Το φετινό καλοκαίρι στα Κηπιά Καβάλας το ποδόσφαιρο είχε τον δικό του μεγάλο πρωταγωνιστή. Ο Κριστιάνο Ρονάλντο χαμογελούσε στην μεγάλη αίθουσα του Μουσείου Κέρινων Ομοιωμάτων του Θοδωρή Κοκκινίδη. Και ξαφνικά για τους μικρούς επισκέπτες η απόσταση ανάμεσα σ' ένα καταπράσινο χωριό στους πρόποδες του Παγγαίου και τα μεγάλα γήπεδα του κόσμου, έμοιαζε να έχει μηδενιστεί.
Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν. Στέκονταν δίπλα στον Πορτογάλο σταρ, φωτογραφίζονταν μαζί του ξανά και ξανά, έψαχναν την καλύτερη πόζα. Οι φίλοι του ποδοσφαίρου έδειχναν εξίσου εντυπωσιασμένοι. Ο Ρονάλντο, με τη φανέλα της Εθνικής Πορτογαλίας και τον αριθμό «7» στην πλάτη, έγινε ένα από τα εκθέματα που κέρδισαν αμέσως τα βλέμματα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Για τον Θοδωρή Κοκκινίδη, όμως, ο Ρονάλντο δεν είναι απλώς το τελευταίο δημοφιλές πρόσωπο που προστέθηκε στην συλλογή του. Είναι ακόμη ένα κεφάλαιο σε μια διαδρομή που ξεκίνησε πριν πολλά χρόνια και συνεχίζεται πεισματικά, με υπομονή και επιμονή, σ' ένα μικρό χωριό της Καβάλας.
Από ένα μικρό χωριό σε έναν προορισμό πολιτισμού
Τα Κηπιά βρίσκονται λίγα χιλιόμετρα έξω από την Ελευθερούπολη, στη σκιά του Παγγαίου. Ο επισκέπτης φτάνει στο χωριό διασχίζοντας έναν κατάφυτο δρόμο, ο οποίος περισσότερο θυμίζει εκδρομή στη φύση παρά διαδρομή προς ένα μουσείο. Κι όμως, στο τέλος αυτής της διαδρομής τον περιμένει ένας διαφορετικός κόσμος.
Εκεί, ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει και ταυτόχρονα να κινείται διαρκώς. Η Μαρία Κάλλας βρίσκεται δίπλα στον Αριστοτέλη Ωνάση. Η Αντζελίνα Τζολί, που φιλοτεχνήθηκε με αφορμή την ταινία «The Tourist», δίπλα στην Μελίνα Μερκούρη και τον Μίκη Θεοδωράκη. Ο Τομ Κρουζ, ο Μάικλ Τζάκσον και η Μαντόνα συναντούν τον Οδυσσέα Ελύτη, τον Γιάννη Τσαρούχη, τον Κωνσταντίνο Καβάφη και δημοφιλείς προσωπικότητες της πολιτικής και της ιστορίας. Ανάμεσά τους, βρίσκονται άνθρωποι του ελληνικού κινηματογράφου, της μουσικής και του αθλητισμού.
Ο Θοδωρής Κοκκινίδης ξεναγεί το ΑΠΕ - ΜΠΕ στο δικό του προσωπικό δημιούργημα και μιλάει από καρδιάς για την δική του ιστορία ζωής, τα όνειρα και τις επιθυμίες του. Κυρίως όμως μιλάει για την μεγάλη του αγάπη, για τα έργα του. «Ένα κέρινο γλυπτό για να δημιουργηθεί απαιτείται υπομονή, μελέτη, παρατήρηση, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει μοντέλο. Δεν είναι εύκολη δουλειά. Ο κόσμος δεν ξέρει τι δουλειά υπάρχει από πίσω. Μένει μόνο στην εικόνα και στο πόσο πιστό αντίγραφο μπορεί να είναι με το πραγματικό μοντέλο. Για μένα όμως είναι η αναζήτηση, είναι η έκφραση, είναι η επιθυμία μου να δημιουργήσω. Πάντα είχα αυτή την ανησυχία, είτε μέσα από το τραγούδι και την μουσική, την ζωγραφική αργότερα και τώρα με τα κέρινα γλυπτά».
Η πραγματικότητα είναι πως το κέρινο ομοίωμα δεν είναι φωτογραφία. Είναι γλυπτό. Έχει τις ατέλειές του, όπως κάθε έργο τέχνης. «Ο στόχος δεν είναι μια μηχανική, απολύτως τέλεια αντιγραφή ενός ανθρώπου, αλλά η προσπάθεια να αποτυπωθούν η έκφραση, ο χαρακτήρας, η στάση, η προσωπικότητα και εκείνο το στοιχείο που κάνει ένα πρόσωπο αναγνωρίσιμο ακόμη και όταν δεν μιλά», εξηγεί ο κ. Κοκκινίδης.
