Σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του νόμου 4492/2017, όπως τις γνωστοποιεί η σχετική εγκύκλιος της κ. Γεροβασίλη, από την έναρξη ισχύος των νέων οργανικών διατάξεων και σε κάθε περίπτωση, μεταβατικά, μέχρι την ολοκλήρωση των διαδικασιών πλήρωσης των θέσεων ευθύνης ή τις διατάξεις ειδικών συστημάτων επιλογής προϊσταμένων που βρίσκονται σε ισχύ, προϊστάμενοι στις νέες οργανικές μονάδες τοποθετούνται με απόφαση του αρμόδιου για τοποθέτηση προϊσταμένων οργάνων κατά περίπτωση, επανατοποθετούνται προϊστάμενοι στις οργανικές μονάδες που προβλέπονται από τις οικείες οργανικές διατάξεις, υπάλληλοι, οι οποίοι ασκούν καθήκοντα προϊσταμένου του ιδίου επιπέδου κατά το χρόνο έναρξης ισχύος των οικείων Οργανισμών ύστερα από επιλογή ή/και τοποθέτηση, υπό την προϋπόθεση ότι εξακολουθούν να υπηρετούν στον οικείο φορέα και ανήκουν στον κλάδο του οποίου οι υπάλληλοι προβλέπεται από τις οικείες οργανικές διατάξεις να προΐστανται στη συγκεκριμένη θέση».
Βάσει των ως άνω διατάξεων και δεδομένου ότι η αναδιοργάνωση των οργανωτικών δομών δεν συνεπάγεται αυτοδικαίως τη λήξη της άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου, με τις ως άνω διατάξεις προβλέπεται ότι προϊστάμενοι στις νέες οργανωτικές δομές επιπέδου Τμήματος, Διεύθυνσης ή Γενικής Διεύθυνσης ή αντίστοιχου επιπέδου επανατοποθετούνται οι προϊστάμενοι που κατά το χρόνο έναρξης ισχύος των οικείων οργανικών διατάξεων, ασκούσαν καθήκοντα προϊσταμένου στις αντίστοιχες δομές, εφόσον για τις θέσεις αυτές είχαν επιλεγεί ή και τοποθετηθεί βάσει ειδικών διατάξεων, και υπηρετούν στον οικείο φορέα κατά το χρόνο έναρξης ισχύος των οικείων οργανικών διατάξεων και ανήκουν σε κλάδο, του οποίου οι υπάλληλοι προβλέπεται από τις οικείες οργανικές διατάξεις να προΐστανται στη συγκεκριμένη θέση.
Στο σημείο αυτό διευκρινίζεται ότι οι διατάξεις περί αναπλήρωσης προϊσταμένων, ιδίως του άρθρου 87 του Υπαλληλικού Κώδικα (Υ.Κ., ν. 3528/2007), δεν αποτελούν ειδικές διατάξεις επιλογής/ή και τοποθέτησης, αλλά πάγιες διατάξεις για την άσκηση καθηκόντων ευθύνης κατ’ αναπλήρωση σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματος του προϊστάμενου, καθώς και σε περίπτωση κένωσης ή σύστασης θέσης ευθύνης. Επίσης, διευκρινίζεται ότι υπάλληλοι που ασκούν καθήκοντα προϊσταμένου κατόπιν επιλογής ή/και τοποθέτησης σε φορέα, στον οποίον ωστόσο δεν ανήκουν οργανικά, συμπεριλαμβάνονται στους προϊσταμένους που επανατοποθετούνται προϊστάμενοι σύμφωνα με τις ως άνω διατάξεις. Παράδειγμα: Προϊστάμενος Διεύθυνσης, ο οποίος ασκεί τα καθήκοντα αυτά κατόπιν επιλογής ή/και τοποθέτησης βάσει ειδικών διατάξεων (π.χ. άρθρο 5 του ν. 4275/2014) και στον οποίον έχουν ανατεθεί νομίμως καθήκοντα αναπλήρωσης προϊσταμένου Γενικής Διεύθυνσης, βάσει των ως άνω διατάξεων επανατοποθετείται κατ’ αρχήν προϊστάμενος Διεύθυνσης κατά την έναρξη ισχύος των νέων οργανικών διατάξεων, καθώς για τη θέση αυτή είχε επιλεγεί ή/και τοποθετηθεί, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται και οι λοιπές προαναφερόμενες ii και iii προϋποθέσεις.
