Οι πίθηκοι στον Βράχο του Γιβραλτάρ έμαθαν να τρώνε λάσπη, για να ηρεμήσουν τα στομάχια τους μετά από όλο το πρόχειρο φαγητό που λαμβάνουν, και μερικές φορές κλέβουν, από πλήθη τουριστών.
Οι ερευνητές εντόπισαν την σκόπιμη κατανάλωση λάσπης, γνωστή ως γεωφαγία, ενώ παρατηρούσαν ομάδες μακάκων Βερβερίνων στην περιοχή. Οι πίθηκοι που είχαν την μεγαλύτερη επαφή με τους τουρίστες έτρωγαν το περισσότερο χώμα και η κατανάλωσή τους κορυφωνόταν κατά την εορταστική περίοδο, όπως διαπίστωσαν.
Στο Γιβραλτάρ ζουν περίπου 230 μακάκοι σε οκτώ ξεχωριστές ομάδες και, ενώ οι τοπικές αρχές τους παρέχουν καθημερινές μερίδες φρούτων, λαχανικών και σπόρων, οι τουρίστες τους ταΐζουν τακτικά σνακ, από σακούλες με πατατάκια και σοκολάτες μέχρι M&M και παγωτά.
Οι παρατηρήσεις δεν αποδεικνύουν γιατί οι πίθηκοι τρώνε χώμα, αλλά οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι έχει προστατευτική επίδραση στο πεπτικό σύστημα. Οι μόνοι μακάκοι στον βράχο που δεν εθεάθησαν να τρώνε χώμα ανήκαν σε μια ομάδα που είναι απομονωμένη από επισκέπτες και τουρίστες.
Ο δρ. Sylvain Lemoine, οικολόγος συμπεριφοράς πρωτευόντων στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, δήλωσε ότι οι πίθηκοι μπορεί να τρώνε το χώμα για να αποκαταστήσουν την ισορροπία στο μικροβίωμα του εντέρου τους, τους πληθυσμούς των μικροβίων δηλαδή που ζουν στο πεπτικό σύστημα, οι οποίοι διαταράσσονται από τα λιπαρά, αλμυρά και ζαχαρούχα σνακ που καταναλώνουν οι πίθηκοι.
«Πιστεύουμε ότι η κατανάλωση αυτού του πρόχειρου φαγητού διαταράσσει τη σύνθεση του μικροβιώματος και γνωρίζουμε ότι τα βακτήρια και τα μέταλλα στο έδαφος μπορούν να βοηθήσουν στην ανασύνθεση του μικροβιώματος και στην άμβλυνση των αρνητικών επιπτώσεων», δήλωσε ο δρ. Lemoine. «Θεωρούμε ότι υπάρχει μια προστατευτική επίδραση του εδάφους».
Παρατηρήσεις από το διάστημα του καλοκαιριού του 2022 μέχρι και την άνοιξη του 2024 διαπίστωσαν ότι σχεδόν το 1/5 όλων των τροφίμων, που κατανάλωναν οι μακάκοι ήταν πρόχειρο φαγητό από τουρίστες. Οι μακάκοι που ζούσαν γύρω από την κορυφή του βράχου, η οποία είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στους τουρίστες, είχαν πάνω από διπλάσιες πιθανότητες να τρώνε πρόχειρο φαγητό από άλλους. Αυτοί κατανάλωναν επίσης το περισσότερο χώμα.
Ο δρ. Lemoine είπε ότι οι πίθηκοι έτρωγαν πρόχειρο φαγητό από ντόπιους αλλά και από επισκέπτες τουρίστες, οι οποίοι τους προφέρουν αλατισμένα φιστίκια, σοκολάτες, πατατάκια, αποξηραμένα ζυμαρικά, ψωμί, Coca-Cola, χυμό πορτοκάλι, M&M, παγωτό και άλλα. «Υπάρχει πολύ παγωτό. Λατρεύουν τα Magnum και τα Cornetto. Αυτό που δεν τους αρέσει πολύ είναι το σορμπέ».
