Μετά από περισσότερο από έναν μήνα αδιεξόδου, η Γερουσία έκανε την Κυριακή ένα κρίσιμο βήμα προς την επαναλειτουργία της αμερικανικής κυβέρνησης, όταν μια μικρή αλλά σημαντική ομάδα Δημοκρατικών διαχωρίστηκε από το κόμμα και ψήφισε μαζί με τους Ρεπουμπλικάνους.
Το μακρύτερο shutdown στην ιστορία δεν έχει τελειώσει ακόμη: Η ψηφοφορία της Κυριακής αφορούσε μια διαδικαστική πρόταση, η οποία πρακτικά επιτρέπει να προχωρήσει ένα πακέτο νομοσχεδίων για τις δημόσιες δαπάνες, μαζί με μια προσωρινή χρηματοδότηση έως τα τέλη Ιανουαρίου.
Υπό την έννοια αυτή, η ψηφοφορία ανοίγει απλά τον δρόμο για επίσημες διαπραγματεύσεις επί των δαπανών στη Γερουσία. Αν το σώμα εγκρίνει πράγματι το πακέτο, αυτό θα πρέπει να λάβει το πράσινο φως της Βουλής κι έπειτα να υπογραφεί από τον πρόεδρο Τραμπ.
Όπως διαβάζουμε στους New York Times, η συμφωνία που έκλεισε το βράδυ της Κυριακής προσφέρει σημαντικά διδάγματα και για τα δύο κόμματα και είναι πιθανό να έχει μακροπρόθεσμες πολιτικές επιπτώσεις πολύ μετά την επαναλειτουργία της κυβέρνησης. Ακολουθούν έξι βασικά συμπεράσματα.
Το παρατετάμενο shutdown «έσπασε» τους Δημοκρατικούς
Για 40 ημέρες, ο γερουσιαστής Τσακ Σούμερ κατάφερε να κρατήσει ενωμένη την κοινοβουλευτική του ομάδα.
Όμως, αυτή η πειθαρχία δεν μπορούσε να κρατήσει για πάντα – και κατέρρευσε χωρίς οι Δημοκρατικοί να πετύχουν αυτό που επέμεναν πως ήταν το κύριο αίτημά τους: την παράταση των επιδοτήσεων στο πλαίσιο του Affordable Care Act, που πρόκειται να λήξουν στο τέλος του έτους.
Οι επιδοτήσεις, που βοηθούν τους Αμερικανούς με χαμηλό εισόδημα να πληρώσουν για ιδιωτική ασφάλιση υγείας, αποτέλεσαν προτεραιότητα των Δημοκρατικών κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στην Ουάσινγκτον.
Η ομάδα των μετριοπαθών γερουσιαστών που «έσπασε» τη ενότητα δήλωσε ότι δεν μπορούσε να συνεχίσει να αντιστέκεται σε μια συμφωνία, ενώ οι Αμερικανοί υφίσταντο τις συνέπειες της παράλυσης της κυβέρνησης.
Παράλληλα, επικαλέστηκαν τη δέσμευση του Ρεπουμπλικάνου ηγέτη ότι θα πραγματοποιηθεί τουλάχιστον μια ψηφοφορία για τις φορολογικές πιστώσεις «κάποια στιγμή τον Δεκέμβριο».
«Αυτό το νομοσχέδιο δεν είναι τέλειο, αλλά κάνει σημαντικά βήματα για να μειώσει τη ζημιά που προκαλεί η αναστολή λειτουργίας», δήλωσε ο Ρίτσαρντ Τέρμπιν, γερουσιαστής του Ιλινόι και υπ’ αριθμόν δύο των Δημοκρατικών, εξηγώντας γιατί στήριξε τη συμφωνία.
Η υπόσχεση μιας ψηφοφορίας, πάντως, δεν εγγυάται ότι το νομοσχέδιο θα εγκριθεί. Στην πραγματικότητα, κάθε προσπάθεια για την παράταση των επιδοτήσεων αντιμετωπίζει ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας σε ένα Κογκρέσο που ελέγχεται από τους Ρεπουμπλικάνους.
Στο πλαίσιο αυτό, η συμφωνία αποκάλυψε τις βαθιές διαιρέσεις στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος. Ενδεικτικά μόνο, ο Σούμερ δήλωσε λακωνικά στους δημοσιογράφους ότι δεν θα ψηφίσει υπέρ του νομοσχεδίου, επειδή δεν περιλαμβάνει διατάξεις για την υγειονομική περίθαλψη, εκφράζοντας τις αντιρρήσεις του και από το βήμα της Γερουσίας.
