Για μήνες, καθώς ο αμερικανικός στρατός προετοιμαζόταν για επίθεση κατά της Βενεζουέλας, πολλοί Κουβανοί εξέφραζαν μια ανησυχητική απορία: «Είμαστε οι επόμενοι;» Μετά τα καταστροφικά πλήγματα σε στρατιωτικές βάσεις της Βενεζουέλας και τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις, η Κούβα φαίνεται πλέον ξεκάθαρα να μπαίνει στο στόχαστρο της κυβέρνησης Τραμπ.
Σύμφωνα με το CNN, η σύλληψη του Μαδούρο αποτελεί τεράστιο πλήγμα για το κουβανικό κομμουνιστικό καθεστώς, το οποίο εδώ και δεκαετίες βασίζεται στην οικονομική και ενεργειακή στήριξη της πετρελαιοπαραγωγού Βενεζουέλας για την επιβίωσή του. Ο Κουβανός πρόεδρος, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, σε διαδήλωση έξω από την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αβάνα, δήλωσε ότι η συμμαχία Κούβας–Βενεζουέλας δεν θα καταρρεύσει χωρίς μάχη, φτάνοντας στο σημείο να πει πως είναι έτοιμοι να «δώσουν ακόμα και τη ζωή τους».
Ωστόσο, πολλοί απλοί Κουβανοί σοκαρίστηκαν από το πόσο εύκολα και γρήγορα ο αμερικανικός στρατός κατάφερε να συλλάβει τον Μαδούρο, χωρίς απώλειες από την πλευρά των ΗΠΑ. Όπως ανέφερε κάτοικος της Αβάνας, για δεκαετίες οι ηγέτες της Βενεζουέλας προειδοποιούσαν για αμερικανική επέμβαση, όμως όταν αυτή έγινε πραγματικότητα, η χώρα δεν ήταν έτοιμη — παρά τα δισεκατομμύρια που είχε ξοδέψει για τον εξοπλισμό του στρατού της. Η Κούβα, όπως λένε, έχει ακόμα λιγότερες δυνατότητες άμυνας.
Η επιχείρηση φαίνεται ότι είχε ήδη βαρύ κόστος για την Κούβα. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως πολλοί Κουβανοί σκοτώθηκαν προστατεύοντας τον Μαδούρο. Η κουβανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι 32 Κουβανοί πολίτες σκοτώθηκαν, δηλώνοντας ότι συμμετείχαν σε στρατιωτικές αποστολές στο πλευρό της Βενεζουέλας, και κήρυξε δύο ημέρες εθνικού πένθους. Πρόκειται πιθανότατα για την πρώτη άμεση στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ Κούβας και ΗΠΑ εδώ και δεκαετίες.
Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει κάτι που πολλοί διπλωμάτες υποπτεύονταν χρόνια: ο στενός πυρήνας ασφαλείας του Μαδούρο ήταν σε μεγάλο βαθμό Κουβανοί. Ο ίδιος ο Μαδούρο, που είχε σπουδάσει στην Αβάνα, εμπιστευόταν συχνά Κουβανούς συμβούλους περισσότερο από τους δικούς του ανθρώπους.
Η πτώση του Μαδούρο θέτει σε σοβαρό κίνδυνο μια συμμαχία δεκαετιών που έσωσε την Κούβα από οικονομική κατάρρευση μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Για χρόνια, πρώτα ο Ούγκο Τσάβες και μετά ο Μαδούρο έστελναν δισεκατομμύρια δολάρια σε πετρέλαιο στην Κούβα, με αντάλλαγμα Κουβανούς πράκτορες, συμβούλους, γιατρούς και τεχνογνωσία.
Ο Τσάβες είχε φτάσει να δηλώσει ότι Κούβα και Βενεζουέλα δεν ήταν δύο χώρες αλλά «μία πατρίδα». Οι δεσμοί ήταν τόσο στενοί ώστε τα όρια μεταξύ των δύο κρατών έμοιαζαν συχνά θολά — από Βενεζουελάνους στρατιώτες που εργάζονταν σε έργα υποδομής στην Κούβα, μέχρι Κουβανούς γιατρούς στις φτωχογειτονιές του Καράκας.
Σήμερα, αυτή η «συμβιωτική» σχέση απειλείται όσο ποτέ, ειδικά υπό τη δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ, η οποία επικαλείται ένα νέο δόγμα Μονρόε και δηλώνει ότι δεν θα ανεχθεί χώρες στο δυτικό ημισφαίριο που αντιτίθενται στα αμερικανικά συμφέροντα. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η επιτυχία της επέμβασης στη Βενεζουέλα ενδέχεται να ενθαρρύνει την Ουάσινγκτον να στοχοποιήσει και άλλες χώρες — με πρώτη την Κούβα.
Η κατάσταση για τους Κουβανούς είναι ήδη δραματική. Το νησί υποφέρει από εκτεταμένες διακοπές ρεύματος λόγω έλλειψης καυσίμων και παλαιών υποδομών, σοβαρές ελλείψεις τροφίμων και αυξανόμενο κίνδυνο υποσιτισμού. Σε μια χαρακτηριστική στιγμή, κυβερνητικός σχολιαστής πρότεινε δημοσίως στους πολίτες να… σταματήσουν να τρώνε ρύζι.
Όπως λέει ένας Κουβανός στον συντάκτη του CNN, «ζούμε σε κατάσταση πολέμου χωρίς πόλεμο». Αν όμως η συμμαχία με τη Βενεζουέλα καταρρεύσει οριστικά, η Κούβα κινδυνεύει να βρεθεί πιο απομονωμένη από ποτέ, ακόμη και σε σύγκριση με την περίοδο μετά την πτώση της ΕΣΣΔ.
Για τους υποστηρικτές της αλλαγής καθεστώτος στην Ουάσινγκτον, η ευκαιρία να εξουδετερώσουν έναν ιστορικό αντίπαλο μόλις 90 μίλια από τις αμερικανικές ακτές ίσως αποδειχθεί ακαταμάχητη. Το ερώτημα παραμένει αν οι απειλές θα αρκέσουν για να πιέσουν την Αβάνα σε πολιτικές παραχωρήσεις ή αν η στρατιωτική σύγκρουση είναι πλέον πραγματικός κίνδυνος.
Όπως είπε κυνικά Κουβανός αξιωματούχος, «Δεν υπήρξε ποτέ στιγμή που να μην αντιμετωπίζαμε το ενδεχόμενο εισβολής».