Συνολικά, οι ερευνητές κατέγραψαν 44 πιθήκους να τρώνε χώμα σε 46 περιπτώσεις. Σε τρεις περιπτώσεις, οι μακάκοι έφαγαν χώμα λίγο αφότου κατανάλωσαν παγωτό, μπισκότα ή ψωμί. Όταν τον χειμώνα μειώθηκε ο αριθμός των τουριστών, οι πίθηκοι ήταν 40% λιγότερο πιθανό να φάνε σνακ και περισσότερο από 30% λιγότερο πιθανό να φάνε χώμα.
Οι ερευνητές περιέγραψαν στο Scientific Reports, ο πώς οι πίθηκοι φαίνεται να μαθαίνουν τη συνήθεια από άλλους, με τους μακάκους να προτιμούν διαφορετικούς τύπους εδάφους ανάλογα με το κοπάδι τους. Οι περισσότεροι πίθηκοι αναζητούν την terra rossa, ή κόκκινο άργιλο, που βρίσκεται σε όλο το Γιβραλτάρ, αλλά η ομάδα Apes Den, η οποία ζει τις χαμηλότερες δυτικές πλαγιές, προτιμά το φραγμένο με πίσσα χώμα από λακκούβες σε ασφαλτοστρωμένους δρόμους.
Οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο τρώνε χώμα, ιδιαίτερα οι έγκυες γυναίκες σε μέρη της Αφρικής, της Ασίας και της Νότιας Αμερικής, όπου καταναλώνεται για να βοηθήσει με τη ναυτία ή για να παρέχει κρίσιμα μέταλλα. Αλλά οι ερευνητές δεν παρατήρησαν αύξηση στην κατανάλωση χώματος μεταξύ των εγκύων ή θηλαζουσών πιθήκων, γεγονός που υποδηλώνει ότι η συμπεριφορά δεν οφείλεται στην ανάγκη συμπλήρωσης της διατροφής τους.
Αντίθετα, ο δρ. Lemoine είπε ότι οι μακάκοι φαινόταν να τρώνε το χώμα για να «ρυθμίσουν το πεπτικό τους σύστημα» κατά των σνακ υψηλής ενέργειας και χαμηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες και πρόχειρων φαγητών που είναι γνωστό ότι προκαλούν στομαχικές διαταραχές σε ορισμένα πρωτεύοντα.
Στους τουρίστες λένε να μην αγγίζουν ή να ταΐζουν τους πιθήκους στο Γιβραλτάρ, αλλά ο κανόνας δεν εφαρμόζεται σωστά. Ενώ το πρόχειρο φαγητό μπορεί να είναι επιβλαβές για τους μακάκους, το ίδιο μπορεί να ισχύει και για το χώμα, καθώς μεγάλο μέρος του βρίσκεται κοντά σε πολυσύχναστους δρόμους πάνω στο βράχο. «Πολλά οχήματα περνούν καθημερινά και τα περισσότερα δεν είναι ακόμα ηλεκτρικά», είπε η δρ. Lemoine. «Θέλουμε να αναλύσουμε το έδαφος. Μας ενδιαφέρει πολύ να δούμε τα επίπεδα των ρύπων».
Η δρ. Paula Pebsworth, πρωτευοντολόγος στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Σαν Αντόνιο, δήλωσε ότι η γεωφαγία εξυπηρετούσε πολλαπλούς σκοπούς που συνδέονται με την αποτοξίνωση και την συμπλήρωση με μεταλλικά στοιχεία. Στη δική της εργασία για τους μπαμπουίνους τσάκμα στη Νότια Αφρική, οι πίθηκοι κατανάλωναν σημαντικές ποσότητες εδάφους, πιθανώς ως απόκριση στις φυτικές τοξίνες.
«Η ιδέα ότι η κατανάλωση εδάφους μπορεί να βοηθήσει τους πιθήκους να αντιμετωπίσουν τα σνακ των τουριστών είναι επίσης εύλογη και έχει τεκμηριωθεί στο Πάρκο Πιθήκων Arashiyama της Ιαπωνίας. Ωστόσο, ενώ η γεωφαγία μπορεί να χρησιμεύσει ως μηχανισμός αντιμετώπισης, μια πιο αποτελεσματική προσέγγιση διαχείρισης είναι η μείωση ή η εξάλειψη της παροχής τροφής των ανθρώπων με τρόφιμα», είπε.
Με πληροφορίες του Guardian