Η υγειονομική περίθαλψει διχάζει την αμερικανική πολιτική σκηνή
Το μόνο σίγουρο αυτή τη στιγμή είναι πως το ζήτημα της υγειονομικής περίθαλψης θα παραμείνει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Από τότε που οι Ρεπουμπλικάνοι ενέκριναν μεγάλες περικοπές στο Medicaid, οι Δημοκρατικοί έχουν επικεντρώσει τις επιθέσεις τους στο θέμα της υγείας, ενόψει και των ενδιάμεσων εκλογών.
Η προσπάθειά τους να «κερδίσουν» παραχωρήσεις για την υγειονομική περίθαλψη εν μέσω shutdown απέτυχαν, και τώρα τα ασφάλιστρα αναμένεται να αυξηθούν.
Ωστόσο, υπάρχει ακόμη κάποιο φως στο τούνελ: οι Ρεπουμπλικάνοι θα δεχτούν πίεση να στηρίξουν μέτρα που θα μειώσουν το κόστος ή θα κληθούν να λογοδοτήσουν στους ψηφοφόρους τους, οι οποίοι τάσσονται συντριπτικά υπέρ.
«Θα παλέψουμε νομοθετικά, στις περιφέρειες, στα δικαστήρια και στις εκλογές», δήλωσε ο Σούμερ, προβλέποντας ότι το κόστος υγείας θα αποτελέσει καθοριστικό ζήτημα τόσο στις εκλογές του 2025 όσο και του 2026.
Ενδεικτικά, όλοι οι Δημοκρατικοί γερουσιαστές που διεκδικούν επανεκλογή το επόμενο έτος ψήφισαν κατά της συμφωνίας, ενώ οι οκτώ που την υποστήριξαν είναι είτε απερχόμενοι είτε δεν αντιμετωπίζουν σύντομα εκλογική αναμέτρηση.
Η τακτική Τραμπ απέδωσε
Ο γερουσιαστής Τζον Θιούν προσέφερε εδώ και εβδομάδες στους Δημοκρατικούς μια ψηφοφορία για την παράταση των επιδοτήσεων στην υγειονομική περίθαλψη, όμως αυτοί υποχώρησαν μόνο αφού η κυβέρνηση Τραμπ έκανε τις συνέπειες του shutdown υπερβολικά οδυνηρές.
Ερωτηθείς τι τελικά έπεισε αρκετούς Δημοκρατικούς να «αποσχιστούν», ο ανεξάρτητος γερουσιαστής από το Μέιν, Άνγκους Κινγκ –που συντάσσεται με τους Δημοκρατικούς και συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις–, ήταν ξεκάθαρος: «Η ζημιά είχε γίνει υπερβολικά μεγάλη».
«Νομίζω έλεγαν: "Δεν θα πάρουμε αυτό που θέλουμε" με τις επιδοτήσεις υγείας. Και στο μεταξύ, πάρα πολλοί άνθρωποι υποφέρουν».
Το πλήγμα του shutdown μεγάλωνε κάθε εβδομάδα, πέρα από τους εκατοντάδες χιλιάδες ομοσπονδιακούς υπαλλήλους που έμεναν απλήρωτοι. Η νομική μάχη της κυβέρνησης Τραμπ για να αποφύγει την καταβολή επιδομάτων τροφίμων (SNAP) έθεσε σε κίνδυνο δεκάδες εκατομμύρια Αμερικανούς, ενώ η απόφαση να περιοριστεί η χωρητικότητα των αερομεταφορών προκάλεσε μαζικές καθυστερήσεις και ακυρώσεις πτήσεων.
Κι αν και οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι οι ψηφοφόροι θεωρούσαν κυρίως τους Ρεπουμπλικάνους υπεύθυνους για την αναστολή λειτουργίας –εκτίμηση με την οποία συμφώνησε ακόμη κι ο ίδιος ο Τραμπ–, μερικοί Δημοκρατικοί αποφάσισαν τελικά πως «μέχρι εδώ».
«Πρέπει να παρατείνουμε τις φορολογικές πιστώσεις για τα ασφάλιστρα του ACA, αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει εις βάρος των εκατομμυρίων Αμερικανών που πλήττονται από το shutdwon», δήλωσε η γερουσιαστής Κάθριν Κορτέζ Μάστο από τη Νεβάδα, η οποία στήριξε τη συμφωνία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έμεινε στο περιθώριο
Οι πρόεδροι συνήθως προσπαθούν να δείξουν ότι καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να τερματίσουν κάποιο shutdown, πιέζοντας τους ηγέτες του Κογκρέσου να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να βρουν λύση στο αδιέξοδο.
