Κάνοντας λόγο για «μεγάλη πρόοδο» και μια «εξαιρετικά παραγωγική συνάντηση» του απεσταλμένου του με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Τετάρτη τα σχέδιά του για μια τριμερή σύνοδο κορυφής.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλέστηκαν οι New York Times, ο Τραμπ σκοπεύει να συναντηθεί αυτοπροσώπως με τον Ρώσο πρόεδρο την επόμενη εβδομάδα, ενώ σύντομα θα ακολουθήσει και μία συνάντηση του ίδιου με τους Βλαντιμίρ Πούτιν και Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Υπάρχει πράγματι λόγος να πανηγυρίζει ο Τραμπ ή μήπως ο Πούτιν απλώς «τον σέρνει ξανά από τη μύτη» - διερωτάται ο Στίβεν Κόλινσον σε ανάλυσή του στο CNN.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Όπως σημειώνει, η μέχρι πρότινος αγανάκτηση του Τραμπ με τον Πούτιν - που δεν τον «βοηθά» να πάρει το Νόμπελ Ειρήνης - εξαφανίστηκε μετά την τρίωρη συνάντηση του απεσταλμένου του, Στιβ Γουίτκοφ, με τον ισχυρό άνδρα του Κρεμλίνου την Τετάρτη.
Ο Τραμπ εξέφρασε την εκτίμηση πως μια σύνοδος κορυφής μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα μπορούσε να σταματήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ τόνισε ότι υπάρχει «πολύ μεγάλη πιθανότητα να φτάσουμε... στο τέλος αυτού του δρόμου».
Παρότι διευκρίνισε πως δεν σημειώθηκε καμία «ανατροπή» στη Μόσχα, φάνηκε αδικαιολόγητα αισιόδοξος, δεδομένων των πρόσφατων σφοδρών ρωσικών επιθέσεων με drones και πυραύλους. Ο Τραμπ βέβαια έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι ο πόλεμος σύντομα θα τελειώσει, ενώ έχει υποσχεθεί κι αποτύχει να τερματίσει τον πόλεμο «μέσα σε 24 ώρες».
Τα κίνητρα του Πούτιν για συνέχιση του πολέμου αποδεικνύονται πολύ ισχυρότερα από οποιοδήποτε κίνητρο μπορεί να του προσφέρει ο Τραμπ για να τον σταματήσει.
«Νομίζω ότι στην Ουάσιγκτον μερικές φορές υποτιμούμε το πόσο έχει επενδύσει το Κρεμλίνο στο να διεξάγει αυτόν τον πόλεμο», δηλώνει ο Ντέιβιντ Σάλβο, εκτελεστικός διευθυντής της Συμμαχίας για την Ασφάλεια της Δημοκρατίας στο German Marshall Fund.
«Η νομιμότητα και η μοίρα ολόκληρου του καθεστώτος Πούτιν βασίζονται όχι μόνο στην ολοκλήρωση αυτού του πολέμου με ρωσικούς όρους, αλλά και στη συνέχιση της διεξαγωγής του στο προβλέψιμο μέλλον· ολόκληρη η ρωσική οικονομία στηρίζεται στον πόλεμο».
Ο Σάλβο, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, προσθέτει: «Απλώς δεν βλέπω τίποτα που να πρόκειται να μεταβάλει την εξίσωση και να αλλάξει τα σχεδία του Κρεμλίνου».
Μια επιτυχημένη διαμεσολάβηση απαιτεί συχνά από τους προέδρους να αναλάβουν ρίσκα, σημειώνει ο Κόλινσον. Κι αν ο Τραμπ καταφέρει με κάποιον τρόπο να ξεκινήσει μια πραγματική ειρηνευτική διαδικασία, θα μπορούσε να σώσει χιλιάδες ζωές σε έναν πόλεμο που έχει καταστρέψει τον ουκρανικό άμαχο πληθυσμό.
Μια κατ΄ιδίαν συνάντηση με τον Πούτιν θα αποτελούσε πράγματι ένα σημαντικό ορόσημο για τις ΗΠΑ και τον ίδιο, ενώ μια τριμερής συνάντησης, που θα φέρει κοντά τον Πούτιν και τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, θα ήταν η σημαντικότερη διπλωματική πρωτοβουλία από τη ρωσική εισβολή πριν από τρία χρόνια.
Η Ρωσία ωστόσο δεν έχει επιβεβαιώσει δημόσια καμία από τις δύο συναντήσεις. Η Μόσχα συνήθως προετοιμάζεται για τέτοιες συναντήσεις μέσω επίπονων διαβουλεύσεων χαμηλού επιπέδου, τις οποίες συχνά χρησιμοποιεί ως τακτική να «κερδίσει χρόνο», οπότε μπορεί να δυσανασχετήσει με την αμερικανική βιασύνη.
Η αυξημένη σημασία μιας συνάντησης κορυφής, πάντως, θα μπορούσε να ασκήσει πίεση στον Πούτιν να προσφέρει έστω κάτι που ο Τραμπ θα μπορούσε να παρουσιάσει ως επιτυχία. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει μια συμφωνία για την παύση των αεροπορικών επιθέσεων κατά αμάχων, ακόμη κι αν μια πλήρης κατάπαυση πυρός και ειρηνευτική συμφωνία απαιτούν μήνες διαπραγματεύσεων. Όμως οι ρωσικές υποσχέσεις κατάπαυσης πυρός συχνά δεν αξίζουν ούτε... το χαρτί πάνω στο οποίο γράφονται.
