Λιγότερες απόπειρες απόπλου, αλλά περισσότεροι νεκροί μετανάστες στη Μεσόγειο: καταιγίδες, ολοένα και πιο περίπλοκες επιχειρήσεις διάσωσης, κλείσιμο συνόρων … οι κίνδυνοι αυξάνουν για τους μετανάστες που προσπαθούν να φτάσουν στην Ευρώπη τον χειμώνα, σύμφωνα με ερευνητές και μη κυβερνητικές οργανώσεις.
Τουλάχιστον 655 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή αγνοούνται στη Μεσόγειο μεταξύ του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου 2026, έναντι 287 την ίδια περίοδο πέρυσι. Αριθμός υπερδιπλάσιος και ρεκόρ για αυτή την περίοδο του έτους από το 2014, όταν ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) άρχισε να διατηρεί αρχεία.
Μόνο από τις 15 ως τις 25 Ιανουαρίου ο ΔΟΜ κατέγραψε στην κεντρική Μεσόγειο – την πιο θανατηφόρα μεταναστευτική οδό παγκοσμίως – 104 θύματα σε τρία ναυάγια μεταξύ της Λιβύης και της Τυνησίας.
«Ο αριθμός αυτών των τραγωδιών οφείλεται στις ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες», επεσήμανε την προηγούμενη εβδομάδα η Frontex αναφερόμενη στην καταιγίδα Χάρι που έπληξε σφοδρά τις ακτές της μεσογειακής λεκάνης.
Ο ευρωπαϊκός οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη μείωση κατά το ήμισυ του αριθμού των παράτυπων διελεύσεων μεταναστών την περίοδο αυτή και καταδίκασε «τα εγκληματικά δίκτυα διακινητών» που «δεν διστάζουν να στέλνουν απελπισμένους ανθρώπους στη θάλασσα με αυτοσχέδια πλοιάρια».
Λιγότερες διελεύσεις, αλλά περισσότερα θύματα: αυτά τα δύο φαινόμενα συνδέονται, εξηγεί ο Αρνό Μπανός ερευνητής του Εθνικού Κέντρου Ερευνών της Γαλλίας (CNRS) που ειδικεύεται στη μετανάστευση μέσω θαλάσσης.
«Όσο περισσότερη πίεση ασκούμε για να εμποδίσουμε τις αναχωρήσεις, τόσο περισσότερο δημιουργούμε τις ιδανικές συνθήκες για τους διακινητές. Μπορούν να αναγκάσουν τους μετανάστες να ξεκινήσουν επικίνδυνα, ακόμη και καταστροφικά ταξίδια», ενώ πλέον δεν διστάζουν να αναχωρήσουν ακόμη και σε κακές καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Εξάλλου οι συμφωνίες της Ιταλίας με την Τυνησία και τη Λιβύη, που έχουν στόχο να περιορίσουν τον αριθμό των μεταναστών που αποπειρώνται να περάσουν στην Ευρώπη, οδήγησαν τα δίκτυα των διακινητών να αλλάξουν σημεία αναχώρησης, από την Τρίπολη προς τη Μιζράτα στη Λιβύη ή προς τη βόρεια Τυνησία προκειμένου να φτάσουν στη Σαρδηνία, παρατηρεί ο ερευνητής.
«Το ταξίδι γίνεται μεγαλύτερο και είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένο σε ανέμους και πολύ ισχυρά ρεύματα. Τα περάσματα είναι σίγουρα λιγότερο ελεγχόμενα, αλλά και οι βάρκες είναι λιγότερο ορατές στους διασώστες», εξηγεί ο Μπάνος.
Εξάλλου η είσοδος μέσω των Βαλκανίων «η μοναδική χερσαία οδός για να εισέλθει κάποιος στην Ευρώπη από τα νότια, είναι σχεδόν εντελώς αποκλεισμένη, επομένως απομένει μόνο η θάλασσα», προσθέτει.
«Φαύλος κύκλος»
«Τελικά δημιουργούμε έναν υπερβολικό κίνδυνο: όσο περισσότερο λέμε ότι θέλουμε να ασφαλίσουμε τα σύνορα για ανθρωπιστικούς λόγους, τόσο περισσότερο αυξάνουμε τον κίνδυνο. Είναι ένας φαύλος κύκλος», επισημαίνει.
Οι ΜΚΟ καταδικάζουν επίσης τα «εμπόδια» στις επιχειρήσεις θαλάσσιας διάσωσης που προκαλούνται από τις ολοένα και πιο επαχθείς διαδικασίες και τους νέους κανόνες αποβίβασης που επιβάλλουν χώρες.
«Οι ιταλικές αρχές απαιτούν από τα σκάφη των ΜΚΟ να αποβιβάζουν τους ανθρώπους αμέσως μετά την πρώτη διάσωση και σε λιμάνια που συχνά βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των χιλίων χιλιομέτρων. Αυτό μπορεί να μας αναγκάσει να αγνοήσουμε άλλες κλήσεις κινδύνου, κάτι που είναι σαφώς παράνομο», διαμαρτύρεται η Τζούλια Μέσμερ εκπρόσωπος της Sea-Watch.
Η γερμανική ΜΚΟ ζητεί «ένα όσο το δυνατόν πιο ευρύ ευρωπαϊκό πρόγραμμα διάσωσης στη θάλασσα» και καταγγέλλει την ανάθεση επιχειρήσεων διάσωσης σε «λιβυκές πολιτοφυλακές που δεν διστάζουν να πυροβολήσουν σκάφη που βρίσκονται σε κίνδυνο».
Ένας ακόμη λόγος που ωθεί τους μετανάστες να αναλαμβάνουν κινδύνους, σύμφωνα με ΜΚΟ, είναι ο περιορισμός των νόμιμων οδών εισόδου στην Ευρώπη.
Η Γερμανία, η οποία υποδέχτηκε περίπου ένα εκατομμύριο Σύρους, Αφγανούς και Ιρακινούς πρόσφυγες το 2015, έχει έκτοτε αυστηροποιήσει τους κανόνες της για την επανένωση οικογενειών και την παροχή υπηκοότητας. Η Βρετανία από την άλλη ανακοίνωσε το τέλος των φοιτητικών θεωρήσεων εισόδου για τους Αφγανούς, τους Καμερουνέζους, τους Σουδανούς και τους πολίτες της Μιανμάρ.
«Αυτό που δεν λέει η Frontex είναι ότι τα εγκληματικά δίκτυα λειτουργούν εκεί όπου υπάρχει ζήτηση, επειδή οι συνθήκες διαβίωσης στις χώρες προέλευσης ή διέλευσης είναι άθλιες και δεν υπάρχουν νόμιμοι τρόποι για να φτάσει κανείς εδώ», σχολιάζει ο Φίλιπο Φούρι, ανθρωπολόγος και συγγραφέας ενός βιβλίου για τους θανάτους στη Μεσόγειο.
Με πληροφορίες από AFP, ΑΠΕ
