Οι αμερικανοί διαπραγματευτές εργάζονται για την ταχεία δημοσιοποίηση του κειμένου της συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, αν και υποβαθμίζουν τη σημασία των διατυπώσεων στο έγγραφο.
Σύμφωνα με όσα δηλώνουν αξιωματούχοι στο CNN, το κείμενο της συμφωνίας είναι απίστευτα ασαφές, με κύριο στόχο τη δημιουργία ενός πιο ευνοϊκού κλίματος για τις εξαιρετικά τεχνικές, διά ζώσης συνομιλίες που πρόκειται να ακολουθήσουν. Το πλαίσιο αυτό στοχεύει στο να δώσει στο Ιράν τη δυνατότητα να «πουλήσει» τη συμφωνία πολιτικά στο εσωτερικό του ακροατήριο - προσθέτουν.
Επιπλέον, όπως τονίζουν, το κείμενο του μνημονίου συναντίληψης (MOU) - το οποίομ όπως επιβεβαίωσε τη Δευτέρα ο αντιπρόεδρος Τζέι ντι Βανς, έχει έκταση μιάμισι σελίδα - δεν αποτυπώνει κρίσιμες δεσμεύσεις που έχει αναλάβει το Ιράν προς τις ΗΠΑ μέσω ανεπίσημων διαύλων, οι οποίες, όπως υποστήριξαν, τους έδωσαν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για να υπογράψουν τη συμφωνία.
«Ο κόσμος δεν πρέπει να δίνει υπερβολική σημασία στη διατύπωση του μνημονίου», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους, περιγράφοντας τη συμφωνία ως ένα «πολιτικό έγγραφο».
«Αυτό που είναι πιο σημαντικό από το ίδιο το έγγραφο είναι οι συνεννοήσεις που έχουμε κάνει μεταξύ μας, και γι' αυτό είναι σημαντικό να ολοκληρωθεί [σσ. η υπογραφή του μνημονίου], ώστε να δημιουργήσουμε το περιβάλλον για να πάμε να τα συζητήσουμε όλα αυτά τα πράγματα. Διότι ουσιαστικά λέει ότι θα άρουμε τις κυρώσεις, θα κάνουμε μια συμφωνία για τα πυρηνικά, θα ξεπαγώσουμε κεφάλαια», είπε ο ίδιος αξιωματούχος. «Αλλά θα άρουμε τις κυρώσεις, ξέρετε, βάσει της προόδου. Θα αποδεσμεύσουμε κεφάλαια μόλις συμφωνήσουμε στους σχετικούς μηχανισμούς».
Ο ίδιος αξιωματούχος πρόσθεσε ότι η διαπραγματευτική ομάδα του προέδρου «κατέληξε σε μια διατύπωση που επιτρέπει (στο Ιράν) να πει αυτά που πρέπει να πει για την εσωτερική του πολιτική».
Τι δεν περιγράφεται στο μνημόνιο συνεννόησης
Ωστόσο, αυτή η δυναμική ενέχει τον κίνδυνο σφοδρών αντιδράσεων για την κυβέρνηση Τραμπ στο εσωτερικό της χώρας. Αξιωματούχοι εργάζονται εδώ και μήνες για να καταλήξουν σε συμφωνία με το Ιράν, επιδιώκοντας να τερματίσουν έναν βαθιά μη δημοφιλή πόλεμο χωρίς ξεκάθαρο τέλος, ο οποίος έχει εκτοξεύσει τις τιμές των καυσίμων στα ύψη. Ήδη, οι συντηρητικοί υποστηρικτές της σκληρής γραμμής απαιτούν να δουν το πλαίσιο, υποψιαζόμενοι ότι ο πρόεδρος Τραμπ και η κυβέρνησή του παραχώρησαν πάρα πολλά στο όνομα του τερματισμού του πολέμου.
