Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν καταλήξει σε ένα δύσκολο συμπέρασμα: οι Αμερικανοί είναι πια οι κακοί. Αυτή η εκτίμηση κυριαρχεί στην Ευρώπη, σύμφωνα με 9 διπλωμάτες της ΕΕ που επικαλείται το Politico, καθώς οι ηγέτες των 27 χωρών του μπλοκ συγκεντρώνονται σήμερα Πέμπτη στις Βρυξέλλες για μια έκτακτη σύνοδο.
Οι εννέα αξιωματούχοι προέρχονται από χώρες με διαφορετικού βαθμού συμπάθεια προς τις ΗΠΑ και όπως λένε, την άποψη αυτή ενστερνίζονται και κράτη που έχουν ισχυρές σχέσεις με την Ουάσινγκτον.
Το αίσθημα ανησυχίας και σκεπτικισμού παραμένει, και η σύνοδος θα πραγματοποιηθεί, όπως έχει προγραμματιστεί, παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αργά την Τετάρτη ότι έκλεισε συμφωνία για τη Γροιλανδία και τελικά δεν θα επιβάλει δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες.
Οι βλέψεις του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία - ο Τραμπ στο Νταβός απαίτησε «άμεσες διαπραγματεύσεις» για την απόκτηση του νησιού - αποτέλεσαν τη «σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι» για πολλούς ηγέτες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πρώτου έτους της δεύτερης προεδρικής θητείας του Τραμπ, ήλπιζαν ότι οι φόβοι τους για τη χώρα που υποστηρίζει την ευρωπαϊκή ασφάλεια από το 1945 δεν θα επιβεβαιωθούν.
Όμως η εποχή των «φιλοφρονήσεων» προς τον Αμερικανό πρόεδρο έχει τελειώσει» και ήρθε «η ώρα να του αντισταθούμε», δήλωσε στο BBC radio ο Άντερς Φογκ Ράσμουσεν, πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ και πρώην πρωθυπουργός της Δανίας.
Αρκετοί νιώθουν προδομένοι, προσωπικά, από τον Τραμπ. Κάποιοι έχοντας σπουδάσει ή εργαστεί στις ΗΠΑ ή υποστηρίξει πιο στενούς διατλαντικούς δεσμούς.
«Το αμερικανικό μας όνειρο έχει πεθάνει», είπε ένας διπλωμάτης της ΕΕ, από χώρα που υπήρξε ένας από τους κύριους υποστηρικτές της διατλαντικής συνεργασίας. «Ο Ντόναλντ Τραμπ το σκότωσε».
Η συλλογική συνειδητοποίηση της Ευρώπης αναμένεται να φανεί στη σημερινή σύνοδο - όχι μόνο σε πιθανές αποφάσεις για προετοιμασία ανταποδοτικών εμπορικών μέτρων κατά των ΗΠΑ, σε περίπτωση που ο Τραμπ αλλάξει ξανά γνώμη και προχωρήσει με τις αξιώσεις του για τη Γροιλανδία.
Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, έδωσε το στίγμα στην ομιλία του στο Νταβός, λέγοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει «πολύ ισχυρά εργαλεία» και πως «πρέπει να τα χρησιμοποιούμε όταν δεν μας σέβονται και όταν οι κανόνες του παιχνιδιού δεν τηρούνται».
{https://www.youtube.com/watch?v=vqqwyL0Br2k}
Η ομιλία του Τραμπ στο Νταβός, κατά τη διάρκεια της οποίας αποκάλεσε το αυτοδιοικούμενο νησί της Δανίας «έδαφός μας», δεν καθησύχασε τους Ευρωπαίους ηγέτες, 24 ώρες πριν την έκτακτη συνάντησή τους σήμερα στις Βρυξέλλες, όπου θα συζητήσουν τα επόμενα βήματά τους.
Αν και ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής δύναμης για την κατάληψη της Γροιλανδίας, οι κυβερνήσεις της ΕΕ δεν θεώρησαν ότι αυτό συνιστά υποχώρηση, δεδομένης της σκληρής ρητορικής που χρησιμοποίησε αναφερόμενος στην Ευρώπη και της επιβεβαίωσης των προθέσεών του, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.
{https://www.youtube.com/watch?v=gEbD5brq9es}
Ο Τραμπ τελικά ανακάλεσε την απειλή του για επιβολή δασμών στις οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που θεωρούσε «εμπόδιο» για τη Γροιλανδία, ωστόσο μέχρι εκείνη τη στιγμή η κατάσταση είχε ήδη ξεφύγει.
«Μετά τις συνεχείς αλλαγές των τελευταίων ημερών, τώρα πρέπει να δούμε ποια συμφωνία θα επιτευχθεί μεταξύ του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ κ. Ρούτε και του κ. Τραμπ», είπε ο Γερμανός αντικαγκελάριος Λαρς Κλίνγκμπαϊλ στον γερμανικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα ZDF. «Ανεξάρτητα από το ποια λύση βρεθεί για τη Γροιλανδία, όλοι πρέπει να κατανοήσουν ότι δεν μπορούμε απλώς να καθίσουμε, να χαλαρώσουμε και να είμαστε ικανοποιημένοι».