Παράλληλα αν οι υπάλληλοι ανά επίπεδο θέσης ευθύνης είναι περισσότεροι από τις οργανικές μονάδες του οικείου επιπέδου, όπως προκύπτουν ύστερα από την ισχύ των νέων οργανικών διατάξεων, τοποθετούνται προϊστάμενοι ανά επίπεδο θέσης ευθύνης εκείνοι που διαθέτουν τον περισσότερο χρόνο άσκησης καθηκόντων στο επίπεδο αυτό. Στην περίπτωση αυτή, υπάλληλοι που, ενώ πληρούν τις προϋποθέσεις της περίπτωσης α’, δεν τοποθετούνται ως προϊστάμενοι του οικείου επιπέδου, τοποθετούνται υποχρεωτικά και κατά προτεραιότητα ως προϊστάμενοι σε οργανική μονάδα του αμέσως κατώτερου επιπέδου, εφόσον ανήκουν στον κλάδο, του οποίου οι υπάλληλοι προβλέπονται από τις οικείες οργανικές διατάξεις να προΐστανται στη συγκεκριμένη θέση. Αν δεν υπάρχουν κενές θέσεις προϊσταμένων στο αμέσως κατώτερο επίπεδο, η υποχρεωτική κατά τα ανωτέρω τοποθέτηση των υπαλλήλων του προηγούμενου εδαφίου συνεπάγεται τη μη τοποθέτηση, από τους ήδη υπηρετούντες σε θέση ευθύνης του επιπέδου αυτού, εκείνων που διαθέτουν το λιγότερο χρόνο άσκησης καθηκόντων στο επίπεδο αυτό».
Με τις ως άνω διατάξεις ρυθμίζονται τα θέματα τοποθέτησης προϊσταμένων μεταβατικά στις νέες οργανωτικές δομές των φορέων, στην περίπτωση κατά την οποία προκύπτει μείωση των θέσεων ευθύνης. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές και εφόσον κατ΄ εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 1α δεν δύνανται να επανατοποθετηθούν όλοι οι προϊστάμενοι που ασκούσαν καθήκοντα προϊσταμένου στις αντίστοιχου επιπέδου δομές, εφόσον για τις θέσεις αυτές είχαν επιλεγεί ή/και τοποθετηθεί βάσει ειδικών διατάξεων, τότε οι προϊστάμενοι αυτοί που πληρούν τις προϋποθέσεις της παρ. 1α του άρθρου 18 του ν. 4492/2017 και δεν θα τοποθετηθούν σε αντίστοιχο επίπεδο θέσης ευθύνης λόγω μείωσης των αντίστοιχων δομών και επειδή διαθέτουν τον λιγότερο χρόνο άσκησης καθηκόντων στο επίπεδο αυτό, τοποθετούνται υποχρεωτικά και κατά προτεραιότητα προϊστάμενοι στο αμέσως κατώτερο επίπεδο και εφόσον δεν υπάρχει κενή θέση, η υποχρεωτική και η κατά προτεραιότητα, κατά τα ανωτέρω, τοποθέτηση συνεπάγεται τη μη τοποθέτηση, από τους ήδη υπηρετούντες, σε θέση ευθύνης του επιπέδου αυτού, εκείνων που διαθέτουν το λιγότερο χρόνο άσκησης καθηκόντων στο επίπεδο αυτό.
Παράδειγμα: Έστω ότι κατά τις προϊσχύουσες οργανικές διατάξεις ενός φορέα προβλέπονταν 4 Γενικές Διευθύνσεις, 20 Διευθύνσεις και 40 Τμήματα, στις οποίες ασκούσαν καθήκοντα προϊσταμένου με επιλογή ή/και τοποθέτηση αντίστοιχος αριθμός προϊσταμένων. Σύμφωνα με τις νέες οργανικές διατάξεις προβλέπονται πλέον 2 Γενικές Διευθύνσεις, 20 Διευθύνσεις και 40 Τμήματα. Κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 1β του άρθρου 18 του ν. 4492/2017 προκύπτει ότι, κατόπιν μείωσης των αντίστοιχων δομών κατά την επανατοποθέτηση των προϊσταμένων σε αντίστοιχου επιπέδου θέση ευθύνης, δεν δύνανται να επανατοποθετηθούν οι δύο προϊστάμενοι της Γενικής Διεύθυνσης που έχουν το λιγότερο χρόνο άσκησης καθηκόντων ευθύνης στο επίπεδο αυτό, αν και πληρούν τις λοιπές προϋποθέσεις της παρ. 1α του άρθρου 18 του ν. 4492/2017. Βάσει της παρ. 1β του άρθρου 18 του ν. 4492/2017 οι δύο προϊστάμενοι της Γενικής Διεύθυνσης που δεν θα επανατοποθετηθούν, θα τοποθετηθούν κατά προτεραιότητα και υποχρεωτικά ως προϊστάμενοι Διεύθυνσης του αμέσως κατώτερου επιπέδου, το οποίο συνεπάγεται ότι δεν θα τοποθετηθούν Προϊστάμενοι Διεύθυνσης εκείνοι από τους ήδη υπηρετούντες στο επίπεδο αυτό, οι οποίοι έχουν το λιγότερο χρόνο άσκησης καθηκόντων ευθύνης στο επίπεδο αυτό.
