Συμπληρωματικές οδηγίες για τον τρόπο εκκαθάρισης ασφαλιστικών εισφορών μη μισθωτών ασφαλισμένων, εξέδωσε το υπουργείο Εργασίας. Στις οδηγίες περιγράφονται αναλυτικά όλες οι πιθανές περιπτώσεις, όπου μπορεί να απαιτείται τροποποίηση της αρχικής εκκαθάρισης των ασφαλιστικών εισφορών, εάν έχει προκύψει χρεωστικό, πιστωτικό ή μηδενικό υπόλοιπο. Ειδικότερα, η απόφαση που αφορά μη μισθωτούς ασφαλισμένους, οι οποίοι καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές στον ΕΦΚΑ για κύρια ασφάλιση και υγειονομική περίθαλψη, περιγράφει τις εξής περιπτώσεις:
1) Χρεωστικό υπόλοιπο στη νέα εκκαθάριση
• Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν χρεωστικό, μικρότερου όμως ποσού, το επιπλέον ποσό οφειλής κατανέμεται ισομερώς στις επόμενες δόσεις. Εάν δεν υπάρχει σε εξέλιξη σχετική διαδικασία, το επιπλέον ποσό οφειλής καταβάλλεται εφάπαξ μέχρι το τέλος του μήνα που διενεργήθηκε η νέα εκκαθάριση.
• Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν χρεωστικό, μεγαλύτερου όμως ποσού, αναπροσαρμόζονται ισομερώς όλες οι δόσεις οφειλής. Το όποιο ποσό έχει ήδη καταβληθεί συμψηφίζεται με επόμενες δόσεις οφειλής ή με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
• Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν μηδενικό, το ποσό της οφειλής που προκύπτει, καταβάλλεται ισομερώς σε όσες δόσεις απομένουν. Εάν δεν υπάρχει σε εξέλιξη διαδικασία καταβολής δόσεων, το ποσό της οφειλής καταβάλλεται εφάπαξ μέχρι το τέλος του μήνα που διενεργήθηκε η νέα εκκαθάριση.
• Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν πιστωτικό, τότε η απόφαση διακρίνει της εξής περιπτώσεις:
Α) Εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο δεν έχει επιστραφεί στον δικαιούχο ή δεν έχει συμψηφιστεί με μελλοντικές ασφαλιστικές εισφορές, τότε διαγράφεται.
Β) Εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο έχει επιστραφεί και το νέο χρεωστικό υπόλοιπο είναι μικρότερο ή ίσο με το ποσό που επιστράφηκε, τότε το νέο ποσό αναζητείται εφάπαξ έως το τέλος του μήνα που διενεργήθηκε η νέα εκκαθάριση.
Γ) Εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο έχει επιστραφεί, αλλά το νέο χρεωστικό υπόλοιπο είναι μεγαλύτερο του ποσού που επιστράφηκε, τότε το νέο υπόλοιπο αναζητείται εφάπαξ, μέχρι να ισοσκελιστεί η διαφορά. Το υπόλοιπο ποσό καταβάλλεται σε δόσεις εάν υπάρχει σε εξέλιξη σχετική διαδικασία. Εάν όχι, τότε το υπόλοιπο ποσό καταβάλλεται εφάπαξ μέχρι το τέλος του μήνα που διενεργήθηκε η νέα εκκαθάριση.
Δ) Εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο έχει συμψηφιστεί με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές, το νέο χρεωστικό υπόλοιπο καταβάλλεται σε δόσεις. Εάν η διαδικασία των δόσεων δεν έχει ενεργοποιηθεί, τότε καταβάλλει εφάπαξ στο τέλος του μήνα που διενεργήθηκε η νέα εκκαθάριση.
2) Μηδενικό υπόλοιπο στη νέα εκκαθάριση
* Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν χρεωστικό οι δόσεις οφειλής μηδενίζονται. Τυχόν ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί μέσω των δόσεων συμψηφίζονται με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
* Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν πιστωτικό και δεν έχει επιστραφεί στον ασφαλισμένο ή δεν έχει συμψηφιστεί, τότε διαγράφεται.
3) Πιστωτικό υπόλοιπο στη νέα εκκαθάριση
* Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν χρεωστικό, τυχόν δόσεις οφειλής μηδενίζονται. Ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί συμψηφίζονται με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
* Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν μηδενικό, το νέο πιστωτικό υπόλοιπο συμψηφίζεται με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
* Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν πιστωτικό και δεν έχει επιστραφεί στον ασφαλισμένο ή δεν έχει συμψηφιστεί με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές, τότε αρχικό ποσό διαγράφεται και το νέο επιστρέφεται στον ασφαλισμένο ή συμψηφίζεται με μελλοντικές ασφαλιστικές εισφορές.
*Εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο έχει επιστραφεί ή συμψηφιστεί, επιστρέφεται ή συμψηφίζεται και το νέο πιστωτικό υπόλοιπο, ανάλογα με την αρχική επιλογή του ασφαλισμένου
Παράδειγμα 1
Τον Ιούνιο του 2018 διενεργείται νέα εκκαθάριση λόγω μεταβολής των εισοδημάτων, και προκύπτει νέο χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €800,00.
Από την αρχική εκκαθάριση είχε προκύψει χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €500,00, το οποίο έπρεπε να καταβληθεί σε 5 ισόποσες μηνιαίες δόσεις ύψους €100,00, με ημερομηνία καταβολής της πρώτης δόσης την 31/5/2018.
Δεδομένου ότι το αρχικό χρεωστικό υπόλοιπο είναι μικρότερο του νέου χρεωστικού υπολοίπου, ο ασφαλισμένος πρέπει να καταβάλει επιπλέον διαφορά ύψους €300,00 (€800,00 - €500,00), η οποία επιμερίζεται ισομερώς στις επόμενες τρεις δόσεις, το ύψος των οποίων διαμορφώνεται σε €200,00 μηνιαίως.
Εάν η νέα εκκαθάριση γίνει τον Νοέμβριο του 2018, οπότε και έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία καταβολής της οφειλής εκκαθάρισης σε δόσεις, μέσω των δόσεων έχει ήδη εξοφληθεί το ποσό των €500,00, η διαφορά ύψους €300,00 αναζητείται εφάπαξ μέχρι 31/11/2018.
Παράδειγμα 2
Τον Ιούλιο του 2018 διενεργείται νέα εκκαθάριση λόγω μεταβολής των εισοδημάτων, και προκύπτει νέο χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €300,00.
Από την αρχική εκκαθάριση είχε προκύψει χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €500,00, το οποίο έπρεπε να καταβληθεί σε 5 ισόποσες μηνιαίες δόσεις ύψους €100,00, με ημερομηνία καταβολής της πρώτης δόσης την 31/5/2018.
Δεδομένου ότι το αρχικό χρεωστικό υπόλοιπο είναι μεγαλύτερο του νέου χρεωστικού υπολοίπου, αναπροσαρμόζονται όλες οι μηνιαίες δόσεις και διαμορφώνονται σε €60 (5 δόσεις x €60,00 = €300,00).
Ο ασφαλισμένος έχει ήδη καταβάλει 2 δόσεις (2 x €100,00 = €200,00), δηλαδή έχει καταβάλει επιπλέον ποσό ύψους €80,00 (2 x €100,00 ποσό αρχικής δόσης - 2 x €60,00 ποσό νέας δόσης), το οποίο συμψηφίζεται με επόμενες δόσεις οφειλής. Εάν η νέα εκκαθάριση γίνει τον Νοέμβριο του 2018, οπότε και έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία καταβολής της οφειλής σε δόσεις, μέσω των δόσεων έχει ήδη εξοφληθεί το ποσό των €500,00, οπότε το επιπλέον καταβληθέν ποσό ύψους €200,00 συμψηφίζεται με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν μηδενικό, τότε το ποσό της οφειλής που προκύπτει, εφόσον υπάρχει σε εξέλιξη διαδικασία εξόφλησης σε δόσεις οφειλών από εκκαθάριση, καταβάλλεται σε τόσες δόσεις όσες απομένουν, ισομερώς κατανεμημένο. Εάν δεν υπάρχει σε εξέλιξη διαδικασία εξόφλησης οφειλών, το ποσό της οφειλής καταβάλλεται εφάπαξ μέχρι το τέλος του μήνα που διενεργήθηκε η νέα εκκαθάριση.
Παράδειγμα 3
Τον Ιούλιο του 2018 διενεργείται νέα εκκαθάριση λόγω μεταβολής των εισοδημάτων και
προκύπτει χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €300,00.
Από την αρχική εκκαθάριση είχε προκύψει μηδενικό υπόλοιπο.
Δεδομένου ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία εξόφλησης σε δόσεις οφειλών από εκκαθάριση και απομένουν 3 μηνιαίες δόσεις, το ανωτέρω ποσό καταβάλλεται σε 3 μηνιαίες δόσεις ύψους €100,00.
Εάν η νέα εκκαθάριση γίνει τον Νοέμβριο του 2018, οπότε και έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία εξόφλησης σε δόσεις οφειλών από εκκαθάριση, το ποσό της οφειλής ύψους €300,00 καταβάλλεται μέχρι 30/11/2018.
Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν πιστωτικό, τότε:
i) εφόσον το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο δεν έχει επιστραφεί στον ασφαλισμένο ή δεν έχει συμψηφιστεί με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές, τότε το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο διαγράφεται.
