Φως στη δράση του οργανωμένου εγκλήματος παγκοσμίως ρίχνει η νέα μελέτη «Αντιμετωπίζοντας τον σκοτεινό υπόκοσμο: Πώς το παράνομο εμπόριο καπνού απειλεί να μας κατακλύσει», που πραγματοποιήθηκε από την Intrinsic Insight Ltd σε συνεργασία με την JTI.
Η έκθεση, που εστιάζει σε τέσσερις χώρες με υψηλά επίπεδα στο παράνομο εμπόριο καπνού: Καναδάς, Γαλλία, Φιλιππίνες και Ηνωμένο Βασίλειο, εξετάζει πώς τα ασταθή γεωπολιτικά περιβάλλοντα, οι εύθραυστες οικονομίες και η έλλειψη σοβαρών αποτρεπτικών μέτρων δημιουργούν τις ιδανικές συνθήκες για έξαρση της εγκληματικής δραστηριότητας και αυξημένα κέρδη για τα εγκληματικά δίκτυα. Η έκθεση επισημαίνει βασικούς δείκτες –που βρίσκονται στις τέσσερις χώρες– που επιτρέπουν την άνθηση του παράνομου εμπορίου.
Μάλιστα, στελέχη της JTI συζήτησαν για τις επιπτώσεις του παράνομου εμπορίου καπνού και τα αποτελέσματα της μελέτης με δημοσιογράφους και εκπροσώπους μέσων ενημέρωσης, κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Εκδοτικού Συνέδριου στη Βιέννη στις 19 & 20 Ιουνίου, του οποίου διαχρονικός υποστηρικτής είναι η Japan Tobacco International.
«Ένας συνδυασμός παραγόντων που κυμαίνονται από ανεπαρκείς συνοριακούς ελέγχους και αναποτελεσματικές κυρώσεις έως τη διαφθορά, την υπερβολική φορολογία και τη νομοθεσία, συμβάλλουν τόσο στην αύξηση της ζήτησης για παράνομα προϊόντα, ενώ διευκολύνουν τους εγκληματίες να αναπτύξουν σημαντικές εγκληματικές αυτοκρατορίες», δήλωσε ο Vincent Byrne, Global Διευθυντής Επιχειρήσεων κατά του Παράνομου Εμπορίου, JTI.
1. Η κρίση κόστους ζωής οδηγεί στη μαύρη αγορά
Το διακυβευμένο βιοτικό επίπεδο αναγκάζει μεγαλύτερο αριθμό καταναλωτών να λάβουν δύσκολες αποφάσεις για τον τρόπο ζωής, δημιουργώντας ώριμα περιβάλλοντα για εγκληματίες ώστε να ωθήσουν μεγαλύτερο αριθμό καπνιστών προς φθηνότερα παράνομα κανάλια και παράνομα προϊόντα. Η αγορά παράνομων προϊόντων καπνού κινδυνεύει να γίνει κανονικότητα, με τέσσερις στους 10 (43%) ενήλικες καπνιστές που ερωτήθηκαν σε αυτές τις τέσσερις χώρες να νιώθουν άνετα με την ιδέα να αγοράσουν τσιγάρα, ακόμα κι αν γνωρίζουν ότι παράγονται ή πωλούνται παράνομα.
2. Η υπερβολική φορολογία και η απώλεια κρατικών εσόδων χρηματοδοτούν παγκοσμίως την εγκληματική δραστηριότητα
Καθώς οι παράνομες πωλήσεις συνεχίζουν να βομβαρδίζουν τη νόμιμη αγορά καπνού, οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν μείωση των φορολογικών εσόδων. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, οι κυβερνήσεις παγκοσμίως εκτιμάται ότι χάνουν 40-50 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως μόνο σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, επειδή οι καταναλωτές παρασύρονται να αγοράσουν παράνομα προϊόντα καπνού. Σύμφωνα με το 88% των ερωτηθέντων, η αδυναμία των κυβερνήσεων να εισπράξουν φορολογικά έσοδα λόγω του παράνομου εμπορίου είναι ένα σημαντικό ζήτημα.
3. Η αυξανόμενη τεχνολογική πρόοδος αποτελεί πρόκληση για την επιβολή του νόμου
Η εγκληματική στροφή προς το ηλεκτρονικό εμπόριο και η άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης οδηγεί σε αυξημένη πολυπλοκότητα της παραγωγής, της διανομής και της πώλησης παράνομων αγαθών. Από αυτούς τους ενήλικες καπνιστές που ερωτήθηκαν, το 14% ισχυρίστηκε ότι αγόρασε πρόσφατα παράνομο καπνό μέσω κοινωνικών καναλιών.
4. Μη πάταξη του παράνομου εμπορίου καπνού για τον περιορισμό άλλων σοβαρών εγκλημάτων
Όχι μόνο χάνονται τα χρήματα για τις κυβερνήσεις, περιορίζοντας έτσι την ικανότητά τους να χρηματοδοτούν δημόσιες υπηρεσίες όπως η επιβολή του νόμου και σημαντικές δημόσιες υπηρεσίες, το παράνομο εμπόριο καπνού είναι μια άμεση πύλη για άλλα σοβαρά εγκλήματα, όπως η εμπορία ανθρώπων και η τρομοκρατία. Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής υποτιμούν την έκταση της ανησυχίας για το κοινό, με το 50% των ερωτηθέντων να αναφέρει το παράνομο εμπόριο καπνού ως απειλή για τη χώρα τους, κάτι που είναι σχεδόν ισοδύναμο με εκείνους που επικαλούνται ναρκωτικά/ναρκωτικά (54%) και την τρομοκρατία (49%) ως εθνικοί κίνδυνοι. Η πώληση παράνομου καπνού δεν είναι έγκλημα χωρίς θύματα, σύμφωνα με το 61% των ερωτηθέντων.
