Θετικά αξιολογούν οι επενδυτές την προαιρετική δημόσια πρόταση της Metlen PLC, της αγγλικής εταιρείας που σύστησε ο Ευάγγελος Μυτιληναίος με στόχο την εισαγωγή του Ομίλου στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου. Οι λόγοι πολλοί. Ο πλέον καταλυτικός η σαφής δέσμευση ότι η Metlen PLC θα διατηρήσει τη φορολογική της έδρα στην Ελλάδα. Η επιλογή αυτή ενισχύει τον οικονομικό δεσμό της εταιρείας με την Ελλάδα και ενδυναμώνει την εικόνα της ως ελληνικού ομίλου με διεθνή παρουσία. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, η φορολογική κατοικία μιας εταιρείας καθορίζεται από την πραγματική της διοίκηση. Στην περίπτωση της Metlen, η στρατηγική και οικονομική λήψη αποφάσεων, η λειτουργία των διοικητικών της οργάνων και οι κύριες επιχειρησιακές της δομές παραμένουν στην Ελλάδα, στοιχείο που δικαιολογεί πλήρως την υπαγωγή της σε ελληνική φορολογία για το παγκόσμιο εισόδημά της. Η απόφαση αυτή αποτρέπει εντυπώσεις απομάκρυνσης από την ελληνική οικονομία μέσω πρακτικών tax inversion, διατηρεί τη φορολογική σταθερότητα εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου και διασφαλίζει ότι η μητρική εταιρεία του Ομίλου θα συνεχίσει να αποδίδει φόρους στην Ελλάδα. Με τον τρόπο αυτό, ο Όμιλος επιβεβαιώνει τη δέσμευσή του στη στήριξη της ελληνικής οικονομίας και ενισχύει τη δημοσιονομική της σταθερότητα.
Η φορολόγηση των μερισμάτων
Εξίσου σημαντικό είναι πως δεν επέρχεται καμία απολύτως αλλαγή στη φορολόγηση των Ελλήνων επενδυτών της Metlen. Εξηγούμαστε. Η Βρετανία δεν παρακρατεί φόρο επί μερισμάτων που καταβάλλονται σε μη κατοίκους, γεγονός που σημαίνει πως οι Έλληνες μέτοχοι θα λαμβάνουν ολόκληρο το ποσό του μερίσματος. Ωστόσο, θα πρέπει να το δηλώσουν στην ετήσια φορολογική τους δήλωση στην Ελλάδα, όπου και θα φορολογηθεί κανονικά με 5% παρακράτηση φόρου. Παρακράτηση φόρου 5% ισχύει σήμερα, παρακράτηση φόρου 5% θα ισχύει και μετά την εισαγωγή της Metlen PLC στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου.
Η ISP Greece
Στην ίδρυση νέας εταιρείας στην Ελλάδα με την επωνυμία ISP Greece Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρεία προχώρησε η International Schools Partnership (ISP), ο βρετανικός εκπαιδευτικός όμιλος που πρόσφατα εξαγόρασε τα εκπαιδευτήρια «Ο Πλάτων». Η ISP Greece έχει ως μοναδικό μέτοχο την PIL Europe Holdings Limited, θυγατρική του ομίλου ISP με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο. Η νεοσύστατη εταιρεία έχει κύριο σκοπό τη λειτουργία ως εταιρεία χαρτοφυλακίου (holding), διακρατώντας συμμετοχές σε άλλες ελληνικές ή διεθνείς επιχειρήσεις. Παράλληλα, προβλέπεται να παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες ευρείας κλίμακας, που εκτείνονται από τον στρατηγικό σχεδιασμό και την επιχειρησιακή οργάνωση, μέχρι τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, τα λογιστικά και φορολογικά θέματα, τη μισθοδοσία, το marketing, την κοστολόγηση και τη συνολική οικονομική διαχείριση. Η International Schools Partnership αποτελεί έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους εκπαιδευτικούς ομίλους παγκοσμίως, με δίκτυο 108 σχολείων σε περισσότερες από 25 χώρες, προσφέροντας εκπαίδευση σε πάνω από 92.500 μαθητές. Βασικός μέτοχος του ομίλου είναι η ελβετική εταιρεία ιδιωτικών επενδύσεων Partners Group Holding, η οποία διαχειρίζεται assets αξίας 152,3 δισ. δολαρίων. Τον περασμένο Νοέμβριο, είχαν δει το φως της δημοσιότητας πληροφορίες ότι το Partners Group αναζητούσε επενδυτή για την ISP, την οποία αποτιμούσε τότε στα 5,38 δισ. δολάρια.