Οι διατάξεις της παρ. 1γ ορίζουν τα εξής: «γ) Αν δεν υπάρχουν ή δεν επαρκούν οι υπάλληλοι για τη στελέχωση των θέσεων ευθύνης του εκάστοτε επιπέδου, σύμφωνα με τους όρους των περιπτώσεων α’ και β’, προϊστάμενοι τοποθετούνται υπό τους όρους των νέων οργανικών διατάξεων, υπάλληλοι του οικείου φορέα που πληρούν τις προϋποθέσεις και τα προσόντα επιλογής που τίθενται ανά επίπεδο ευθύνης από το κατά περίπτωση εφαρμοστέο σύστημα επιλογής προϊσταμένων. Για την τοποθέτηση των υπαλλήλων, σύμφωνα με την περίπτωση αυτή, συνεκτιμώνται τα ουσιαστικά προσόντα, η ποιότητα της υπηρεσιακής δραστηριότητάς τους, η γνώση του αντικειμένου του φορέα και η εν γένει διοικητικές τους ικανότητες. Υπό τους ίδιους αυτούς όρους, για την πλήρωση των κενών θέσεων ευθύνης της παρούσας περίπτωσης, επιτρέπεται η τοποθέτηση σε θέση ευθύνης ανώτερου επιπέδου υπαλλήλων που δύνανται να τοποθετηθούν ως προϊστάμενοι οργανικών μονάδων σύμφωνα με την περίπτωση α΄».
Με τις διατάξεις της παρ. 1γ του άρθρου 18 του ν. 4492/2017 ρυθμίζονται οι μεταβατικές τοποθετήσεις προϊσταμένων σε περίπτωση που η νέα οργανωτική δομή του φορέα προβλέπει την ύπαρξη περισσότερων θέσεων ευθύνης ή δεν υπάρχουν ή δεν επαρκούν οι ήδη κατέχοντες θέση ευθύνης για τη στελέχωση των θέσεων ευθύνης, σύμφωνα με τις διατάξεις των παρ. 1α και β του άρθρου 18 του ν. 4492/2017, οπότε ως προϊστάμενοι τοποθετούνται υπάλληλοι του οικείου φορέα που πληρούν τις προϋποθέσεις και τα προσόντα επιλογής που τίθενται ανά επίπεδο ευθύνης από το, κατά περίπτωση, εφαρμοστέο σύστημα επιλογής προϊσταμένων, είτε των άρθρων 84-86 του Υπαλληλικού Κώδικα (ν. 3528/2007, όπως ισχύει) είτε ειδικού συστήματος, συνεκτιμώντας τα ουσιαστικά προσόντα, την ποιότητα της υπηρεσιακής δραστηριότητας, τη γνώση του αντικειμένου του φορέα και τις εν γένει διοικητικές τους ικανότητες. Σύμφωνα με τις διατάξεις του πρώτου εδαφίου της παρ. 1γ του άρθρου 18 του ν. 4492/2017, μπορούν να τοποθετηθούν ως προϊστάμενοι ανωτέρου επιπέδου, υπάλληλοι που πληρούν τις προϋποθέσεις για επανατοποθέτησή τους ως προϊστάμενοι ίδιου επιπέδου κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 1α του άρθρου 18 του ν. 4492/2017.
Επί παραδείγματι, υπάλληλος που ασκούσε καθήκοντα προϊσταμένου Τμήματος κατά την έναρξη ισχύος των οικείων οργανικών διατάξεων, δύναται κατ’ αρχήν να επανατοποθετηθεί προϊστάμενος Τμήματος στις νέες οργανωτικές δομές κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 1α του άρθρου 18 ή προϊστάμενος ανώτερου επιπέδου κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 1γ του άρθρου 18 του ν. 4492/2017.
