Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποκλείσουν οποιαδήποτε περαιτέρω επίθεση στο Ιράν εφόσον επιθυμούν η Τεχεράνη να επιστρέψει στις διπλωματικές συνομιλίες, δήλωσε στο BBC ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν.
Ο Ματζίντ Ταχτ-Ραβαντσί ανέφερε ότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει διαμηνύσει μέσω μεσολαβητών ότι επιθυμεί την επιστροφή στις διαπραγματεύσεις, αλλά «δεν έχει ξεκαθαρίσει τη θέση της» σχετικά με το «πολύ σημαντικό ζήτημα» των περαιτέρω επιθέσεων κατά τη διάρκεια των συνομιλιών.
Υπενθυμίζεται πως η στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ, η οποία ξεκίνησε τις πρώτες πρωινές ώρες της 13ης Ιουνίου, ματαίωσε έναν έκτο γύρο έμμεσων συνομιλιών που επρόκειτο να πραγματοποιηθούν στη Μουσκάτ δύο ημέρες αργότερα.
Οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν άμεσα στη σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν το περασμένο Σαββατοκύριακο, όταν βομβάρδισαν τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ο Ταχτ-Ραβαντσί δήλωσε επίσης ότι το Ιράν θα «επιμείνει» στο δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο για ειρηνικούς - όπως λέει - σκοπούς, απορρίπτοντας τις κατηγορίες ότι η Τεχεράνη προχωρά κρυφά στην ανάπτυξη πυρηνικής βόμβας.
Ανέφερε ότι το Ιράν έχει «στερηθεί την πρόσβαση σε πυρηνικό υλικό» για το ερευνητικό του πρόγραμμα και ως εκ τούτου χρειάζεται «να βασιστεί στις δικές του δυνάμεις».
«Το επίπεδο αυτού μπορεί να συζητηθεί, η δυνατότητα μπορεί να συζητηθεί, αλλά να λέγεται ότι δεν πρέπει να έχετε καθόλου εμπλουτισμό, μηδενικό εμπλουτισμό, και αν δεν συμφωνείτε θα σας βομβαρδίσουμε – αυτό είναι ο νόμος της ζούγκλας», δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών.
«Θα ξαναδούμε επίθεση εν μέσω διαλόγου;»
Το Ισραήλ ξεκίνησε τις επιθέσεις του, στοχεύοντας πυρηνικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις και δολοφονώντας διοικητές και επιστήμονες, στις 13 Ιουνίου, ισχυριζόμενο ότι η Τεχεράνη πλησιάζει στην κατασκευή πυρηνικού όπλου. Το Ιράν απάντησε επιτιθέμενο στο Ισραήλ με πυραύλους. Οι εχθροπραξίες συνεχίστηκαν για 12 ημέρες, κατά τις οποίες οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις: Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν.
Η έκταση της ζημιάς που προκλήθηκε στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα από τις επιθέσεις των ΗΠΑ παραμένει ασαφής και ο Ταχτ-Ραβαντσί δήλωσε ότι δεν μπορεί να δώσει ακριβή εκτίμηση.
Ο Ραφαέλ Γκρόσι, επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), δήλωσε ότι οι επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρές αλλά «όχι ολοκληρωτικές» ζημιές, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν «καταστράφηκαν ολοσχερώς».
Ο Γκρόσι δήλωσε επίσης ότι το Ιράν έχει τη δυνατότητα να αρχίσει ξανά τον εμπλουτισμό ουρανίου «σε διάστημα μηνών» - ισχυρισμό που δεν θέλησε να επιβεβαιώσει ο Ταχτ-Ραβαντσί.
Την ίδια ώρα η σχέση του Ιράν με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας έχει γίνει ολοένα και πιο τεταμένη. Την Τετάρτη, το ιρανικό κοινοβούλιο αποφάσισε την αναστολή της συνεργασίας με τον πυρηνικό οργανισμό, κατηγορώντας την IAEA ότι συντάσσεται με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.
Ο Ταχτ-Ραβαντσί ανέφερε ότι δεν έχει συμφωνηθεί ημερομηνία για ενδεχόμενη επιστροφή στις συνομιλίες και δεν γνωρίζει ποια θέματα θα τεθούν στην ατζέντα, μετά την πρόταση Τραμπ πως οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν αυτή την εβδομάδα.
