Τα Χριστούγεννα στην Ελλάδα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τα παραδοσιακά γλυκά, τα φαγητά και τα έθιμα, τα οποία δεν προσφέρουν μόνο γεύση αλλά και συμβολικά μηνύματα και μύθους που περνούν από γενιά σε γενιά.
Τα μελομακάρονα, οι κουραμπιέδες, οι δίπλες και τα Χριστόψωμα, είναι μόλις μερικά από τα παραδοσιακά γλυκά της Ελλάδας, ενώ ακολουθούν το παστέλι και τα φοινίκια σε ορισμένες περιοχές της χώρας.
Η βασιλόπιτα, έχει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι, ενώ σε πολλές περιοχές αυτή αντικαθίσταται και από την περιβόητη κρεατόπιτα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας τα χριστουγεννιάτικα γλυκά έχουν τοπικές παραλλαγές: στη Μακεδονία συναντάμε συχνά μελομακάρονα με πιο πικάντικα αρώματα, στην Κρήτη κυριαρχούν οι δίπλες και τα ξεροτήγανα με άφθονο μέλι, στην Πελοπόννησο οι δίπλες είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς σε γιορτές, ενώ στα νησιά του Αιγαίου εμφανίζονται γλυκά με μέλι, σουσάμι και αμύγδαλα, όπως παστέλια και αμυγδαλωτά, τα οποία δίνουν στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι έναν έντονο τοπικό χαρακτήρα.
Ποιοι είναι όμως οι συμβολισμοί και οι παραδόσεις πίσω από τα Χριστουγεννιάτικα γλυκά;
Κυρίαρχη θέση στο τραπέζι των Χριστουγέννων, έχουν οι κουραμπιέδες και τα μελομακάρονα, δύο γλυκά για τα οποία έχει δημιουργηθεί μία «άτυπη κόντρα» μεταξύ των συνδαιτυμόνων.
Τα μελομακάρονα από τη μία, με το μέλι, συμβολίζουν τη γλυκύτητα της ζωής, την ευημερία και την ελπίδα για την καλοτυχία. Μάλιστα, η παράδοση και η ιστορία τους, έρχονται από την μυθολογία και την αρχαιότητα, και παρουσιάζουν την μετάβαση από τη λύπη στη χαρά. Έτσι, αν και η λέξη προέρχεται από το συνδυασμό των λέξεων «μέλι» και «μακαρόνι» η ουσία είναι πιο βαθιά, καθώς ο δεύτερος όρος προέρχεται από την λέξη «μακαρία».
Σύμφωνα μάλιστα με την ελληνική μυθολογία, οι Ηρακλείδες, όταν καταδιώκονταν από τον Ευρυσθέα κατέφυγαν ως ικέτες στην Αθήνα και ζήτησαν χρησμό από το μαντείο των Δελφών. Ο χρησμός όριζε ότι η σωτηρία τους θα ερχόταν μόνο αν θυσιαζόταν εθελοντικά μια παρθένα από ευγενικό γένος, και τότε η Μακαρία, η κόρη του Ηρακλή, προσφέρθηκε οικειοθελώς για τη θυσία, πράξη που θεωρήθηκε ύψιστο παράδειγμα αυτοθυσίας και αρετής, εξασφαλίζοντας τελικά τη σωτηρία τους.
Η εν λόγω ρήση, σε πολλές περιοχές της χώρας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα μελομακάρονα καθώς ο όρος προέρχεται από τη «Μακαρία».
unsplash/ Quin Engle
Από την άλλη, οι κουραμπιέδες, με επικάλυψη την λευκή, άχνη ζάχαρη, συμβολίζουν την αγνότητα, το φως και τη χαρά της Γέννησης του Χριστού, ενώ τα αμύγδαλα και τα καρύδια, δηλώνουν την αφθονία και την φιλοξενία.
Φυσικά, σε πολλές περιοχές της χώρας, δεν λείπουν από το χριστουγεννιάτικο τραπέζι οι δίπλες και το χριστόψωμο, δύο γλυκά με συμβολικό χαρακτήρα που συνδέεται με την ευλογία του σπιτιού.
Η βασιλόπιτα, η πρωταγωνίστρια της πρωτοχρονιάς, συμβολίζει την καλοτυχία, την ευλογία και τη νέα αρχή του χρόνου, καθώς συνδέεται με τον Άγιο Βασίλειο και την παράδοση της προσφοράς και της αλληλεγγύης, το φλουρί που κρύβεται μέσα της θεωρείται σημάδι τύχης και ευημερίας για όποιον το βρει στη νέα χρονιά.
Η παράδοση της χώρας ωστόσο, είναι τόσο πλούσια, που σε πολλές περιοχές, κυριαρχούν και τα πιο «ασυνήθιστα» γλυκά των εορτών, όπως για παράδειγμα τα σκαλτσούνια της Κρήτης που παράγονται από μυζήθρα και μέλι. Σε περιοχές με πλούσια ιστορία στο κρασί και το μούστο, τα μουστοκούλουρα, αφθονούν και θεωρούνται παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα εδέσματα.
Έτσι, γίνεται κατανοητό, πως τα εορταστικά γλυκά, δεν αποτελούν μόνο μία ακόμη γλυκιά πινελιά στις ημέρες των Χριστουγέννων. Αντίθετα, είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την παράδοση του τόπου, με τους ντόπιους να χρησιμοποιούν την ευρηματικότητά τους ώστε να δημιουργήσουν γευστικά προϊόντα, με συμβολικό χαρακτήρα.
