Οι ηγέτες της ΕΕ προετοιμάζονται για σοβαρές συγκρούσεις σε θέματα που εκτείνονται από κοινά αμυντικά προγράμματα μέχρι οικονομικές μεταρρυθμίσεις, καθώς η προσπάθεια της Ευρώπης να μειώσει την εξάρτησή της από την Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ φέρνει στο φως βαθιές διαιρέσεις ανάμεσα στις 27 χώρες της Ένωσης.
Εν όψει της ανεπίσημης συνάντησης ηγετών την Πέμπτη, με κύριο θέμα την ανταγωνιστικότητα, οι πρωτεύουσες είχαν δεσμευτεί να δείξουν ενότητα και να χαράξουν πορεία προς μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία, μετά τις απειλές του Αμερικανού προέδρου για κατάκτηση της Γροιλανδίας, που προκάλεσαν την πιο σοβαρή διατλαντική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Ωστόσο, καθώς οι ηγέτες ετοιμάζονται για τη Σύνοδο, το ενωμένο μέτωπο ήδη αρχίζει να ραγίζει και παλιές διαφωνίες επανεμφανίζονται, σχετικά με το πώς μπορούν να υλοποιηθούν οι φιλόδοξοι στόχοι για «στρατηγική ανεξαρτησία».
Παρά το γεγονός ότι η συνάντηση δεν αναμένεται να παράγει δεσμευτικές αποφάσεις, θα θέσει ένα γενικό πολιτικό πλαίσιο για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία θα προετοιμάσει προτάσεις εν όψει της επίσημης Συνόδου στα τέλη Μαρτίου.
«Όλοι γύρω από το τραπέζι πρέπει να αντιμετωπίσουν μια στιγμή αλήθειας», δήλωσε ο Μάνφρεντ Βέμπερ, ηγέτης του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, όπου ανήκουν ο Γερμανός Καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς και η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Οι ηγέτες δεν πρέπει «να παραπονιούνται ο ένας για τον άλλον», αλλά να κάνουν τη «δουλειά τους», ώστε να ολοκληρωθούν οι μεταρρυθμίσεις, πρόσθεσε.
Ο Εσθονός υπουργός Εξωτερικών, Μάργκους Τσάκνα, δήλωσε στο Politico πριν τη Σύνοδο ότι «η Ευρώπη διαθέτει μεγάλη επιρροή. Πρέπει απλώς να μείνουμε ενωμένοι και να παίρνουμε αποφάσεις… αντί να κλαίμε και να παραπονιόμαστε. Πρέπει να καταλάβουμε ότι μέσω της ισχύος η Ευρώπη θα έχει πραγματικά σταθερή θέση».
Κόντρα Γαλλίας - Γερμανίας
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρόσφατη διαφωνία ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία, με τους ηγέτες τους να συγκρούονται λόγω της άρνησης του Εμανουέλ Μακρόν να εγκρίνει τη συμφωνία εμπορίου ΕΕ-Mercosur. Σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε την Τρίτη σε αρκετές ευρωπαϊκές εφημερίδες, ο Γάλλος πρόεδρος υποστήριξε την ανάγκη για κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό για τη χρηματοδότηση φιλόδοξων βιομηχανικών και αμυντικών προγραμμάτων - ένα αίτημα που απορρίφθηκε αμέσως από τη Γερμανία.
«Θα έχετε δει τη συνέντευξη με τον Γάλλο πρόεδρο που δημοσιεύθηκε σήμερα», δήλωσε στο Politico υψηλόβαθμος Γερμανός κυβερνητικός αξιωματούχος. «Θεωρούμε ότι αποσπά λίγο την προσοχή από το ουσιαστικό θέμα, δηλαδή ότι έχουμε πρόβλημα παραγωγικότητας».
Άλλες πρωτεύουσες αντέδρασαν γρήγορα. «Είναι καλό που ο Μακρόν βλέπει την ανάγκη να επενδύσει στη μελλοντική οικονομία της Ευρώπης», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ από μια μεσαίου μεγέθους χώρα. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι μια τέτοια προσπάθεια ισοδυναμεί με «όνειρο θερινής νυκτός», δεδομένων των δυνατοτήτων για δαπάνες μέσω του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ.
Στη συνέντευξή του, ο Μακρόν απείλησε να αναστείλει ένα γαλλο-γερμανικό πρόγραμμα για την κοινή ανάπτυξη άρματος μάχης, έπειτα από αντιπαράθεση για την έλλειψη προόδου σε γαλλογερμανικό πρόγραμμα κατασκευής μαχητικού αεροσκάφους νέας γενιάς.
Αυτό είναι ένα από δεκάδες σημεία διαφωνίας που αποκαλύπτονται εν όψει της συνάντησης της Πέμπτης.
Αν και η Γαλλία υποστηρίζει την πρωτοβουλία «Buy European» που θα προτεραιοποιεί τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες για επιδοτήσεις και δημόσιες συμβάσεις, οι σκανδιναβικές και οι βαλτικές χώρες αντέδρασαν από κοινού, τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα προκαλούσε πολυπλοκότητα, την ώρα που η ΕΕ προσπαθεί να μειώσει τη γραφειοκρατία και τους περιοριστικούς κανονισμούς.
Την ίδια στιγμή, η Γερμανία συνεργάζεται με την Ιταλία για να αντιταχθεί στις γαλλικές πρωτοβουλίες, προωθώντας μια ατζέντα επικεντρωμένη στην απορρύθμιση. Σε κοινό έγγραφο συζήτησης, υποστηριζόμενο από τον Μερτς και την Ιταλίδα πρωθυπουργό, Τζόρτζια Μελόνι, ζητούν «χειρόφρενο έκτακτης ανάγκης» για τη νέα νομοθεσία της ΕΕ, δίνοντας στις πρωτεύουσες το δικαίωμα να πατούν φρένο σε νόμους που δεν τους αρέσουν.