Το νέο χρεωστικό υπόλοιπο, εάν υπάρχει σε εξέλιξη διαδικασία εξόφλησης σε δόσεις οφειλών από εκκαθάριση, καταβάλλεται σε τόσες δόσεις όσες απομένουν, ισομερώς κατανεμημένο. Εάν δεν υπάρχει σε εξέλιξη σχετική διαδικασία το ποσό της οφειλής καταβάλλεται εφάπαξ μέχρι το τέλος του μήνα που διενεργήθηκε η νέα εκκαθάριση.
ii) εφόσον το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο έχει επιστραφεί και:
- το νέο χρεωστικό υπόλοιπο είναι μικρότερο ή ίσο με το επιστραφέν αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο, το νέο χρεωστικό υπόλοιπο αναζητείται εφάπαξ μέχρι το τέλος του μήνα που διενεργήθηκε η νέα εκκαθάριση.
- το νέο χρεωστικό υπόλοιπο είναι μεγαλύτερο του επιστραφέντος αρχικού πιστωτικού υπολοίπου, το νέο χρεωστικό υπόλοιπο, έως του ύψους του επιστραφέντος αρχικού πιστωτικού υπολοίπου, καταβάλλεται εφάπαξ μέχρι το τέλος του μήνα που διενεργήθηκε η νέα εκκαθάριση, και η διαφορά καταβάλλεται σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις, σύμφωνα με τα ανωτέρω, εάν υπάρχει σε εξέλιξη διαδικασία εξόφλησης σε δόσεις οφειλών από εκκαθάριση, ή εφάπαξ μέχρι το τέλος του μήνα διενέργειας της νέας εκκαθάρισης εάν δεν υπάρχει σε εξέλιξη σχετική διαδικασία.
iii) εφόσον το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο έχει συμψηφιστεί με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές, το νέο χρεωστικό υπόλοιπο καταβάλλεται σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις, σύμφωνα με τα ανωτέρω εάν υπάρχει σε εξέλιξη διαδικασία εξόφλησης σε δόσεις οφειλών από εκκαθάριση, ή εφάπαξ μέχρι το τέλος του μήνα διενέργειας της νέας εκκαθάρισης εάν δεν υπάρχει σε εξέλιξη σχετική διαδικασία.
Σημειώνεται ότι σε περίπτωση που το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο έχει επιστραφεί ή συμψηφιστεί λαμβάνεται υπόψη για τον προσδιορισμό του υπολοίπου από τη νέα εκκαθάριση.
Παράδειγμα 4
Σύμφωνα με την αρχική εκκαθάριση ο ασφαλισμένος όφειλε να καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές ύψους €1.000,00 και είχε καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές ύψους €1.200,00 με αποτέλεσμα να προκύψει πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €200,00.
Τον Ιούλιο του 2018, και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία εξόφλησης οφειλών από την ετήσια εκκαθάριση, διενεργείται νέα εκκαθάριση λόγω μεταβολής των εισοδημάτων, και προκύπτει ότι ο ασφαλισμένος όφειλε να καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές ύψους €1.500,00.
i) Εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο των €200,00 δεν έχει ακόμη επιστραφεί στον ασφαλισμένο, τότε αυτό διαγράφεται, και το νέο χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €300,00 (€1.500,00 καταβλητέες εισφορές - €1.200,00 καταβληθείσες εισφορές) αναζητείται σε 3 δόσεις (όσες έχουν απομείνει από τη διαδικασία εξόφλησης οφειλών από εκκαθάριση)
ύψους €100,00.
ii) Εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €200,00 έχει επιστραφεί στον ασφαλισμένο, τότε θεωρείται ότι ο ασφαλισμένος έχει καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές ύψους €1.000,00 (€1.200,00 πραγματικά καταβληθείσες εισφορές - €200,00 αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο που έχει επιστραφεί).
Συνεπώς, προκύπτει χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €500,00 (€1.500,00 καταβλητέες εισφορές - €1.000,00 καταβληθείσες εισφορές).
Δεδομένου ότι το νέο χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €500,00 είναι υψηλότερο του αρχικού πιστωτικού υπολοίπου ύψους €200,00, από το νέο χρεωστικό υπόλοιπο το ποσό των €200,00 καταβάλλεται εφάπαξ και η διαφορά ύψους €300,00 καταβάλλεται σε 3 δόσεις (όσες έχουν απομείνει από τη διαδικασία εξόφλησης οφειλών από εκκαθάριση) ύψους
€100,00.
iii) Σε περίπτωση που το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €200,00 έχει συμψηφιστεί με ασφαλιστικές εισφορές, τότε το νέο χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €500,00, το οποίο προκύπτει σύμφωνα με τα ανωτέρω, καταβάλλεται σε 3 δόσεις (όσες έχουν απομείνει από τη διαδικασία εξόφλησης οφειλών από εκκαθάριση) ύψους €166,67.