Τα MRO και training center της Olympic Air
Με απόφαση του υπουργείου Ανάπτυξης εγκρίθηκε η χορήγηση ενισχύσεων και κινήτρων στην Olympic Air για τη δημιουργία κέντρου ολοκληρωμένων υπηρεσιών συντήρησης αεροσκαφών και εκπαίδευσης πληρωμάτων. Η επένδυση χαρακτηρίστηκε ως «Εμβληματική Επένδυση Εξαιρετικής Σημασίας» σύμφωνα με το ν. 4864/2021 και εντάχθηκε στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το σχέδιο, συνολικού προϋπολογισμού 74,75 εκατ. ευρώ (εκ των οποίων τα 71 εκατ. ευρώ ενισχυόμενα), περιλαμβάνει δύο διακριτές δράσεις: τη δημιουργία βάσης συντήρησης (MRO) και την κατασκευή εκπαιδευτικού κέντρου με προσομοιωτές πτήσεων (training center). Η πρώτη δράση θα υλοποιηθεί από την Olympic Air, ενώ η δεύτερη από την Aegean CAE Flight Training A.E., θυγατρική της Olympic Air. Η επένδυση θα πραγματοποιηθεί εντός του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως τις 31 Μαΐου 2026. Η χρηματοδότηση περιλαμβάνει ίδια κεφάλαια, τραπεζικό δανεισμό, ενδοομιλικό δάνειο και δάνειο από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ επιχορηγήσεις και φοροαπαλλαγές θα ανέλθουν συνολικά σε 15,125 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, το MRO (35 εκατ. ευρώ) θα περιλαμβάνει σύγχρονες εγκαταστάσεις συντήρησης και παραγωγή ενέργειας από φωτοβολταϊκό σύστημα, ενώ το εκπαιδευτικό κέντρο (39,75 εκατ. ευρώ) θα εξοπλιστεί με τέσσερις πλήρεις προσομοιωτές πτήσης, καλύπτοντας Airbus A320, Boeing 737 και ATR, καθώς και εξειδικευμένα μέσα για την εκπαίδευση πληρωμάτων.
Πως ο CBAM επιδρά στο ευρωπαϊκό εμπόριο
Ο νέος Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, αποσκοπεί στον περιορισμό της «διαρροής άνθρακα» – της μεταφοράς δηλαδή ρυπογόνων δραστηριοτήτων από χώρες με χαμηλότερα περιβαλλοντικά πρότυπα. Αν και ο συνολικός του αντίκτυπος στο εξωτερικό εμπόριο της ΕΕ εκτιμάται ως περιορισμένος, η εφαρμογή του θα έχει σαφείς και ενίοτε σημαντικές επιπτώσεις για επιμέρους χώρες και προϊόντα, σύμφωνα με μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Ο στόχος του CBAM είναι να διασφαλίσει ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που επιβαρύνονται με μεγάλα κόστη λόγω της φιλικής πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα δεν θα μειονεκτούν έναντι των επιχειρήσεων εκτός ΕΕ που δεν πληρώνουν αντίστοιχο τίμημα για τις εκπομπές τους. Έτσι, η ΕΕ θα χρεώνει επιπλέον ποσό στις εισαγωγές προϊόντων όπως ο σίδηρος, ο χάλυβας, το αλουμίνιο, το τσιμέντο, τα λιπάσματα, η ηλεκτρική ενέργεια, κ.α., με βάση την ποσότητα άνθρακα που περιέχουν και το εάν η χώρα εξαγωγής εφαρμόζει ήδη κάποια τιμολόγηση για τις εκπομπές. Ο μηχανισμός CBAM μπήκε σε εφαρμογή τον Οκτώβριο του 2023, αλλά μέχρι το τέλος του 2025 θα βρίσκεται σε μεταβατική φάση. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι εισαγωγείς προϊόντων που καλύπτονται από τον μηχανισμό οφείλουν να δηλώνουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που ενσωματώνονται στα προϊόντα που εισάγουν, χωρίς να πληρώνουν αντίτιμο. Από το 2026, ωστόσο, θα αρχίσουν να καταβάλλονται τέλη, με βάση την τιμή άνθρακα της ΕΕ και την ποσότητα εκπομπών των εισαγόμενων προϊόντων. Παρότι η συνολική επίπτωση στο ΑΕΠ ή στο σύνολο των εμπορικών συναλλαγών θεωρείται μικρή, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι για συγκεκριμένα προϊόντα και αγορές το πλήγμα μπορεί να είναι σημαντικό. Χώρες με έντονη εξαγωγική δραστηριότητα σε προϊόντα υψηλής έντασης άνθρακα και χωρίς αποτελεσματικά μέτρα τιμολόγησης των εκπομπών είναι πιο ευάλωτες. Παραδείγματα είναι οι εξαγωγές σιδήρου και χάλυβα από την Ουκρανία και τη Σερβία προς την ΕΕ ή οι εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, κ.α.. Σύμφωνα με τη μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η άμεση επίδραση του CBAM στο εμπόριο των κρατών-μελών της ΕΕ εκτιμάται ότι θα αυξήσει κατά περίπου 0,1% το κόστος των εισαγωγών. Για τις χώρες εκτός ΕΕ που εξάγουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το αντίστοιχο κόστος υπολογίζεται σε 0,04% του συνόλου των εξαγωγών τους. Ωστόσο, για ορισμένες χώρες και προϊόντα, το επιπλέον κόστος μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει το 1% (π.χ. Βοσνία-Ερζεγοβίνη).