Ωστόσο, διπλωμάτες άλλων χωρών υποστηρίζουν ότι η προσπάθεια Βερολίνου-Ρώμης χάνει την ουσία: ότι η Ευρώπη πρέπει να απεξαρτηθεί από ξένες αγορές και προμηθευτές.
«Η απορρύθμιση είναι σημαντική», είπε ένας δεύτερος διπλωμάτης της ΕΕ. «Αλλά δεν μπορεί να είναι το άλφα και το ωμέγα της ευρωπαϊκής μας πολιτικής. Η γραφειοκρατία δεν είναι τα πάντα. Χρειάζεται επειγόντως να σκεφτούμε τις εφοδιαστικές αλυσίδες και πώς να μειώσουμε τις εξαρτήσεις μας».
Ένας τρίτος διπλωμάτης της ΕΕ περιέγραψε την κατάσταση ως εξής: «Έχουμε τη διάγνωση, έχουμε τη συνταγή, αλλά δεν έχουμε πάει ακόμα στο φαρμακείο».
Τραμπ, ο «ελέφαντας» στο δωμάτιο
Οι διαφωνίες βγαίνουν τώρα στο φως γιατί οι ηγέτες, που επί μακρόν απέφευγαν δύσκολες συζητήσεις για εσωτερικές μεταρρυθμίσεις, πλέον δεν μπορούν να το κάνουν.
Οι απειλές του Τραμπ για τη Γροιλανδία σήμαναν τον συναγερμό. Στην έκτακτη σύνοδο του Συμβουλίου τον Ιανουάριο, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει πλέον να ακολουθήσει τον δρόμο της ανεξαρτησίας. Πολλοί διπλωμάτες μίλησαν για μια «στιγμή Ρουβίκωνα», από την οποία δεν υπάρχει επιστροφή.
«Χωρίς ανάπτυξη ΑΕΠ θα είμαστε πραγματικά ευάλωτοι σε εξωτερικούς κραδασμούς», δήλωσε ο Πολωνός υπουργός Οικονομικών, Αντρέι Ντομάνσκι. Η Επιτροπή και άλλοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ θα πρέπει να «εστιάσουν στην ανάπτυξη, στην απορρύθμιση και να είναι πιο φιλόδοξοι».
Το πρόβλημα είναι ότι η μετατροπή αυτής της ρητορικής σε πράξη έχει μεγάλο πολιτικό κόστος για τους ηγέτες. Πράγματι, οι μεταρρυθμίσεις για την ολοκλήρωση της κατακερματισμένης ενιαίας αγοράς ή την ανάπτυξη μιας πραγματικής ευρωπαϊκής αποτρεπτικής ικανότητας βρίσκονται στο τραπέζι εδώ και χρόνια, σε ορισμένες περιπτώσεις και δεκαετίες. Οι ηγέτες επί μακρόν επέλεγαν να τις αγνοούν, επειδή η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων θα απειλούσε τις εθνικές βιομηχανίες.
Για παράδειγμα, η πρόταση για τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης Κεφαλαιαγορών.
Η ιδέα να ενοποιηθούν οι κατακερματισμένες κεφαλαιαγορές της ΕΕ για να δημιουργηθεί ένα πολύ μεγαλύτερο επενδυτικό κεφάλαιο προτάθηκε για πρώτη φορά πριν από περισσότερα από δέκα χρόνια και έλαβε στήριξη από τον πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, ως ένα κρίσιμο βήμα για την ανεξαρτησία.
Ωστόσο, δεν προχώρησε λόγω της αντίθεσης του Βερολίνου και της Ρώμης, μεταξύ άλλων πρωτευουσών, που εμπόδισαν την πρωτοβουλία εξαιτίας της απειλής που θεωρούσαν ότι θέτει στις περιφερειακές τράπεζες.
«Κοιτάξτε την Ένωση Κεφαλαιαγορών», είπε ο Βέμπερ του ΕΛΚ. «Η ιδέα και οι πρωτοβουλίες είναι στο τραπέζι μας εδώ και χρόνια».
Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» στη συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών την Πέμπτη είναι η σχέση της Ευρώπης με την κυβέρνηση Τραμπ.
Παρά τη συναίνεση σχετικά με την ανάγκη η Ευρώπη να χαράξει τον δικό της δρόμο, πολλές χώρες δεν θέλουν να... δυσαρεστήσουν την Ουάσινγκτον - ή να δουν τις εταιρείες τους αποκλεισμένες από τις αμερικανικές αγορές. Ορισμένοι διπλωμάτες υποστηρίζουν ότι οι σχέσεις Βρυξελλών-Ουάσινγκτον μπορεί να επανέλθουν εκεί που ήταν πριν την κρίση της Γροιλανδίας.
Ωστόσο, άλλοι ηγέτες πιστεύουν ότι δεν υπάρχει επιστροφή.
«Καθώς αφήσαμε πίσω μας το χειρότερο μέρος της κρίσης της Γροιλανδίας, υπήρξε μια δειλή αίσθηση ανακούφισης», δήλωσε ο Μακρόν. «Υπάρχουν απειλές και εκφοβισμοί, ξαφνικά η Ουάσινγκτον υποχωρεί και νομίζουμε ότι τελείωσε. Αλλά μην το πιστέψετε αυτό ούτε για ένα δευτερόλεπτο… Κάθε μέρα εμφανίζονται νέες απειλές».
Πηγή: Politico