Παράδειγμα
Σύμφωνα με την αρχική εκκαθάριση ο ασφαλισμένος όφειλε να καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές ύψους €1.000,00 και είχε καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές ύψους €1.200,00 με αποτέλεσμα να προκύψει πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €200,00. Τον Ιούλιο του 2018, και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία εξόφλησης οφειλών από την ετήσια εκκαθάριση, διενεργείται νέα εκκαθάριση λόγω μεταβολής στα εισοδήματα και στο χρόνο ασφάλισης, και προκύπτει ότι ο ασφαλισμένος όφειλε να καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές ύψους €1.000,00.
Εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο έχει επιστραφεί ή συμψηφιστεί, τότε οι καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές διαμορφώνονται σε €1.000,00 (€1.200,00 πραγματικά καταβληθείσες εισφορές - €200,00 αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο που έχει επιστραφεί). Συνεπώς, το νέο υπόλοιπο είναι μηδενικό.
Παράδειγμα
Τον Ιούλιο του 2018 διενεργείται νέα εκκαθάριση λόγω μεταβολής των εισοδημάτων, και προκύπτει πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €800,00.
Από την αρχική εκκαθάριση είχε προκύψει χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €500,00, το οποίο έπρεπε να καταβληθεί σε 5 ισόποσες μηνιαίες δόσεις ύψους €100,00, με ημερομηνία καταβολής της πρώτης δόσης την 31/5/2018.
Ο ασφαλισμένος μέχρι τη διενέργεια της νέας εκκαθάρισης έχει εξοφλήσει με την καταβολή δύο μηνιαίων δόσεων το ποσό των €200,00.
Οι δόσεις μηδενίζονται και το ποσό των €1.000,00 (€800,00 το νέο πιστωτικό υπόλοιπο + €200,00 που έχουν ήδη εξοφληθεί με τις 2 μηνιαίες δόσεις) συμψηφίζεται με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
Εάν η νέα εκκαθάριση γίνει τον Νοέμβριο του 2018, οπότε και έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία καταβολής της οφειλής σε δόσεις, μέσω των δόσεων έχει ήδη εξοφληθεί το ποσό των €500,00, οπότε το ποσό των €1.300,00 (€800,00 το νέο πιστωτικό υπόλοιπο + €500,00 που έχουν ήδη εξοφληθεί με τις 5 μηνιαίες δόσεις) συμψηφίζεται με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν μηδενικό, το νέο πιστωτικό υπόλοιπο συμψηφίζεται με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
Εάν το αποτέλεσμα της αρχικής εκκαθάρισης ήταν πιστωτικό:
i) εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο δεν έχει επιστραφεί στον ασφαλισμένο ή δεν έχει συμψηφιστεί με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές, τότε το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο διαγράφεται και επιστρέφεται στον ασφαλισμένο ή συμψηφίζεται με επόμενες ασφαλιστικές εισφορές το νέο πιστωτικό υπόλοιπο.
ii) εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο έχει επιστραφεί ή συμψηφιστεί, δεδομένου ότι έχει ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό του νέου πιστωτικού υπολοίπου, επιστρέφεται ή συμψηφίζεται το νέο πιστωτικό υπόλοιπο ανάλογα με την αρχική επιλογή του ασφαλισμένου.
Παράδειγμα
Σύμφωνα με την αρχική εκκαθάριση ο ασφαλισμένος όφειλε να καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές ύψους €1.000,00 και είχε καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές ύψους €1.200,00 με αποτέλεσμα να προκύψει πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €200,00.
Τον Ιούλιο του 2018, και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία εξόφλησης οφειλών από την ετήσια εκκαθάριση, διενεργείται νέα εκκαθάριση λόγω μεταβολής στα εισοδήματα, και προκύπτει ότι ο ασφαλισμένος όφειλε να καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές ύψους €800,00.
i) Εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο δεν έχει επιστραφεί ή συμψηφιστεί, τότε προκύπτει νέο πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €400,00 (€800,00 καταβλητέες ασφαλιστικές εισφορές - €1.200,00 καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές), το οποίο επιστρέφεται ή συμψηφίζεται.
ii) Εάν το αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο έχει επιστραφεί ή συμψηφιστεί, τότε οι καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές διαμορφώνονται σε €1.000,00 (€1.200,00 πραγματικά καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές - €200,00 αρχικό πιστωτικό υπόλοιπο που έχει επιστραφεί), και προκύπτει νέο πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €200,00 (€800,00 καταβλητέες ασφαλιστικές εισφορές - €1.000,00 καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές), το οποίο επιστρέφεται ή συμψηφίζεται.
