Η Αμερική παίρνει διαζύγιο από τη φιλελεύθερη αστική δημοκρατία; Το ερώτημα θα έμοιαζε εξωφρενικό πριν κάποια χρόνια. Ακόμα και οι ομάδες της ριζοσπαστικής Αριστεράς που χαρακτήριζαν φασιστικές τις ΗΠΑ, δεν αναφέρονταν στο σεβασμό του αμερικανικού κράτους στους τυπικούς κανόνες του πολιτικού φιλελευθερισμού, αλλά στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και στο καθεστώς του ρατσισμού στο εσωτερικό της χώρας. Οι ΗΠΑ θεωρούνταν διαχρονικά το προπύργιο του καπιταλισμού και του πολιτικού φιλελευθερισμού.
Αυτό φαίνεται να αλλάζει (ως προς το φιλελευθερισμό) με την κυβέρνηση Τραμπ. Η δολοφονία από το ICE του Άλεξ Πρέτι στη Μινεσότα, μόλις 17 ημέρες μετά από τη δολοφονία της Ρενέ Γκουντ από την ίδια κρατική κατασταλτική υπηρεσία, θεωρείται από ορισμένους αναλυτές σημείο καμπής της διολίσθηση των ΗΠΑ προς ένα αυταρχικό ή και απολυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης.
Απολυταρχικό καθεστώς
Είναι ενδεικτικά όσα έγραψε ο καθηγητής Φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο Αθηνών Αριστείδης Χατζής: «Μετά τις δύο δολοφονίες στη Μινεάπολη, αλλά κυρίως μετά τον τρόπο με τον οποίο τις αντιμετώπισε η διοίκηση Τραμπ, δεν υπάρχει πλέον καμία αμφιβολία: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πλέον φιλελεύθερη δημοκρατία. Το ερώτημα είναι αν παραμένουν έστω electoral democracy (εκλογική δημοκρατία). Προσωπικά αμφιβάλλω· και αυτό θα κριθεί τον Νοέμβριο».
Και προσέθεσε: «Εγώ πάντως τη θεωρώ (και έτσι θα την αξιολογήσω στα διεθνή rankings στα οποία καλούμαι να γνωμοδοτήσω) ως καθαρόαιμα αυταρχικό καθεστώς: με έναν ηγέτη που, όσο περνούν οι μέρες, συγκεντρώνει ολοένα και περισσότερη ανεξέλεγκτη εξουσία, και με μια κυβέρνηση αποτελούμενη από αριβίστες, πολιτικά παρατράγουδα και φανατικούς. Τα γράφω όλα αυτά με μεγάλη λύπη, με πόνο, γιατί θεωρώ τις Η.Π.Α. δεύτερη πατρίδα μου».
Ακόμα πιο σκληρός ήταν ο Αμερικανός αναλυτής Jonathan Rauch ο οποίος έγραψε στο Atlantic ότι πλέον η έννοια του φασισμού είναι αυτή που περιγράφει την κατάσταση στην Αμερική. Ο Rauch επισημαίνει ότι «η όρεξη του Τραμπ για lebensraum (ΣτΣ ζωτικό χώρο) οι ισχυρισμοί του περί απεριόριστης εξουσίας, η στήριξή του στην παγκόσμια Ακροδεξιά, η πολιτικοποίηση της δικαιοσύνης, η χρήση επιδεικτικής βαρβαρότητας, η επιδεικτική παραβίαση δικαιωμάτων, η δημιουργία μιας εθνικής παραστρατιωτικής αστυνομίας · όλα αυτά μαρτυρούν κάτι πιο σκόπιμο και πιο σκοτεινό από τη συνηθισμένη απληστία ή τον γκανγκστερισμό».
Η δράση του ICE
Στη δράση του ICE (Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής) μπορούμε να δούμε χαρακτηριστικά σημεία της διολίσθησης των ΗΠΑ στον αυταρχισμό:
1. Μέσα σε 17 ημέρες το ICE δολοφόνησε στη Μινεάπολη δύο Αμερικανούς πολίτες (τη Ρενέ Γκουντ και τον Άλεξ Πρέτι) που δεν απειλούσαν τους πράκτορές του, αλλά διαμαρτύρονταν για εκτεταμένες επιχειρήσεις κατά των μεταναστών.