Το ΑΠΕ - ΜΠΕ πέρασε μια ζεστή μέρα του Αυγούστου μέσα στο γεμάτο από κόσμο κάθε ηλικίας μουσείο, που άλλοι κοιτούν τα κέρινα γλυπτά με θαυμασμό και άλλοι με περιέργεια. Περιεργάζονται τα βλέμματα των κέρινων ομοιωμάτων, τα ρούχα που φορούν, τα δόντια και τα μαλλιά τους. Ρούχα ραμμένα στο χέρι από τον καλλιτέχνη. Μαλλιά, φυτεμένα τρίχα - τρίχα που στο τέλος τα χτενίζει η κομμώτρια. Δόντια, που κατασκευάζονται σε οδοντοτεχνίτη με τις ακριβείς οδηγίες του δημιουργού. Είναι όλες αυτές οι μικρές αλλά σημαντικές λεπτομέρειες που κάνουν ένα κέρινο ομοίωμα να μαγνητίζει τα βλέμματα των επισκεπτών.
Όταν οι πρωταγωνιστές ποζάρουν για τον εαυτό τους
Σε αρκετές περιπτώσεις ο Θοδωρής Κοκκινίδης είχε την τύχη να συναντήσει από κοντά τα πρόσωπα που αργότερα θα δημιουργούσε σε κερί. Η Βούλα Πατουλίδου και ο Θοδωρής Ζαγοράκης πόζαραν για τα ομοιώματά τους και, μάλιστα, δώρισαν τις πραγματικές αθλητικές στολές τους. Είναι οι ίδιες στολές που φορούν σήμερα τα κέρινα ομοιώματά τους, προσθέτοντας στην αναπαράσταση ένα στοιχείο αυθεντικότητας.
Ο Παναγιώτης Γιαννάκης άφησε στο μουσείο ένα ιδιαίτερο προσωπικό αντικείμενο, μια μπάλα με την οποία είχε αγωνιστεί και την οποία υπέγραψε διπλά. Όταν, μάλιστα, πήγε στο μουσείο και στάθηκε δίπλα στο κέρινο ομοίωμά του, η εικόνα ήταν σχεδόν κινηματογραφική. Ο ίδιος ο αθλητής, δεκαετίες μετά τον θρίαμβο του 1987, βρέθηκε απέναντι στη μορφή όπως είχε αποτυπωθεί στη στιγμή του πανηγυρισμού. «Ήταν σαν να γύρισε ο χρόνος πίσω και με κάποιο τρόπο, συνάντησε ξανά τον νεότερο εαυτό του», περιγράφει ο κ. Κοκκινίδης.
Η στιγμή που ο Μίμης Πλέσσας κάθισε δίπλα στον εαυτό του
Κάτι αντίστοιχο, αλλά με διαφορετικό τρόπο, συνέβη με τον Μίμη Πλέσσα. Από τις πιο συγκινητικές στιγμές στην ιστορία του μουσείου ήταν η επίσημη παρουσίαση του κέρινου ομοιώματός του στην Ελευθερούπολη. Όταν ο σπουδαίος Έλληνας μουσικοσυνθέτης βρέθηκε στην εκδήλωση και κάθισε δίπλα στο κέρινο ομοίωμά του, η έκπληξή του ήταν εμφανής. Το κοίταξε από κοντά, παρατήρησε τις λεπτομέρειες και δεν έκρυψε τον θαυμασμό του για το αποτέλεσμα.
«Ήταν μια από εκείνες τις στιγμές που δίνουν σε ένα κέρινο ομοίωμα μια εντελώς διαφορετική διάσταση. Δεν ήταν πλέον απλώς ένα έκθεμα. Ήταν ο ίδιος ο Μίμης Πλέσσας απέναντι σε μια καλλιτεχνική αναπαράσταση του εαυτού του. Θα θυμάμαι πάντα με γλυκιά ανάμνηση την μεγάλη ευγένεια αυτού του ανθρώπου, πόσο χαμηλών τόνων ήταν, το μεγαλείο και την μοναδικότητα που τον χαρακτήριζε ως άνθρωπο και καλλιτέχνη», θυμάται ο κ. Κοκκινίδης.
Η όλη σκηνή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία από το γεγονός ότι το ομοίωμα δεν τοποθετήθηκε τυχαία. Ο Μίμης Πλέσσας κάθεται πίσω από το παλιό πιάνο των Olympians, ένα αντικείμενο που συνδέεται με μια ολόκληρη εποχή της ελληνικής μουσικής. Έτσι, ο κ. Κοκκινίδης δεν φιλοτέχνησε απλώς έναν άνθρωπο. Δημιούργησε μια ολόκληρη εικόνα.
