Τα Ηνωμένα Έθνη κάλεσαν σήμερα τις αρχές του Ιράν να σταματήσουν αμέσως όλες τις εκτελέσεις, προειδοποιώντας ότι το Ιράν συγκαταλέγεται σε μια διαρκώς συρρικνούμενη ομάδα κρατών που εξακολουθούν να εφαρμόζουν τη θανατική ποινή.
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ το Ιράν είναι μακράν το κράτος με τις περισσότερες εκτελέσεις κατ' αναλογία πληθυσμού.
«Το Ιράν έχει βιώσει υπερβολικά πολλούς θανάτους: ζωές που χάθηκαν στον πόλεμο και ζωές που αφαιρέθηκαν από το ίδιο το κράτος», δήλωσαν οι εμπειρογνώμονες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τον Ιανουάριο του 2026, οι δυνάμεις ασφαλείας σκότωσαν χιλιάδες διαδηλωτές, σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε η Ανεξάρτητη Διεθνής Αποστολή Διερεύνησης Γεγονότων, διαπιστώθηκε ότι αυτά συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. «Ό,τι συνέβη δεν μπορεί να αναιρεθεί, αλλά η τύχη εκείνων που αντιμετωπίζουν τώρα την εκτέλεση εξαρτάται αποκλειστικά από τις αρχές», αναφέρουν τα Ηνωμένα Έθνη.
Κανείς από τους συλληφθέντες στις διαδηλώσεις δεν θα έπρεπε να εκτελεστεί, ανεξάρτητα από τις κατηγορείς εναντίον τους. «Οι περιπτώσεις που εντοπίσαμε είναι τόσο αινιγματικές με διαδικαστικές αδικίες και κατάφωρες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων βασανιστηρίων, εξαφανίσεων, σεξουαλικής βίας, εξαναγκαστικών ομολογιών και άρνησης πρόσβασης σε δικηγόρους της επιλογής τους, ειδικά στο στάδιο της έρευνας, που μόνο αυτό αποκλείει την εκτέλεση», ανέφεραν οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ.
«Η θανατική ποινή στο Ιράν χρησιμοποιείται για τη φίμωση των αντίθετων φωνών, με αδικήματα κατά της εθνικής ασφάλειας που ορίζονται με ασαφή και ευρύ τρόπο, μετατρέποντας ειρηνικές δραστηριότητες σε απειλή. Αυτό πρέπει να αλλάξει», τόνισαν οι ειδικοί του ΟΗΕ. «Η ίδια η ιστορία του Ιράν δείχνει ότι όσες φωνές μένουν αναπάντητες επανεμφανίζονται, όσο βίαια κι αν κατασταλούν. Οι εκτελέσεις δεν τερματίζουν τη διαφωνία, αλλά γεννούν το επόμενο κύμα της».
Ανθρωποκτονίες για την qisas οι περισσότερες εκτελέσεις στο Ιράν
Αν και η προσοχή έχει εστιάσει πάνω σε ζητήματα ασφαλείας, οι περισσότερες εκτελέσεις στο Ιράν είναι ανθρωποκτονίες, στο πλαίσιο της qisas – της αρχή ανταποδοτικής δικαιοσύνης κατά τη Σαρία για τον εκ προθέσεως φόνο και τη σωματική βλάβη - και για αδικήματα που σχετίζονται με τα ναρκωτικά.
Τέτοιες εκτελέσεις αποτελούν μια εύκολη λύση, που υποκαθιστά το πιο δύσκολο έργο της αντιμετώπισης των βασικών αιτιών των ανθρωποκτονιών και του εμπορίου ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένων της φτώχειας, των διακρίσεων και της έμφυλης βίας.
Όσοι εκτελούνται για αδικήματα που αφορούν στα ναρκωτικά συχνά αφορούν σε «βαποράκια» που προέρχονται από περιθωριοποιημένες εθνοτικές μειονότητες, και όχι αρχηγικά μέλη του εμπορίου διακίνησης ναρκωτικών.
Η αρχή της qisas ουσιαστικά, κατα΄τον ΟΗΕ, αφαιρεί από τους δικαστές την ευθύνη και τοποθετεί τη ζωή και τον θάνατο στα χέρια των θυμάτων των οικογενειών, όπου η δυνατότητα να πληρώσει κάποιος diya – γνωστά και ως «χρήματα του αίματος», δηλαδή χρηματική αποζημίωση που καταβάλλεται στο θύμα ή στους κληρονόμους σε περιπτώσεις ακούσιας θανάτωσης, σωματικής βλάβης ή φόνου, βάσει του ισλαμικού δικαίου που εφαρμόζεται στο Ιράν- μπορεί να αποφασίζει ποιος θα ζήσει και ποιος θα πεθάνει.
Αυτό έχει βαθιά έμφυλες ρίζες: οι γυναίκες που δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν diya εκτελούνται από κακοποιητικούς συζύγους. Συχνά πρόκειται για γάμους που έχουν κάνει όταν ήταν παιδιά και χρόνια βία σε μία χώρα όπου οι γυναίκες έχουν μηδενική νομική προστασία από την ενδοοικογενειακή βία, ούτε διαθέτουν τα μέσα να ξεφύγουν από αυτήν.
Οι εμπειρογνώμονες, επισημαίνουν ακόμα πως οι συναινετικές ομόφυλες πράξεις και οι θρησκευτικές προσβολές όπως η αποστασία, παραμένουν «εγκλήματα» που τιμωρούνται με θάνατο στο Ιράν.
«Ανεξάρτητα από τον αριθμό των εκτελέσεων που γίνονται για αυτά τα αδικήματα, όσο υφίστανται αυτοί οι νόμοι, οι άνθρωποι δεν μπορούν να ασπάζονται, να αλλάζουν ή να εγκαταλείπουν μια θρησκεία ή πεποίθηση, ούτε να ζουν ανοιχτά σύμφωνα με τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό. Δεν μπορούν να εκφράσουν την ταυτότητά τους χωρίς φόβο» επισημαίνουν οι ειδικοί των Ηνωμένων Εθνών.
Οι ειδικοί κάλεσαν τις αρχές να επιβάλουν άμεσο μορατόριουμ στις εκτελέσεις ως πρώτο βήμα προς την κατάργησή τους, να αλλάξουν όλες τις θανατικές καταδίκες και να επανεξετάσουν κάθε υπόθεση με βάση τα πρότυπα μιας δίκαιης δίκης.
«Ένα μνημόνιο κατανόησης θα έστελνε ένα ισχυρό μήνυμα στους ανθρώπους του Ιράν: ότι η χρήση της δολοφονικής ισχύος του κράτους μπορεί να σταματήσει, και ότι η χώρα μπορεί να προχωρήσει πιο πέρα από ένα σύστημα που έχει διενεργήσει πάρα πολλές αυθαίρετες εκτελέσεις» κατέληξαν οι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ.
