Αν κάποιος επιβιβαστεί στο τραμ της γραμμής Μ6 στην Alexander Platz του Βερολίνου με κατεύθυνση ανατολικά και μετά από 15 στάσεις αποβιβαστεί στη Genslerstraße, θα βρεθεί στο περιβόητο Hohenschönhausen ή αλλιώς φυλακές της Στάζι.
Περπατώντας σχεδόν 1 χλμ μέχρι να φτάσει στην κεντρική πύλη του επιβλητικού και ταυτόχρονα παρακμιακού κτιριακού συγκροτήματος, στο Νο.66 της Genslerstraße, θα εντυπωσιαστεί από τον παράδοξο συνδυασμό της φυλακής και του ειδυλλιακού πράσινου τοπίου με τις πανέμορφες χαμηλές αστικές βίλες και τις μονοκατοικίες που κυκλώνουν τους τοίχους των πρώην εγκαταστάσεων της Στάζι, στις οποίες εξακολουθούν να διαμένουν άτομα του τότε «Κόμματος».
Σήμερα, η περιοχή μοιάζει με ένα ιδανικό προάστιο για να μεγαλώσει μια οικογένεια. Πριν από μερικές δεκαετίες, όμως, αυτή η γειτονιά ήταν μια «απαγορευμένη ζώνη» (Sperrgebiet), σβησμένη από τους χάρτες, και τα παιδιά που έτρεχαν στους κήπους αυτών των σπιτιών δεν ήταν συνηθισμένα παιδιά. Ήταν τα παιδιά της ελίτ της Στάζι.
Αυτές οι βίλες είχαν παραχωρηθεί αποκλειστικά σε υψηλόβαθμους αξιωματικούς, ανακριτές, επιστήμονες και δεσμοφύλακες του καθεστώτος. Μέσα σε αυτή την περίκλειστη ζώνη, η Στάζι είχε κατασκευάσει μια τεχνητή, προνομιούχο όαση για τις οικογένειες των μελών της.
Τα παιδιά των πρακτόρων μεγάλωναν σε συνθήκες που ο μέσος Ανατολικογερμανός δεν μπορούσε καν να ονειρευτεί. Είχαν πρόσβαση σε ποιοτικά παιχνίδια, σε καλύτερο φαγητό, σε εξωτικά φρούτα και πήγαιναν σε σχολεία-πρότυπα της περιοχής.
Για αυτά τα παιδιά, το Hohenschönhausen δεν ήταν ένας τόπος μαρτυρίου, όπως ήταν για τους γονείς άλλων παιδιών, αλλά η γειτονιά τους. Έπαιζαν κρυφτό, έκαναν ποδήλατο και γελούσαν, την ίδια ακριβώς ώρα που λίγα μέτρα πιο πέρα, πίσω από τους ψηλούς τοίχους και τις μεσοτοιχίες των σπιτιών τους, η Στάζι αρχειοθετούσε τις μυρωδιές ανθρώπων σε γυάλινα βάζα και κατέστρεφε τις ζωές αντιφρονούντων.
Οι πατέρες αυτών των παιδιών επέστρεφαν το απόγευμα από τα γραφεία τους, άφηναν τα έγγραφα των παρακολουθήσεων και μεταμορφώνονταν σε στοργικούς γονείς που διάβαζαν παραμύθια στα παιδιά τους.
Η «ρουτίνα του κακού» σε όλο της το μεγαλείο.
Ο τρόμος και η οικογενειακή θαλπωρή μοιράζονταν τον ίδιο τοίχο!
Το μεγάλωμα της νέας γενιάς
Όσο όμως κι αν η Στάζι προσπαθούσε να κρατήσει τις οικογένειές της σε μια φούσκα, η παρανοϊκή φύση του ολοκληρωτισμού εισέβαλλε αναπόφευκτα και στα παιδικά δωμάτια. Αυτά τα παιδιά δεν έπρεπε απλώς να μεγαλώσουν, έπρεπε να γίνουν η επόμενη γενιά πιστών στρατιωτών του κόμματος.
Η παρακολούθηση και η καχυποψία ήταν μέρος της ανατροφής τους. Από πολύ μικρή ηλικία, στα σχολεία της απαγορευμένης ζώνης, τα παιδιά διδάσκονταν να είναι σε εγρήγορση για «ταξικούς εχθρούς».
Η Στάζι έβαζε σε καλούπια τα ίδια της τα παιδιά, μαθαίνοντάς τα να μην εμπιστεύονται κανέναν έξω από τη ζώνη, να προσέχουν τι λένε και να αναφέρουν οτιδήποτε ύποπτο υπέπιπτε στην αντίληψή τους.
Η παιδική αθωότητα θυσιαζόταν στον βωμό της κρατικής ασφάλειας και η πίστη στο καθεστώς έπρεπε να είναι ισχυρότερη από τους οικογενειακούς ή φιλικούς δεσμούς.
Όταν το Τείχος του Βερολίνου έπεσε το 1989, ο κόσμος αυτών των παιδιών γκρεμίστηκε μέσα σε μια νύχτα. Οι «ήρωες» πατέρες τους μετατράπηκαν ξαφνικά στα μάτια της ιστορίας σε εγκληματίες και χαφιέδες.
Όταν τα αρχεία της Στάζι άνοιξαν, τα μυστικά βγήκαν στο φως, και μια ολόκληρη γενιά παιδιών που μεγάλωσε στις βίλες της Στάζι έπρεπε να διαχειριστεί το βάρος της ενοχής των γονιών της.
Πολλά από αυτά τα παιδιά, ενήλικες πλέον, περιγράφουν στα απομνημονεύματά τους το σοκ της «αποκαθήλωσης» των γονιών τους, τη στιγμή που συνειδητοποίησαν ότι το σπίτι όπου μεγάλωσαν ήταν χτισμένο πάνω στα ερείπια ανθρώπινων ψυχών.
Το πιο συγκλονιστικό όμως, είναι ότι η ιστορία αυτής της γειτονιάς δεν έχει τελειώσει. Πολλοί από αυτούς τους πρώην αξιωματούχους και δεσμοφύλακες αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τις βίλες τους μετά την επανένωση της Γερμανίας. Ζουν ακόμα εκεί, γέροντες πλέον, και μαζί τους οι αναμνήσεις εκείνης της εποχής.
Σήμερα, αν περπατήσεις έξω από τις φυλακές, μπορεί να δεις έναν ηλικιωμένο να ποτίζει τα λουλούδια του στον κήπο μιας βίλας, την ώρα που μια ομάδα τουριστών ή μαθητών περνάει από μπροστά του κρατώντας σημειώσεις για τη φρίκη του καθεστώτος.
Και μπορεί τα παιδιά εκείνης της εποχής να μεγάλωσαν, οι θύτες να γέρασαν, αλλά οι σιωπηλοί τοίχοι αυτών των σπιτιών παραμένουν εκεί, για να μας θυμίζουν ότι ο ολοκληρωτισμός δεν λερώνει μόνο τα χέρια των μεγάλων, αλλά δηλητηριάζει με τον πιο ύπουλο τρόπο, ακόμα και το αθώο παιχνίδι των παιδιών.