2. Στις διατάξεις της παρ. 2 προβλέπεται ότι η τοποθέτηση των προϊσταμένων με τις διατάξεις της παρ. 1 λήγει αυτοδικαίως με την επιλογή και τοποθέτηση προϊσταμένων, σύμφωνα με τις διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα ή σύμφωνα με ειδικές διατάξεις επιλογής προϊσταμένων που βρίσκονται σε ισχύ. Αν κενωθούν οι θέσεις που πληρώθηκαν σύμφωνα με την παρ. 1 εφαρμόζονται οι εκάστοτε διατάξεις περί αναπλήρωσης. Στο σημείο αυτό υπενθυμίζονται οι διατάξεις του άρθρου 87 του Υπαλληλικού Κώδικα, όπως ισχύει, και ιδίως οι διατάξεις της παρ. 4 οι οποίες ορίζουν ότι: «4. Αν κενωθεί ή συσταθεί θέση προϊσταμένου οργανικής μονάδος, έως την επιλογή και τοποθέτηση νέου προϊσταμένου, εφαρμόζονται οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2. Ο αναπληρωτής προϊσταμένου οργανικής μονάδας κατά την παράγραφο αυτή δικαιούται το προβλεπόμενο για τη θέση επίδομα από την έναρξη της αναπλήρωσης». Σχετική με το θέμα και η αριθ. ΔΙΔΑΔ/Φ.35.46/2257/οικ.26574/14-10-2016 (ΑΔΑ: ΩΣΖΡ465ΦΘΕ-Κ8Λ) εγκύκλιος της Υπηρεσίας μας. Τέλος, υπενθυμίζονται οι διατάξεις της παρ. 11 του άρθρου 86 του Υ.Κ., όπως αντικαταστάθηκε με τις διατάξεις του άρθρου 29 του ν. 4369/2016 και συμπληρώθηκε με το άρθρο δεύτερο του ν. 4464/2017 (Α’ 46), σύμφωνα με τις οποίες: «11. Αν κενωθεί ή συσταθεί θέση προϊσταμένου, η θέση προκηρύσσεται το αργότερο εντός δεκαπέντε (15) ημερών και η διαδικασία τοποθέτησης προϊσταμένου ολοκληρώνεται το αργότερο εντός δύο (2) μηνών από την προκήρυξη της θέσης. Ο
προϊστάμενος επιλέγεται για πλήρη θητεία. Έως την τοποθέτηση νέου προϊσταμένου εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 87 περί αναπλήρωσης προϊσταμένων. Ειδικά, στην περίπτωση που κενωθεί θέση προϊσταμένου κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της θητείας, στην κενωθείσα θέση τοποθετείται για το υπόλοιπο της θητείας ο επόμενος στον οικείο πίνακα κατάταξης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 8 του παρόντος άρθρου, εφόσον δεν έχει τοποθετηθεί σε άλλη θέση ευθύνης του ίδιου επιπέδου».
Οι διατάξεις της παρ. 3 ορίζουν τα εξής: «3. Υπάλληλοι που έχουν τοποθετηθεί, ύστερα από επιλογή, σε θέση προϊσταμένου οργανικής μονάδας που προκηρύχθηκε εντός της τελευταίας τριετίας, εφόσον η θητεία τους δεν έχει λήξει, καθώς και υπάλληλοι των οποίων εκκρεμεί η τοποθέτηση σε θέση προϊσταμένου οργανικής μονάδας που προκηρύχθηκε εντός της τελευταίας τριετίας, παραμένουν και τοποθετούνται προϊστάμενοι του οικείου επιπέδου ευθύνης μέχρι τη λήξη της θητείας τους ως ακολούθως: α) Αν μεσολάβησε αναδιοργάνωση των αρχικώς προκηρυχθεισών θέσεων ευθύνης, οι υπάλληλοι που τοποθετήθηκαν ή επελέγησαν να τοποθετηθούν ως προϊστάμενοι των θέσεων αυτών, τοποθετούνται προϊστάμενοι στη διάδοχη οργανική μονάδα του αντίστοιχου επιπέδου, εφόσον ανήκουν στον κλάδο, του οποίου οι υπάλληλοι προβλέπεται από τις οικείες οργανικές διατάξεις να προΐστανται στη συγκεκριμένη θέση. β) Αν προέκυψαν περισσότερες διάδοχες οργανικές μονάδες, τοποθετούνται κατ’ επιλογήν τους με απόφαση του αρμοδίου οργάνου σε μία εξ αυτών, εφόσον ανήκουν στον κλάδο, του οποίου οι υπάλληλοι προβλέπεται από τις οικείες οργανικές διατάξεις να προΐστανται. γ) Αν δεν υπάρχουν διάδοχες οργανικές μονάδες, τοποθετούνται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου σε θέση του αντίστοιχου επιπέδου, εφόσον ανήκουν στον κλάδο, του οποίου οι υπάλληλοι προβλέπεται από τις οικείες οργανικές διατάξεις να προΐστανται στη συγκεκριμένη θέση. Επί των ως άνω διατάξεων διευκρινίζεται ότι η προβλεπόμενη προκήρυξη θέσεων ευθύνης εντός της τελευταίας τριετίας προσδιορίζεται βάσει της έναρξης ισχύος των σχετικών διατάξεων, ήτοι από 18 Οκτωβρίου 2017, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 21 του ν. 4492/2017.