Όχι όμως ο Ντόναλντ Τραμπ.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της αναστολής, ο πρόεδρος δεν προσκάλεσε ούτε μία φορά τους Δημοκρατικούς ηγέτες στον Λευκό Οίκο για διαπραγματεύσεις, ούτε επισκέφθηκε το Καπιτώλιο για να δείξει ότι ηγείται των προσπαθειών επίλυσης.
Αντίθετα, τροφοδοτούσε το αδιέξοδο μέσω αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις οποίες προέτρεπε με σθένος τους Ρεπουμπλικάνους να «μείνουν ακλόνητοι» – μήνυμα που μετέφερε και αυτοπροσώπως σε δύο συναντήσεις με Ρεπουμπλικάνους γερουσιαστές στον Λευκό Οίκο.
Την ώρα που η συμφωνία έπαιρνε μορφή το βράδυ της Κυριακής, ο Τραμπ βρισκόταν σε ποδοσφαιρικό αγώνα στο Μέριλαντ. Το μόνο σχόλιο που έκανε στους δημοσιογράφους επιστρέφοντας στον Λευκό Οίκο ήταν πως «φαίνεται ότι πλησιάζουμε στο τέλος του shutdown».
Οι μετριοπαθείς ανέλαβαν δράση
Ο πρόεδρος της Βουλής, Μάικ Τζόνσον, προώθησε την ψήφιση ενός προσωρινού νομοσχεδίου χρηματοδότησης στις 19 Σεπτεμβρίου κι έπειτα το έστειλε στη Γερουσία και είπε στους βουλευτές να επιστρέψουν στις εκλογικές τους περιφέρειες.
Εκεί παρέμειναν για εβδομάδες, καθώς ο Τζόνσον επέμενε ότι δεν υπήρχε λόγος για περαιτέρω διαπραγματεύσεις, αφού η Βουλή είχε «κάνει το καθήκον της».
Ο Θιούν, από την πλευρά του, αρνήθηκε να μετακινηθεί από την αρχική του πρόταση: ένα απλό προσωρινό νομοσχέδιο χρηματοδότησης που θα διατηρούσε τα υπάρχοντα επίπεδα δαπανών. Καθ’ όλη τη διάρκεια του shutdown, υποστήριζε ότι οι Δημοκρατικοί ήταν παράλογοι και ότι δεν υπήρχε λόγος για συμβιβασμό ή για σύνδεση της χρηματοδότησης με το θέμα της υγειονομικής περίθαλψης.
Τελικά, άφησε στους μετριοπαθείς του κόμματός του να διαμορφώσουν τη συμφωνία για την επαναλειτουργία της κυβέρνησης, επιλέγοντας τον ρόλο του θεατή από εκείνον του ηγέτη.
Οι μικρές νίκες των Δημοκρατικών
Αν και το στοίχημα της υγειονομικής περίθλαψης χάθηκε, οι Δημοκρατικοί της Γερουσίας κέρδισαν κάποιες παραχωρήσεις στη μάχη τους ενάντια στις προσπάθειες Τραμπ να αποδυναμώσει τη λειτουργία του ομοσπονδιακού κράτους.
Η σημαντικότερη επιτυχία τους ήταν η ενσωμάτωση διατάξεων που επαναφέρουν στις θέσεις τους χιλιάδες ομοσπονδιακούς υπαλλήλους που απολύθηκαν κατά τη διάρκεια της αναστολής και απαγορεύουν νέες απολύσεις έως τις 30 Ιανουαρίου, ενώ παράλληλα εγγυώνται την καταβολή αναδρομικών αποδοχών για εκατοντάδες χιλιάδες άλλους εργαζομένους που είχαν τεθεί σε υποχρεωτική άδεια.
Η ομάδα των μετριοπαθών γερουσιαστών που διαπραγματεύθηκε τον τερματισμό της αναστολής προστάτευσε επίσης το Government Accountability Office (GAO), την υπηρεσία που βοηθά το Κογκρέσο να παρακολουθεί τις ομοσπονδιακές δαπάνες.
Η GAO είχε έρθει σε σύγκρουση με τον Τραμπ και τους συμμάχους του, καθώς δύο φορές φέτος είχε κρίνει ότι ο πρόεδρος παραβίασε κανόνες που του απαγορεύουν να ακυρώνει μονομερώς κονδύλια χρηματοδότησης.
Το νομοσχέδιο της Βουλής προέβλεπε τη μείωση της χρηματοδότησης της GAO κατά το ήμισυ, αλλά το σχέδιο της Γερουσίας διατηρεί τη χρηματοδότηση στα ίδια επίπεδα και αφαιρεί τη διάταξη που θα εμπόδιζε την υπηρεσία να προσφύγει νομικά κατά του Λευκού Οίκου για την παράνομη παρακράτηση κονδυλίων.