Το κείμενο της συμφωνίας δεν περιγράφει με συγκεκριμένες λεπτομέρειες ποιες δεσμεύσεις έχει αναλάβει το Ιράν σχετικά με το απόθεμά του σε εξαιρετικά εμπλουτισμένο ουράνιο, σύμφωνα με άτομο που είδε το κείμενο και το περιέγραψε στο CNN, παρόλο που ο Τραμπ και άλλοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι ΗΠΑ θα επιβλέψουν την καταστροφή του. Αντίθετα, η συμφωνία αναφέρει με γενικούς όρους ότι το Ιράν «επαναλαμβάνει ότι δεν θα παραγάγει ποτέ πυρηνικά όπλα», μια δέσμευση που η Τεχεράνη είχε αναλάβει και στη συμφωνία για τα πυρηνικά του 2015 με την κυβέρνηση Ομπάμα.
Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι το Ιράν έχει διαμηνύσει «παρασκηνιακά» στις ΗΠΑ ότι θα προσφέρει τις παραχωρήσεις που ζητά η κυβέρνηση Τραμπ. Αυτό περιλαμβάνει την εμπλοκή των ΗΠΑ στην καταστροφή των εμπλουτισμένων υλικών επί τόπου, σε συντονισμό με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA). Οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι μια τέτοια παραχώρηση δεν αναφέρεται ρητά στο έγγραφο.
Αντίθετα, το κείμενο περιγράφει με κάποια λεπτομέρεια ποια οικονομική ελάφρυνση μπορεί να αναμένει το Ιράν εάν εκπληρώσει τις δεσμεύσεις του, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας να έχει πρόσβαση σε ένα αναπτυξιακό ταμείο ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο μέλλον, σύμφωνα με τους αξιωματούχους. Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Βανς ήταν ανένδοτοι ότι το ταμείο δεν θα χρηματοδοτηθεί με αμερικανικά δολάρια.
Το κείμενο είναι λιγότερο σαφές όσον αφορά το ξεπάγωμα των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, αναφέροντας μόνο ότι θα αποδεσμευτούν και θα τεθούν «πλήρως στη διάθεσή του» όταν σημειωθεί πρόοδος κατά τη διάρκεια των επόμενων γύρων διαπραγματεύσεων, χωρίς να προσδιορίζεται χρονοδιάγραμμα.
Η συμφωνία ορίζει επίσης ότι το Ιράν θα μπορεί να πουλάει το πετρέλαιο και τα πετροχημικά προϊόντα του μόλις υπογραφεί το μνημόνιο συναντίληψης, και ότι οι ΗΠΑ θα εκδώσουν εξαιρέσεις από τις κυρώσεις (sanction waivers) για να του επιτρέψουν να αποκομίσει οικονομικό όφελος από τις πωλήσεις.
Όταν ρωτήθηκε για τις εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, Αμερικανός αξιωματούχος χαρακτήρισε τη συμφωνία «βασισμένη στην απόδοση» και δήλωσε ότι το Ιράν «θα έχει πρόσβαση στα οφέλη του μνημονίου μόνο εάν συμμορφωθεί με όλα τα σημεία που συμφώνησε - συμπεριλαμβανομένης της μη απόκτησης πυρηνικού όπλου, της εξουδετέρωσης του εμπλουτισμένου υλικού του και της μη παρέμβασης στην ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ».
Αντιδράσεις για την μυστικότητα γύρω από το κείμενο της συμφωνίας
Αν και οι ΗΠΑ δεν έχουν δώσει το κείμενο της συμφωνίας στη δημοσιότητα, αντίγραφα της συμφωνίας κυκλοφορούν μεταξύ Ευρωπαίων και άλλων αξιωματούχων της G7 που έχουν συγκεντρωθεί στη Γαλλία για τη φετινή σύνοδο κορυφής της Ομάδας των 7, σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει τις συζητήσεις. Οι ηγέτες πίεσαν τον Τραμπ για διευκρινίσεις σε ορισμένα σημεία κατά τη διάρκεια συναντήσεων που πραγματοποιήθηκαν στο αλπικό θέρετρο Εβιάν-λε-Μπεν.