Μια κάποια πρόοδος εξάλλου θα επικύρωνε τη νέα στρατηγική Τραμπ - που χρησιμοποιεί πλέον απειλές, αντί για κολακείες: Δεν είναι τυχαίο ίσως ότι η φαινομενική πρόοδος στον πόλεμο ήρθε την ίδια ημέρα που ο Τραμπ δήλωσε ότι θα επιβάλει βαρύτατους δασμούς στην Ινδία - έναν από τους βασικούς αγοραστές του ρωσικού πετρελαίου που χρηματοδοτεί την πολεμική προσπάθεια του Κρεμλίνου.
Ο Πούτιν μπορεί να παίζει και πάλι το ίδιο παιχνίδι.
Στους πρώτους επτά μήνες της δεύτερης θητείας του ο Τραμπ ταπεινώθηκε από την περιφρόνηση του Πούτιν και γελοιοποιήθηκε από τη βεβαιότητά του πως ο Ρώσος ηγέτης επιθυμεί πραγματικά την ειρήνη.
Ακόμη και ο ίδιος φάνηκε να συνειδητοποιεί ότι τον εξαπάτησαν.
Όμως ο Πούτιν ίσως τον παραπλανά ξανά μετά τη συνάντηση με τον Γουίτκοφ, ο οποίος σε προηγούμενες συναντήσεις στο Κρεμλίνο αναπαρήγαγε ρωσικές θέσεις και δεν είχε να επιδείξει κάποιο ουσιαστικό έργο στην ειρήνευση στη Μέση Ανατολή ή την Ουκρανία.
Ο πρόεδρος παραδέχθηκε ότι δεν γνωρίζει ποιο είναι το σχέδιο του Πούτιν. «Δεν μπορώ να απαντήσω σ’ αυτή την ερώτηση ακόμα», είπε σε δημοσιογράφους την Τετάρτη. «Θα σας πω σε μερικές εβδομάδες, ίσως και νωρίτερα».
Ο Τραμπ ενδέχεται να παρουσιάσει οποιαδήποτε συνάντηση με τον Πούτιν ως επιτυχία από μόνη της. Αλλά έτσι θα πρόσφερε στον Πούτιν ένα έπαθλο... χωρίς αντάλλαγμα.
Ο πρώην συνταγματάρχης της KGB ενδέχεται να ποντάρει στην αγάπη του Τραμπ για αναμνηστικές φωτογραφίες: Οι συναντήσεις της πρώτης του θητείας με τον Κιμ Γιονγκ Ουν, για παράδειγμα, δεν κατάφεραν να τερματίσουν το πυρηνικό πρόγραμμα της Βόρειας Κορέας. Οι φωτογραφίες όμως υπάρχουν.
Ο Πούτιν έχει δηλώσει εδώ και καιρό ότι είναι πρόθυμος να συναντήσει τον Τραμπ όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή, και μια τέτοια συνάντηση - που θα θύμιζε τις ιστορικές συνόδους ΗΠΑ-ΕΣΣΔ του Ψυχρού Πολέμου - θα σήμαινε την επανεμφάνιση ενός παρία στην κορυφαία διπλωματική σκηνή του κόσμου. Οποιαδήποτε τέτοια συνάντηση θα ξυπνούσε μνήμες από τη σύνοδο του Ελσίνκι κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, όταν ο Πούτιν κατόρθωσε εντυπωσιακά να χειραγωγήσει τον Αμερικανό ομόλογό του.
«Νομίζω ότι ο Πούτιν θα αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο μιας τέτοιας συνάντησης ως ευκαιρία», δηλώνει ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Τραμπ, Τζον Μπόλτον, στην Κέιτλαν Κόλινς του CNN.
«Νομίζω ότι ξέρει ότι - εκούσια ή ακούσια - έχει ζορίσει τον Τραμπ λίγο παραπάνω απ’ όσο έπρεπε, και θα έχει κάποιες ιδέες για το πώς να τον φέρει ξανά με το μέρος του».
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα μπορούσαν να προσφέρουν οι Ρώσοι ως απτό αποτέλεσμα της συνόδου.
Οι ΗΠΑ στο παρελθόν είχαν προσπαθήσει να συμφωνηθεί η παύση των αεροπορικών επιθέσεων και από τις δύο πλευρές. Αυτό θα επέτρεπε στους Ουκρανούς να βγουν από τα καταφύγια. Αλλά οι πιθανότητες για ευρύτερη κατάπαυση πυρός φαίνονται περιορισμένες.
Το ερώτημα άλλωστε παραμένει: Γιατί να σταματήσει τώρα ο πόλεμος; Ο Πούτιν μπορεί να βλέπει αυτή τη νέα επαφή με τον Τραμπ ως τρόπο να κερδίσει χρόνο για να κατακτήσει στρατηγικά εδάφη στην ανατολική Ουκρανία.
Μια άλλη πιθανή προσέγγιση θα ήταν η Ρωσία να δελεάσει τον Τραμπ ώστε να αποστρέψει το βλέμμα του από την Ουκρανία - ίσως με μια υπόσχεση για συνομιλίες πάνω σε συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών όπλων, που θα ενίσχυε την υστεροφημία του, ή με σημαντική οικονομική συνεργασία που θα «χτυπούσε» στα πραγματιστικά του ένστικτα.
Η Ουκρανία (καλά θα κάνει να) είναι επιφυλακτική απέναντι στο ενδεχόμενο ο Τραμπ να επιστρέψει σε ένα φιλορωσικό σχέδιο ειρήνης που θα ικανοποιούσε τις απαιτήσεις της Μόσχας να διατηρήσει όλα τα εδάφη που έχει καταλάβει, καθώς και να αποκλειστεί οριστικά η ένταξη του Κιέβου στο ΝΑΤΟ.
«Το κλειδί είναι να διασφαλίσουμε ότι δεν θα εξαπατήσουν κανέναν στις λεπτομέρειες - ούτε εμάς ούτε τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωνε χθες ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