Τέλος, οι διατάξεις των παρ. 4 και 5 ορίζουν τα εξής: «4. Οι θέσεις ευθύνης επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης, οι οποίες δεν έχουν ακόμη προκηρυχθεί, είτε κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του ν. 4369/2016 είτε σύμφωνα με ειδικότερες διατάξεις, προκηρύσσονται μέσα σε ένα (1) μήνα από το χρόνο έναρξης ισχύος των οικείων οργανικών διατάξεων. 5. Από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας διάταξης εξαιρούνται οι Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού».
ΕΙΔΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΩΝ
Στο σημείο αυτό, αναφορικά με την εφαρμογή ειδικών συστημάτων επιλογής προϊσταμένων, υπενθυμίζονται οι διατάξεις του άρθρου τέταρτου του ν. 4464/2017 (Α’ 6 46), σύμφωνα με τις οποίες: «1. Μετά την έναρξη ισχύος του Κεφαλαίου Δ’ του ν. 4369/2016, ειδικά συστήματα επιλογής προϊσταμένων για υπάλληλους που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του Υπαλληλικού Κώδικα, δύνανται να ρυθμίζονται ή να διατηρούνται σε ισχύ με προεδρικά διατάγματα που εκδίδονται με πρόταση του Υπουργού Διοικητικής Ανασυγκρότησης και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, κατόπιν αιτιολογημένης έκθεσης του τελευταίου. Προϊστάμενοι που επελέγησαν και τοποθετήθηκαν βάσει ειδικών διατάξεων έως την έναρξη ισχύος της παρούσας, συνεχίζουν να ασκούν τα καθήκοντά τους μέχρι την έκδοση των προβλεπομένων στο προηγούμενο εδάφιο προεδρικών διαταγμάτων, με τα οποία δύναται να ρυθμίζεται κάθε σχετικό θέμα με τους ήδη υπηρετούντες προϊσταμένους κατόπιν επιλογής. 2. Από τις ανωτέρω διατάξεις εξαιρείται η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων».
Η έναρξη ισχύος των διατάξεων του άρθρου 18 του ν. 4492/2017 είναι η 18η Οκτωβρίου 2017 και εφαρμόζονται κατά την έναρξη ισχύος των νέων οργανικών διατάξεων. Σε όσους φορείς έχουν ήδη εκδοθεί και τέθηκαν σε ισχύ οι νέες οργανικές διατάξεις προ της 18ης Οκτωβρίου 2017, ως ημερομηνία αναφοράς για τον προσδιορισμό των προϊσταμένων που επανατοποθετούνται κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 18 του ν. 4492/2017 είναι η έναρξη ισχύος των οικείων οργανικών διατάξεων.
Οι αποδέκτες της παρούσας εγκυκλίου παρακαλούνται να την κοινοποιήσουν, με κάθε πρόσφορο τρόπο, στους υπαλλήλους και σε όλους τους φορείς που υπάγονται ή εποπτεύονται από αυτούς. Η Διεύθυνση Προσωπικού Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών παρακαλείται για την κοινοποίηση της παρούσας στους ΟΤΑ β’ βαθμού, προκειμένου να διευκολυνθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες κατά την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων.
