Έρευνα του Guardian και της Carbon Brief, βασισμένη σε προηγουμένως αδημοσίευτες αναφορές στον ΟΗΕ και στοιχεία του ΟΟΣΑ, αποκαλύπτει πώς δισεκατομμύρια δολάρια για το κλίμα κατευθύνονται σε πλούσιες χώρες και πετρελαιοπαραγωγούς - συμπεριλαμβανομένων της Κίνας, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Το σύστημα της χρηματοδότησης έχει στόχο να μεταφέρει κεφάλαια από πλούσιους ρυπαντές σε ευάλωτα κράτη, υποστηρίζοντας την καθαρή ανάπτυξη και την προσαρμογή σε έναν θερμότερο πλανήτη.
Ωστόσο, η έλλειψη κεντρικής εποπτείας σημαίνει ότι η κατανομή υπόκειται σε πολιτικά συμφέροντα και δεν κατευθύνεται πάντα στις χώρες με τη μεγαλύτερη ανάγκη.
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι μόνο περίπου το ένα πέμπτο της χρηματοδότησης το 2021 και το 2022 πήγε στις 44 φτωχότερες χώρες του κόσμου, γνωστές ως λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες (LDCs).
Επιπλέον, μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης δίνεται υπό μορφή δανείων, τα οποία συχνά οδηγούν σε επιπλέον χρέος.
Στην περίπτωση χωρών όπως το Μπαγκλαντές και η Αγκόλα, πάνω από το 95% της χρηματοδότησης ήταν δάνεια. Οι LDCs, που περιλαμβάνουν χώρες όπως η Αϊτή, το Μαλί, το Νίγηρα, η Σιέρα Λεόνε, το Νότιο Σουδάν και η Υεμένη, έλαβαν συνολικά περίπου 33 δισ. δολάρια, ενώ οι υπόλοιπες αναπτυσσόμενες χώρες έλαβαν περίπου 98 δισ., με την Ινδία να είναι η μεγαλύτερη ωφελημένη (14 δισ.) και την Κίνα να λαμβάνει περίπου 3 δισ. δολάρια κυρίως από πολυμερείς τράπεζες.
Οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες με υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα, όπως τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία, έλαβαν επίσης σημαντικά ποσά χρηματοδότησης υπό μορφή δανείων.
Τα ΗΑΕ έλαβαν πάνω από 1 δισ. δολάρια από την Ιαπωνία, περιλαμβανομένων 625 εκατ. για υπεράκτια μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας στο Άμπου Ντάμπι και 452 εκατ. για εργοστάσιο καύσης απορριμμάτων στο Ντουμπάι.
Η Σαουδική Αραβία έλαβε περίπου 328 εκατ., μεταξύ άλλων για ηλιακό πάρκο και εταιρεία ηλεκτρισμού.
Από την άλλη, οι χώρες των Βαλκανίων που φιλοδοξούν να ενταχθούν στην ΕΕ έλαβαν πάνω από 3,5 δισ. δολάρια, με τη Σερβία να παίρνει δέκα φορές περισσότερα ανά κάτοικο σε σύγκριση με τις LDCs.
Η ανισοκατανομή χρηματοδότησης έχει δημιουργήσει εντάσεις στις διαπραγματεύσεις για το κλίμα, καθώς πλούσιες χώρες που εξακολουθούν να κατατάσσονται στις αναπτυσσόμενες - όπως η Κίνα και τα ΗΑΕ - λαμβάνουν δάνεια παρά την αυξημένη οικονομική τους ισχύ, αλλά και τις αυξημένες εκπομπές τους.
Η χρηματοδότηση υπό μορφή δανείων αυξάνει το βάρος του χρέους για τις φτωχότερες χώρες, πολλές από τις οποίες έχουν ήδη αποπληρώσει τριπλάσιο ποσό από το σύνολο της χρηματοδότησης που έλαβαν.
Σύμφωνα με ειδικούς, η χρηματοδότηση για το κλίμα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως φιλανθρωπία, αλλά ως στρατηγική επένδυση που αντιμετωπίζει τις αιτίες πολλών σύγχρονων κρίσεων: υψηλό κόστος ζωής, φυσικές καταστροφές, διαταραχές αλυσίδας εφοδιασμού, αναγκαστικές μεταναστεύσεις και συγκρούσεις.
Οι ειδικοί τονίζουν την ανάγκη για μεγαλύτερο ποσοστό επιχορηγήσεων και ευνοϊκών δανείων, αντί για εμπορικά δάνεια, ώστε οι φτωχότερες χώρες να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την κλιματική αλλαγή χωρίς να βυθιστούν περαιτέρω σε χρέος.
Το αρχικό σχέδιο του ΟΗΕ για συγκέντρωση 100 δισ. δολαρίων ετησίως αντικαθίσταται με νέο στόχο 300 δισ. δολαρίων ετησίως έως το 2035, με ευρύτερο στόχο 1,3 τρισ. δολαρίων. Η μεταρρύθμιση του συστήματος χρηματοδότησης θεωρείται επείγουσα για να καταστεί η χρηματοδότηση προσιτή, δίκαιη και αποτελεσματική.