Το κόστος για τις ελληνικές επιχειρήσεις
Η Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ των χωρών με χαμηλή συνολική έκθεση στον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα, καθώς μόλις το 4,5% των συνολικών εισαγωγών της αφορά σε προϊόντα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού. Σύμφωνα με την προαναφερόμενη μελέτη του ΔΝΤ, η αξία αυτών των εισαγωγών από τρίτες χώρες αντιστοιχεί σε μόλις 0,1% του ΑΕΠ της χώρας, περιορίζοντας τις άμεσες μακροοικονομικές και δημοσιονομικές επιπτώσεις. Ωστόσο, σε επίπεδο επιμέρους προϊόντων, ο αντίκτυπος είναι σημαντικός. Το 89% των εισαγωγών αλουμινίου και το 75% του σιδήρου και χάλυβα προέρχονται από χώρες εκτός ΕΕ, καθιστώντας τους κλάδους αυτούς ιδιαίτερα ευάλωτους στο κόστος CBAM. Ενδεικτικά, το επιπλέον κόστος για το βασικό αλουμίνιο εκτιμάται στο 3,9% της αξίας των εισαγωγών, για τον σίδηρο και χάλυβα στο 2,9%, ενώ για το τσιμέντο και συναφή προϊόντα εκτοξεύεται στο 19,7%. Η έκθεση σε λίγες βασικές και ενεργοβόρες πρώτες ύλες, σε συνδυασμό με την εξάρτηση από χώρες με υψηλό ανθρακικό αποτύπωμα, ενδέχεται να οδηγήσει σε ανατιμήσεις και να επηρεάσει συγκεκριμένες βιομηχανικές χρήσεις στην Ελλάδα, με έμφαση στον κατασκευαστικό κλάδο και τη βαριά βιομηχανία. Τέλος, η σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπής για τις ευρωπαϊκές (και τις ελληνικές) επιχειρήσεις έως το 2035 εντείνει την ανάγκη προσαρμογής, καθώς ο CBAM δεν περιλαμβάνει αντίστοιχη προστασία για τις εξαγωγές εκτός ΕΕ.
Χωρίς δεδομένα για την προσωπική πτώχευση
Να πάμε τώρα σε μια άλλη μελέτη που δημοσιοποίησε ξανά προ ημερών το ΔΝΤ. Σύμφωνα με μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου με τίτλο «Personal Insolvency and Data Collection Systems», η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που δεν διαθέτουν ολοκληρωμένο σύστημα συλλογής δεδομένων για την προσωπική πτώχευση, γεγονός που καθιστά δύσκολη την αποτίμηση της αποτελεσματικότητας και της κοινωνικής επίδρασης του θεσμικού πλαισίου που ισχύει. Το ΔΝΤ αναφέρει πως η απουσία τέτοιων συστημάτων συνιστά σοβαρό θεσμικό κενό, το οποίο εμποδίζει την τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής και την κοινωνικά δίκαιη εφαρμογή της προσωπικής αφερεγγυότητας. Η μελέτη τονίζει ότι χώρες χωρίς σαφές και αξιόπιστο πλαίσιο συλλογής στοιχείων σχετικά με το ποιοι και γιατί προσφεύγουν σε διαδικασίες πτώχευσης, αδυνατούν να αναγνωρίσουν τις βαθύτερες αιτίες υπερχρέωσης και τις κοινωνικές ομάδες που πλήττονται περισσότερο. Η έλλειψη δεδομένων οδηγεί σε νομοθετικές παρεμβάσεις «στο σκοτάδι», χωρίς αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας ή των κινδύνων – όπως η καταχρηστική χρήση του συστήματος ή η περιθωριοποίηση οφειλετών. Ειδικά στην περίπτωση της Ελλάδας, η προσωπική πτώχευση θεσπίστηκε με τον Ν. 4738/2020, αλλά η εφαρμογή του νέου πλαισίου έχει προκαλέσει αντιδράσεις τόσο για τις δυσκολίες πρόσβασης όσο και για την αβεβαιότητα γύρω από τις μακροπρόθεσμες συνέπειες για τους οφειλέτες. Χωρίς αξιόπιστη και συστηματική καταγραφή στοιχείων όπως το προφίλ των αιτούντων, το ποσοστό επιτυχούς απαλλαγής από χρέη, τη γεωγραφική ή κοινωνική κατανομή των υποθέσεων, η πολιτεία αδυνατεί να αξιολογήσει αν το σύστημα επιτελεί τον σκοπό του, ο οποίος είναι βεβαίως η παροχή «δεύτερης ευκαιρίας» σε υπερχρεωμένα νοικοκυριά και φυσικά πρόσωπα.
