Μεγάλες διαστάσεις αρχίζει να λαμβάνει το αντι-μεταναστευτικό κύμα στην Ευρώπη, με δεκάδες διαδηλώσεις να λαμβάνουν χώρα όπως αυτή που πραγματοποιήθηκε στο κέντρο του Ρέικιαβικ, το βράδυ της Παρασκευής.
Σύμφωνα με το theguardian, στην Πολωνία και τις Κάτω Χώρες, οι αυτοαποκαλούμενοι «τιμωροί» συγκεντρώθηκαν κατά μήκος των γερμανικών συνόρων, έτοιμοι να στείλουν πίσω όσους αιτούντες άσυλο συναντούσαν. Στο Μπέλφαστ, περιπλανιόνταν μετά τη δύση του ηλίου, απαιτώντας να δουν τα έγγραφα ταυτότητας των μεταναστών και των ατόμων διαφορετικής φυλής.
Κάθε μία από αυτές τις ομάδες, που αποτελούν μέρος ενός νέου κύματος «τιμωρών» κατά των μεταναστών που έχει ξεσπάσει τους τελευταίους μήνες σε όλη την Ευρώπη, έχει προσπαθήσει να παρουσιάσει τον εαυτό της ως μια μορφή προστατευτικής δύναμης. Ωστόσο, όσοι τους έχουν μελετήσει προειδοποιούν ότι οι ενέργειές τους συχνά επιδεινώνουν τα προβλήματα ασφάλειας, σπέρνουν τον φόβο και τροφοδοτούν την ακροδεξιά.
«Τα περισσότερα από αυτά είναι συμβολικά. Δεν σταματούν τη μετανάστευση. Δεν δημιουργούν περισσότερη ασφάλεια στους δρόμους», δήλωσε ο Tore Bjørgo, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Όσλο και πρώην διευθυντής του Κέντρου Έρευνας για τον Εξτρεμισμό του πανεπιστημίου.
«Είναι μια παράσταση για τα μέσα ενημέρωσης και συχνά για πολιτικούς σκοπούς, επειδή, πολύ συχνά, οι ακροδεξιές και ακροδεξιές οργανώσεις το χρησιμοποιούν ως μέσο για να αποκτήσουν δημοσιότητα και να στρατολογήσουν νέα μέλη».
«Μάστιγα» στην Ευρώπη
Η Ευρώπη έχει δει εδώ και καιρό κύματα αντι-μεταναστευτικών «τιμωρών», που συχνά εμφανίζονται καθώς ο διάλογος γύρω από τη μετανάστευση σκληραίνει.
Αυτό το καλοκαίρι δεν αποτέλεσε εξαίρεση: η Ισπανία γνώρισε ημέρες αναταραχής στη νοτιοανατολική επαρχία της Μούρθια, όταν δεκάδες άτομα οπλισμένα με γκλομπς βγήκαν στους δρόμους για να «κυνηγήσουν» άτομα ξένου καταγωγής, ενώ το Μπέλφαστ, στη Βόρεια Ιρλανδία, αντιμετώπισε μια εκστρατεία εκφοβισμού που στοχεύει άτομα διαφορετικής φυλετικής καταγωγής.
Στην Πολωνία, αυτοαποκαλούμενες «πολιτοφυλακές», που σε ορισμένες περιπτώσεις αριθμούσαν εκατοντάδες άτομα, συγκεντρώθηκαν κατά μήκος των συνόρων με τη Γερμανία νωρίτερα αυτό το καλοκαίρι, επιμένοντας ότι η παρουσία τους ήταν απαραίτητη για να εμποδίσουν τους αιτούντες άσυλο να μετακινούνται μεταξύ των δύο χωρών.
Στην Ολλανδία υπήρξε ένα παρόμοιο κίνημα, με μια ντουζίνα ατόμων να κατευθύνονται προς τα γερμανικά σύνορα τον Ιούνιο.
Φορώντας γιλέκα υψηλής ορατότητας και λάμπες, σύμφωνα με πληροφορίες, πέρασαν μια νύχτα σταματώντας οχήματα και ζητώντας από τους επιβάτες να επιδείξουν τα στοιχεία τους.
Οι ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι κυβερνήσεις χαρακτήρισαν τις ενέργειες αυτές ως βασισμένες στον φόβο και ενισχυμένες από την παραπληροφόρηση.
Πληθώρα ρατσιστικών μηνυμάτων
Σύμφωνα με στοιχεία της κεντρικής κυβέρνησης, κατά την περίοδο που προηγήθηκε των ταραχών στην Ισπανία, τα ρατσιστικά μηνύματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αυξήθηκαν κατά 1.500%, ενώ το Ίδρυμα Ελσίνκι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, με έδρα τη Βαρσοβία, συνέδεσε τις ενέργειες στην Πολωνία με «μια ριζοσπαστικοποιημένη πολιτική ρητορική που παρουσιάζει τη μετανάστευση ως απειλή, τροφοδοτώντας τους κοινωνικούς φόβους και την δυσπιστία προς τα κρατικά θεσμικά όργανα».
Αν και οι αυτοαποκαλούμενοι «τιμωροί» ενδέχεται να ενεργούν από φόβο, συχνά προκαλούν φόβο και σε εκείνους που υποτίθεται ότι προστατεύουν.
«Υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι κάνουν τους ανθρώπους να αισθάνονται ότι οι δρόμοι τους είναι πιο ασφαλείς – το αντίθετο μάλιστα», δήλωσε ο Bjørgo, ο οποίος σημείωσε ότι, αν και σπάνια χρησιμοποιούν σωματική βία, ο μαχητικός τους χαρακτήρας αποκαλύπτει μια τάση για βία που είναι αρκετά τρομακτική, ιδίως για τις μειονότητες. «Αρκετοί από τους συμμετέχοντες είναι γνωστοί εγκληματίες και βίαιοι άνθρωποι, οπότε γενικά προκαλούν περισσότερο φόβο παρά αίσθημα ασφάλειας».
Για ορισμένους, η αυτοδικία προσφέρει ένα μέσο για να αλλάξουν την εικόνα τους. Έρευνα που διεξήχθη σε μια ομάδα στη Νορβηγία το 2016 διαπίστωσε ότι πολλά μέλη είχαν ποινικό ιστορικό, που κυμαινόταν από ενδοοικογενειακή βία έως διακίνηση ναρκωτικών και διαρρήξεις. «Αυτός είναι ένας τρόπος να βελτιώσουν τη θέση τους στην κοινότητα», δήλωσε ο Bjørgo. «Είναι μια επίδειξη αρρενωπότητας και προστασίας των γυναικών».
Πρόσφατες αναφορές από την Ισλανδία και τη Βόρεια Ιρλανδία υποδηλώνουν ότι οι καταδικασμένοι εγκληματίες παραμένουν ο στυλοβάτης αυτών των κινημάτων.
Στην Ισλανδία, ο πρόεδρος της εθνικής ένωσης αστυνομικών, Fjölnir Seæmundsson, δήλωσε ότι η αστυνομία είχε ενημερωθεί ότι οι εν λόγω «προστάτες», οι οποίοι έχουν δηλώσει ότι στόχος τους είναι να προστατεύσουν τους Ισλανδούς από τους μετανάστες, είχαν απειλήσει άτομα που τους είχαν επικρίνει, λέγοντας μεταξύ άλλων σε γυναίκες ότι έπρεπε να «σιωπηθούν για πάντα».
Η ιδέα ότι οι άνθρωποι πιστεύουν ότι μπορούν να πάρουν το νόμο στα χέρια τους ήταν αιτία ανησυχίας, δήλωσε στον τοπικό ιστότοπο ειδήσεων Vísir. «Υπάρχουν πολλά παραδείγματα που υποδηλώνουν ότι αυτό έχει μόνο κακό τέλος».
Κερδίζει έδαφος η ακροδεξιά
Παρά τον σχετικά μικρό αριθμό τους, ο υπερβολικά μεγάλος ρόλος που διαδραματίζουν αυτές οι ομάδες στα κοινωνικά μέσα και στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης τους επιτρέπει να αναδιαμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τη μετανάστευση, σύμφωνα με τον Δρ Matthijs Gardenier, κοινωνιολόγο στο Πανεπιστήμιο Paul-Valéry Montpellier.
Ο Gardenier είχε μια πρώτη γεύση αυτής της δύναμης πριν από περίπου μια δεκαετία, όταν ξεκίνησε την έρευνά του για τις αντι-μεταναστευτικές ομάδες αυτοάμυνας στο Καλαί και, λίγα χρόνια αργότερα, στο Ντόβερ. «Δεν ήταν πολλοί, αλλά ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι εικόνες που δημοσίευαν στο διαδίκτυο μπορούσαν να προβληθούν εκατομμύρια φορές. Και τότε οι ταμπλόιντ και άλλα μέσα ενημέρωσης άρχισαν να τους δίνουν προσοχή».
Αυτή η προσοχή μετατράπηκε γρήγορα σε επιρροή. «Χρησιμοποιούσαν τις περιπολίες, τις ομάδες αυτοάμυνας, τα μέτρα ασφαλείας, για να δείξουν τους πρόσφυγες – που έχουν φύγει από πολέμους, που δεν έχουν τίποτα, που περιμένουν να περάσουν – όχι ως άτομα που εμπίπτουν στον τομέα των ανθρωπιστικών προβληματισμών, αλλά στον τομέα των προβληματισμών για την ασφάλεια. Και αυτό μπορεί να έχει μεγάλη επιρροή στην κοινή γνώμη», είπε.
Με αυτόν τον τρόπο, οι «προστάτες» ή «τιμωροί» έχουν γίνει μέρος ενός ευρύτερου οικοσυστήματος, συμβάλλοντας στην ενίσχυση των επιχειρημάτων εκείνων που επιμένουν ότι το μεταναστευτικό ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με τείχη και φράχτες στα σύνορα.
«Αυτή η διαδικασία ξεκίνησε πριν από την ύπαρξη αυτών των ομάδων», δήλωσε ο Gardenier. «Αλλά πιστεύω ότι ενισχύουν αυτή τη διαδικασία και τροφοδοτούν τις φατρίες που θέλουν τα σύνορα να λειτουργούν ως ένα τεράστιο μέσο ασφάλειας».
Τελικά, καθώς οι ομάδες διαδήλωναν στους δρόμους της Ευρώπης, δημιουργώντας περιεχόμενο και κατακτώντας τα πρωτοσέλιδα, ήταν η ακροδεξιά που κέρδισε τα περισσότερα, δήλωσε ο Gardenier.
«Οι περιπολίες τους, οι δραστηριότητές τους, όλα όσα κάνουν, παράγουν εντυπωσιακές εικόνες, ένα οπτικό θέαμα για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», είπε.
«Στη συνέχεια, αυτό το πλαίσιο διαμορφώνει την κοινή γνώμη και ωθεί τους ανθρώπους να ψηφίσουν την ακροδεξιά».