Το ίδιο επιχείρησε και με τη Ζωζώ Σαπουντζάκη. Η ίδια πόζαρε για το ομοίωμά της και, όπως θυμάται χαμογελώντας ο καλλιτέχνης, «δικαιολογημένα την χαρακτήριζαν βασίλισσα της νύχτας». Η σχέση της με το ομοίωμα έγινε αφορμή για ένα απολαυστικό επεισόδιο όταν, σε εμφάνισή της στην Κέρκυρα, έγινε μπέρδεμα και κάποιοι θεώρησαν ότι στην φωτογραφία της αφίσας ήταν η ίδια. Η απάντηση της κ. Σαπουντζάκη ήρθε με το χαρακτηριστικό της χιούμορ: «Μα αυτή δεν είμαι εγώ, είμαι το κέρινο ομοίωμά μου!».
Έξι, οκτώ, δέκα μήνες για μία στιγμή
Πίσω από την τελική εικόνα που βλέπει ο επισκέπτης κρύβονται μήνες δουλειάς. Ο Κριστιάνο Ρονάλντο χρειάστηκε περισσότερους από έξι μήνες. Ο Τομ Κρουζ περίπου πέντε. Ο Κώστας Βουτσάς σχεδόν έξι. Ο Παναγιώτης Γιαννάκης περίπου δέκα μήνες.
Η διαδικασία ξεκινά από τον πηλό και συνεχίζεται στο κερί. Έπειτα έρχονται οι λεπτομέρειες: το πρόσωπο, η έκφραση, τα μαλλιά, τα δόντια, η ενδυμασία. Για τον Θοδωρή Κοκκινίδη, το έργο δεν είναι ποτέ αποκλειστικά ατομικό. Οδοντοτεχνίτες, κομμωτές και άλλοι επαγγελματίες συνδράμουν, ώστε το τελικό αποτέλεσμα να πλησιάσει όσο γίνεται περισσότερο την εικόνα που έχει στο μυαλό του. «Πέραν της γλυπτικής, χρειάζεται συνεργασία με ειδικούς για να ολοκληρωθεί το έργο με τον καλύτερο δυνατό τρόπο», εξηγεί.
Το ίδιο ισχύει και για τα ιστορικά πρόσωπα. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, η Μπουμπουλίνα, ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο Καραϊσκάκης και η Μαντώ Μαυρογένους δεν είναι απλώς μορφές μιας άλλης εποχής. Η προσπάθεια του καλλιτέχνη είναι να μεταφέρει στο σήμερα κάτι από την προσωπικότητα και την εποχή τους. Μάλιστα, η φορεσιά της Μαντώς Μαυρογένους, κόπηκε, ράφτηκε και κεντήθηκε εξ ολοκλήρου στο χέρι, με τη βοήθεια της μητέρας του καλλιτέχνη.
Ένα μουσείο που γεννήθηκε από επιμονή
Η ιστορία του Μουσείου Κέρινων Ομοιωμάτων είναι η ιστορία ενός προσωπικού ονείρου που χρειάστηκε χρόνια για να πάρει μορφή. Ο Θοδωρής Κοκκινίδης δεν δημιούργησε το μουσείο σε μια μεγάλη πόλη, όπου θα υπήρχε αυτονόητη καθημερινή επισκεψιμότητα. Το δημιούργησε στα Κηπιά. Και χρειάστηκε να το στηρίξει με πολλή προσωπική δουλειά, υπομονή και επιμονή.
Ακόμη και μετά το ιδιαίτερα σοβαρό τροχαίο ατύχημα που τον απομάκρυνε για μεγάλο διάστημα από το εργαστήριό του, η ανάγκη της δημιουργίας παρέμεινε ζωντανή. Επτά μήνες μετά το ατύχημα επέστρεψε για λίγο στο εργαστήριό του και ολοκλήρωσε το νέο ομοίωμα της Αλίκης Βουγιουκλάκη.
Ίσως γι' αυτό το μουσείο έχει αποκτήσει μια ιδιαίτερη σχέση με τους επισκέπτες του. Δεν τους προσφέρει μόνο πρόσωπα που αναγνωρίζουν. Τους προσφέρει ιστορίες. Τους δίνει τη δυνατότητα να σταθούν δίπλα στην Κάλλας, στον Πλέσσα, στον Βουτσά, στον Γιαννάκη, στην Πατουλίδου, στον Ζαγοράκη, στον Ρονάλντο. Να φωτογραφηθούν μαζί τους. Να παρατηρήσουν τις λεπτομέρειες. Να θυμηθούν μια ταινία, ένα τραγούδι, ένας αγώνας, μια ιστορική στιγμή.
Πίσω από όλα αυτά υπάρχει ένας άνθρωπος που εξακολουθεί να δουλεύει με αγάπη, θέληση, μελετώντας, παρατηρώντας και επιμένοντας για να κυνηγήσει την τελειότητα όσο εφικτό μπορεί να είναι αυτό. Και μπορεί κάθε μορφή που δημιουργεί να είναι φτιαγμένη από κερί, αλλά πίσω της βρίσκεται κάτι πολύ πιο δύσκολο να αποτυπωθεί. Είναι το όνειρο ενός ταλαντούχου καλλιτέχνη και χαμογελαστού ανθρώπου που έγινε πράξη.