5. Οι υπάρχουσες ποινές δεν είναι αρκετά αυστηρές για να αποτρέψουν τους εγκληματίες
Απαιτείται περισσότερη συνεργασία για την πάταξη του παράνομου εμπορίου και των περίπλοκων διεθνών εγκληματικών δικτύων του. Σύμφωνα με το 61% των ερωτηθέντων, οι αρχές δεν παίρνουν την κατάσταση όσο σοβαρά θα έπρεπε. Το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών και την Πρόληψη του Εγκλήματος εκτιμά ότι δεν ελέγχεται περισσότερο από το 2% των παγκόσμιων εμπορευματοκιβωτίων πλοίων, γεγονός που σηματοδοτεί στις εγκληματικές συμμορίες ότι το παράνομο εμπόριο είναι μια σχετικά «ακίνδυνη» επιχείρηση με μεγάλα οικονομικά οφέλη.
«Ενώ οι παράγοντες που τροφοδοτούν το παράνομο εμπόριο είναι εμφανείς σε καθεμία από τις τέσσερις χώρες, έχουν παγκόσμιο αντίκτυπο», είπε ο Byrne. «Δεδομένης της φύσης του παράνομου εμπορίου χωρίς σύνορα, στο μέλλον, οι χώρες που επί του παρόντος δεν αντιμετωπίζουν πρόβλημα παράνομου καπνού, συμβουλεύονται να προσέχουν τους παράγοντες που προκαλούν την έναρξη και την εξάπλωση της εγκληματικότητας που συνδέεται με το παράνομο εμπόριο στις χώρες τους».
Μια σύνοψη της κατάστασης στις τέσσερις χώρες και η ενοποίηση των βασικών πορισμάτων της έκθεσης περιλαμβάνει:
Καναδάς: Το λαθρεμπόριο καπνού έχει εξαπλωθεί ανεξέλεγκτα σε ολόκληρη τη χώρα εις βάρος των εσόδων λόγω σοβαρών διαφορών στη φορολογική εναρμόνιση λόγω της γεωγραφίας του Καναδά και των περίπλοκων σχέσεων με τα κράτη του πρώτου έθνους.
Γαλλία: Τα υψηλά επίπεδα φορολογίας, η απουσία συνοριακών ελέγχων και τα ζητήματα οικονομικής προσιτότητας που προκαλούνται από την αύξηση του κόστους ζωής έχουν μεγάλο αντίκτυπο στην αύξηση του παράνομου εμπορίου. Η πολιτική της γαλλικής κυβέρνησης ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού του 2024 του φετινού καλοκαιριού είναι να απομακρύνει τους παράνομους πωλητές καπνού από τους δρόμους και έχει δεσμευτεί να επιβάλει αυστηρότερα πρόστιμα, κυρώσεις και συλλήψεις πλανόδιων πωλητών. Η καταστολή των λαθραίων εργοστασίων αποτελεί επίσης επίκεντρο της κυβέρνησης.
Φιλιππίνες: Σε μια πρόσφατη επαναταξινόμηση του καπνού ως γεωργικού προϊόντος, το Κογκρέσο των Φιλιππίνων ενέκρινε τροποποιήσεις στο γεωργικό νομοσχέδιο της χώρας που καθιέρωσε το λαθρεμπόριο καπνού ως πράξη οικονομικής δολιοφθοράς. Αυτή η τροπολογία, η οποία αναμένεται να υπογραφεί σε νόμο από τον Πρόεδρο, περιλαμβάνει αυστηρότερες ποινές και πρόστιμα και έχει τη δυνατότητα να έχει σημαντικό αντίκτυπο στο λαθρεμπόριο και την παράνομη διανομή προϊόντων καπνού στις Φιλιππίνες.
Ηνωμένο Βασίλειο: Ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο βιώνει τη μεγαλύτερη κρίση κόστους ζωής που έχει ποτέ, με το δημόσιο χρέος να ξεπερνά το 184% του ΑΕΠ και με τα 11,7 εκατομμύρια από τα 67 εκατομμύρια του πληθυσμού του Ηνωμένου Βασιλείου να ζουν σε συνθήκες φτώχειας σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου – με επικείμενες εκλογές στις 4 Ιουλίου – αγωνίζεται για έσοδα.
Στην έκθεση, μια πολύπλευρη προσέγγιση για την αντιμετώπιση του «σκοτεινού υποκόσμου» περιλαμβάνει:
- Αυξημένη συνεργασία μεταξύ των κυβερνήσεων και των αρχών επιβολής του νόμου τόσο σε διεθνές όσο και σε εθνικό επίπεδο. Αυτό περιλαμβάνει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ του κλάδου και των αρχών.
- Στην περίπτωση του καπνού, χρειάζεται να υπάρξει συντονισμένη προσπάθεια για την αύξηση των προστίμων και των κυρώσεων για όσους παράγουν, διανέμουν και πωλούν παράνομα προϊόντα, ώστε να αυξηθεί ο κίνδυνος και οι συνέπειες για τους εγκληματίες. Αυτό θα πρέπει να συνδυαστεί με ισχυρότερη επιβολή.
- Οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου θα πρέπει επίσης να διερευνήσουν τη χρήση εξουσιών εκτός από τους νόμους κατά του λαθρεμπορίου και της παραχάραξης, για παράδειγμα, νόμους κατά του ξεπλύματος χρήματος, της φοροδιαφυγής και του οργανωμένου εγκλήματος.
- Η λογική και μέτρια φορολογία είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της οικονομικής προσιτότητας των νόμιμων προϊόντων.
Μπορείτε να δείτε αναλυτικά την έκθεση εδώ.