Η στιγμή που ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε με δασμούς το Σάββατο, ήταν που το χάσμα «έγινε πραγματικό», ανέφερε ένας διπλωμάτης της ΕΕ.
«Ίσως αυτή η αναδίπλωση μας δώσει μερικούς μήνες, ίσως είναι κάτι πιο μόνιμο», είπε ένας άλλος, αναφερόμενος στην αλλαγή στάσης του Τραμπ. «Νομίζω ότι η ομιλία του (σ.σ.: στο Νταβός) θα δώσει τροφή για σκέψη».
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά την ομιλία της στο Νταβός την Τρίτη, είπε: «Ο κόσμος έχει αλλάξει μόνιμα. Πρέπει να αλλάξουμε κι εμείς μαζί του».
{https://www.youtube.com/watch?v=4Akc_ZJZanQ}
Στη σύνοδο τους, οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν την κατάσταση της διατλαντικής σχέσης. Πριν από την αναδίπλωση του Τραμπ σχετικά με τους δασμούς, προετοιμάζονταν να ζητήσουν από την Επιτροπή να βγάλει από το συρτάρι το ισχυρότερο εμπορικό όπλο της ΕΕ, το «εμπορικό μπαζούκα (Anti-Coercion Instrument - ACI), όπως ανέφερε το Politico την Τρίτη.
«Βιώνουμε μια μεγάλη ρήξη της παγκόσμιας τάξης», είπε ένας ανώτερος απεσταλμένος από μια χώρα που θεωρείτο στην ΕΕ σημαντικός σύμμαχος των ΗΠΑ. Οι ηγέτες θα συζητήσουν για τη «μείωση του ρίσκου» από τις ΗΠΑ, όρος που είχε προηγουμένως χρησιμοποιηθεί για τη σχέση της ΕΕ με το Πεκίνο. «Η εμπιστοσύνη χάθηκε», τόνισε.
Σύγκριση με την περίοδο πριν από τον Β' ΠΠ
Η εκτίμηση ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον αξιόπιστος σύμμαχος ήρθε σταδιακά. Οι πρώτες ενδείξεις εμφανίστηκαν όταν η κυβέρνηση Τραμπ δημοσίευσε τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας στις αρχές Δεκεμβρίου, όπου δεσμευόταν να ενισχύσει «πατριωτικά ευρωπαϊκά κόμματα» εις βάρος της ΕΕ. (Κάτι που ίσως εξηγεί γιατί ορισμένοι ηγέτες της ΕΕ, όπως ο Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας, εξακολουθούν να στηρίζουν τον Τραμπ).
Στη συνέχεια, ο Τραμπ επανέφερε τα περί κατάκτησης της Γροιλανδίας, ο Αμερικανός πρέσβης στην Ισλανδία αυτοαποκαλέστηκε κυβερνήτης της 52ης πολιτείας των ΗΠΑ, και ο Τραμπ έστειλε επιστολή στον Νορβηγό πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στόρε, στην οποία ανέφερε ότι η αποτυχία του να του απονεμηθεί το Νόμπελ Ειρήνης σημαίνει ότι «δεν αισθάνεται πλέον υποχρεωμένος να σκέφτεται αποκλειστικά την Ειρήνη».
Δύο ανώτεροι διπλωμάτες με τους οποίους μίλησε ξεχωριστά το Politico σύγκριναν την τρέχουσα κατάσταση με την περίοδο πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Νομίζω ότι έχουμε ξεπεράσει το Μόναχο τώρα», ανέφερε ο ένας, εννοώντας τη συνάντηση του 1938 όπου η Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία ικανοποίησαν τον Αδόλφο Χίτλερ επιτρέποντάς του να προσαρτήσει την Τσεχοσλοβακία. «Καταλαβαίνουμε ότι η ικανοποίηση των απαιτήσεων δεν είναι πλέον η σωστή πολιτική».
Η στρατηγική Τραμπ είναι ιδιαίτερα επώδυνη για τη Δανία, την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλεσε στο Νταβός «αχάριστη».
Η Κοπεγχάγη σοκαρίστηκε από τη συμπεριφορά του, έχοντας για δεκαετίες υπάρξει ένας από τους πιο στενούς συμμάχους της Αμερικής. Η Δανία είχε αναπτύξει δυνάμεις υποστηρίζοντας τις ΗΠΑ σε μερικές από τις πιο επικίνδυνες ζώνες μάχης στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης της επαρχίας Χελμάντ στο Αφγανιστάν. Η χώρα υπέστη από τις μεγαλύτερες απώλειες ζωής αναλογικά με τον πληθυσμό της.
«Τόσοι πολλοί από εμάς έχουμε σπουδάσει στις ΗΠΑ, όλοι θέλαμε να δουλέψουμε εκεί», είπε ένας δανός αξιωματούχος. «Αυτό είναι απλώς προδοσία».
Πηγή: Politico