Η μυστικότητα γύρω από το κείμενο της συμφωνίας έχει προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και από ορισμένους συμμάχους του Τραμπ, οι οποίοι διερωτώνται γιατί ένα πλαίσιο που έχει ήδη υπογραφεί πρέπει να παραμένει κρυφό. Δημόσια, ο Βανς δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θέλουν να δημοσιεύσουν τη συμφωνία, αλλά ότι υπάρχει «διπλωματική διαδικασία» σε εξέλιξη και ότι το Ιράν και οι μεσολαβήτριες χώρες ήθελαν να κάνουν τη «σταδιακή παρουσίαση» της κυκλοφορίας της.
«Οι Καταριανοί και οι Πακιστανοί μεσολαβούν σε όλη αυτή τη διαπραγμάτευση με τους Ιρανούς, και μας ζήτησαν ουσιαστικά να καθορίσουμε τη σειρά με την οποία θα το παρουσιάσουμε», δήλωσε στο Fox News την Τρίτη.
Στις ιδιωτικές τους συζητήσεις, ορισμένοι αξιωματούχοι του Τραμπ ανυπομονούν να δώσουν το κείμενο της συμφωνίας στη δημοσιότητα, ανέφεραν οι πηγές, αλλά έχουν δώσει περιθώριο στο Ιράν ώστε να προχωρήσουν οι εσωτερικές του διαδικασίες.
«Θέλουμε το κείμενο να βγει προς τα έξω. Μας ζήτησαν να περιμένουμε μέχρι την Παρασκευή για να το δημοσιεύσουμε, αλλά ρωτάμε αν θα μπορούσαμε να το βγάλουμε νωρίτερα, και ίσως μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό, κάτι που προσπαθούμε να πετύχουμε», δήλωσε ένας από τους αμερικανούς αξιωματούχους.
Σύμφωνα πάντα με τους Αμερικανούς, ένας από τους παράγοντες που περιπλέκουν την κατάσταση είναι ο ανώτατο ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Φέρεται να έχει δώσει τη σιωπηρή έγκρισή του για το μνημόνιο συναντίληψης, ισχυρίζονται οι αξιωματούχοι, και υπάρχουν εσωτερικές συζητήσεις για το αν θα μπορούσε να εκδώσει μια δήλωση πριν από την επίσημη, διά ζώσης τελετή υπογραφής της Παρασκευής στην Ελβετία.
Ο Τραμπ, εν τω μεταξύ, δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τρίτη ότι περίμενε ένα «επίσημο πλαίσιο» για να δώσει το έγγραφο στη δημοσιότητα, αλλά ισχυρίστηκε ότι είναι τόσο περήφανος για το περιεχόμενο που θα μπορούσε να το απαγγείλει λέξη προς λέξη μπροστά στις κάμερες.
Ισχυρίστηκε επίσης ότι ο επόμενος γύρος συνομιλιών για την επίλυση των σημείων τριβής θα είναι «ευκολότερος» από τον πρώτο γύρο. Ένας αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ περιέγραψε αυτή την επόμενη φάση, τις «υψηλά τεχνικές» συνομιλίες, ως μια δοκιμαστική περίοδο για το Ιράν.
Το παράθυρο των 60 ημερών, το οποίο θα περιλαμβάνει διά ζώσης συνομιλίες μεταξύ των αντιπροσωπειών των ΗΠΑ και του Ιράν που ξεκινούν αυτή την Παρασκευή, θα δώσει στους αξιωματούχους του Τραμπ χρόνο για να προσδιορίσουν πόσο σοβαρά προτίθεται το Ιράν να τιμήσει τις δεσμεύσεις του και τις πυρηνικές παραχωρήσεις που είναι διατεθειμένο να κάνει.
«Είμαστε περισσότερο επικεντρωμένοι στον μακροπρόθεσμο στόχο της επίτευξης της συμφωνίας», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους, «που αφορά περισσότερο την ουσία και την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης, κάτι που είναι πιο σημαντικό από τη διαχείριση των εντυπώσεων».