2. Και στις δύο δολοφονίες τόσο το ICE όσο και η κυβέρνηση υποστήριξαν ψευδώς ότι οι δολοφονημένοι πολίτες απειλούσαν τη ζωή των πρακτόρων του ICE. Συνεχίζουν δε να δίνουν πλήρη κάλυψη στους πράκτορες του ICE και να μην αναιρούν τους ισχυρισμούς τους παρόλο που τα βίντεο τους διαψεύδουν.
3. Οι πράκτορες του ICE που δολοφόνησαν τους πολίτες, παραμένουν κανονικά στις θέσεις του και συμμετέχουν στις επιχειρήσεις της υπηρεσίας.
4. Οι έφοδοι του ICE δεν θυμίζουν συνήθεις αστυνομικές επιχειρήσεις, αλλά στρατιωτικά μπλόκα όπου μπορούν να συλληφθεί μεγάλος αριθμός κατοίκων ή περαστικών.
5. Οι πράκτορες του ICE κάνουν συλλήψεις χωρίς εντάλματα.
6. Οι πράκτορες του ICE έχουν κρυμμένα τα διακριτικά τους και δεν δείχνουν υπηρεσιακές ταυτότητες.
7. Κάνουν τις συλλήψεις τους με βάση την εκτίμησή τους για την εθνικότητα, κάτι που είναι παράνομο. Είναι μάλιστα πολλά τα περιστατικά που συλλαμβάνονται Αμερικανοί πολίτες (ακόμα και γηγενείς) επειδή το ICE τους θεωρεί μετανάστες χωρίς χαρτιά.
8. Αντιμετωπίζουν με ασύμμετρη βιαιότητα τους διαδηλωτές/τριες που εκφράζουν την αλληλεγγύη τους στους μετανάστες.
9. Δημιουργούν ηθελημένα κλίμα τρόμου στις πόλεις όπου επιχειρούν.
Είναι προφανές ότι αυτή δεν είναι συμπεριφορά της αστυνομίας σε μια τυπική φιλελεύθερη αστική δημοκρατία. Οι κρατικές δολοφονίες αθώων, η ατιμωρησία, η ποινικοποίηση της διαμαρτυρίας, η στοχοποίηση ολόκληρων κοινωνικών ομάδων και το απροκάλυπτο ψεύδος της εξουσίας συνιστούν πρακτικές των απολυταρχικών καθεστώτων.
Στο εξωτερικό
Οι πρακτικές του ICE δεν αντιστοιχούν όμως στο πώς αντιμετωπίζει ο Τραμπ τις διακρατικές σχέσεις και το διεθνές δίκαιο; Η επίθεση στη Βενεζουέλα καθώς και η απαγωγή του Μαδούρο και της συζύγου του Σίλια Φλόρες παραβιάζουν βάναυσα τη διεθνή νομιμότητα, σε ό,τι αφορά τόσο την κρατική κυριαρχία όσο και την ασυλία των αρχηγών κρατών. Προφανώς δεν είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ κάνουν ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και αντιμετωπίζουν τη Λατινική Αμερική ως προτεκτοράτο. Αλλά ο τρόπος που ο Τραμπ περιφρονεί προκλητικά το διεθνές δίκαιο δηλώνοντας ότι λαμβάνει υπόψη μόνο «την ηθική του», δεν αντιστοιχεί σε επικεφαλής φιλελεύθερης δημοκρατίας αλλά αυταρχικού καθεστώτος.
Η αντίσταση
Η διολίσθηση των ΗΠΑ προς τον αυταρχισμό είναι αναμφίβολη. Ωστόσο, η μαζική αντίσταση των πολιτών στις πρακτικές του ICE, η στάση σημαντικών ΜΜΕ που δεν υιοθετούν τους τραμπικούς ισχυρισμούς, η αντίθεση στον Τραμπ κορυφαίων πολιτικών όπως ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζοχράν Μαμντάνι καθώς και το ρήγμα που φαίνεται αν ανοίγει στις τάξεις των Ρεπουμπλικάνων δείχνουν ότι ο τραμπισμός δεν παίζει μόνος του στο γήπεδο. Το γεγονός δεν ότι η τραμπική διοίκηση φαίνεται να προχωρά σε μια μικρή αναδίπλωση στη Μινεαπόλη (θα δούμε αν είναι προσχηματική ή όχι) αποδεικνύει ότι ο Τραμπ πιέζεται. Η μάχη δεν έχει κριθεί ακόμα.
