 20% των χαμηλότερων, εισοδηματικά, νοικοκυριών της ελληνικής οικονομίας.
- Την παραγωγικότητα της οικονομίας, μέγεθος που θα ενσωματώνει το σύνολο των μισθών σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.
Νέο σύστημα από 1.1.2028
1. Στο νέο σύστημα ο καθορισμός και η αναπροσαρμογή του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου γίνεται αυτόματα και με δυνατότητα παρέκκλισης, αν οι οικονομικές συνθήκες εξαιρετικώς δεν επιτρέπουν την αναπροσαρμογή τους. Επισημαίνεται ότι στις περιπτώσεις αυτές δεν επιτρέπεται μείωση του κατώτατου νομοθετημένου μισθού και ημερομισθίου.
2. Τα όργανα που υποστηρίζουν συμβουλευτικά με τεκμηριωμένες γνώμες τον νομοθέτη είναι τα ίδια, δηλαδή η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων και η Συμβουλευτική Επιτροπή, με τη διαφορά ότι στην Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων ορίζει η ΤτΕ ένα μέλος αντί του μέλους που όριζε ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων.
3. Το έργο των παραπάνω Επιτροπών είναι η διατύπωση γνώμης ή γνωμών σχετικά με:
α) το ύψος του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου, εφόσον η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων προτείνει την κατ’ εξαίρεση παρέκκλιση από την εφαρμογή του κανόνα της αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής.
β) Τον συντελεστή αναπροσαρμογής του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου.
γ) Την επιλογή και την εφαρμογή ενδεικτικών τιμών αναφοράς για την αξιολόγηση της επάρκειας του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου.
δ) Τη θέσπιση των μισθολογικών διαφοροποιήσεων στον νομοθετημένο κατώτατο μισθό και στο νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο και των κρατήσεων από αυτούς και
ε) τη συλλογή δεδομένων και την εκπόνηση μελετών και αναλύσεων για την παροχή πληροφοριών στις αρχές και σε άλλα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό και το νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο.
Οι αιτιολογημένες γνώμες για τα θέματα των περιπτώσεων β, γ, δ και ε αποστέλλονται από τον Πρόεδρο του Ο.ΜΕ.Δ στους Υπουργούς Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