Όπως τόνισε, ωστόσο, παραμένει το κρίσιμο ερώτημα αν θα δούμε να επαναλαμβάνεται μια πράξη επιθετικότητας ενώ βρισκόμαστε σε διάλογο.
Σημείωσε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να είναι «απολύτως σαφείς ως προς αυτό το πολύ σημαντικό ζήτημα» και «να ξεκαθαρίσουν τι πρόκειται να μας προσφέρουν, ώστε να διαμορφωθεί το απαιτούμενο κλίμα εμπιστοσύνης για έναν τέτοιο διάλογο».
«Γιατί να συμφωνήσουμε σε μια τέτοια πρόταση» - Αιχμές για τη Δύση
Όταν ρωτήθηκε εάν το Ιράν θα μπορούσε να επανεξετάσει το πυρηνικό του πρόγραμμα στο πλαίσιο κάποιας συμφωνίας, ενδεχομένως με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων και επενδύσεις στη χώρα, ο Ταχτ-Ραβαντσί απάντησε: «Γιατί να συμφωνήσουμε σε μια τέτοια πρόταση;»
Επανέλαβε ότι το πρόγραμμα του Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του εμπλουτισμού ουρανίου σε ποσοστό 60%, είναι «για ειρηνικούς σκοπούς».
Σημειώνεται πως βάσει της πυρηνικής συμφωνίας του 2015 με τις μεγάλες δυνάμεις, το Ιράν δεν επιτρεπόταν να εμπλουτίζει ουράνιο καθαρότητας πάνω από 3,67% - επίπεδο που απαιτείται για καύσιμο σε εμπορικούς πυρηνικούς σταθμούς - ενώ παράλληλα δεν του επιτρεπόταν να πραγματοποιεί οποιονδήποτε εμπλουτισμό στην εγκατάσταση του Φορντό για 15 χρόνια.
Ωστόσο, ο Τραμπ αποχώρησε από τη συμφωνία το 2018 κατά την πρώτη του θητεία στην προεδρία, λέγοντας ότι δεν αρκούσε για να εμποδίσει την πορεία προς την απόκτηση πυρηνικής βόμβας, και επανέφερε τις αμερικανικές κυρώσεις.
Το Ιράν αντέδρασε παραβιάζοντας σταδιακά τους περιορισμούς – κυρίως εκείνους που αφορούσαν τον εμπλουτισμό. Επανέλαβε τον εμπλουτισμό στο Φορντό το 2021 και, σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, είχε συγκεντρώσει αρκετό ουράνιο εμπλουτισμένο σε ποσοστό 60%, ικανό δυνητικά να παραγάγει εννέα πυρηνικές βόμβες.
Όταν πιέστηκε σχετικά με την έλλειψη εμπιστοσύνης των Ευρωπαίων και των Δυτικών ηγετών απέναντι στο Ιράν, ο Ταχτ-Ραβαντσί κατηγόρησε ορισμένους Ευρωπαίους ηγέτες για «γελοία» υποστήριξη στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Δήλωσε ότι όσοι επικρίνουν το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα «θα έπρεπε να επικρίνουν τον τρόπο με τον οποίο μας έχουν μεταχειριστεί» και να στραφούν εναντίον των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
«Κι αν δεν έχουν το θάρρος να επικρίνουν την Αμερική, ας σωπάσουν, να μην προσπαθούν να δικαιολογήσουν την επιθετικότητα».
«Μάταιη» η προσπάθεια ανατροπής του Χαμενεΐ
Ο Ταχτ-Ραβαντσί δήλωσε επίσης ότι το Ιράν έχει λάβει μηνύματα μέσω μεσολαβητών ότι οι ΗΠΑ «δεν θέλουν να εμπλακούν σε αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν» στοχεύοντας τον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει καλέσει τους Ιρανούς να «εξεγερθούν για την ελευθερία τους» ώστε να ανατρέψουν το θεοκρατικό καθεστώς του Χαμενεΐ, αλλά μετά την κατάπαυση του πυρός την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν επιθυμεί κάτι τέτοιο.
Ο Ταχτ-Ραβαντσί επέμεινε ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί και χαρακτήρισε την ιδέα «μάταιη προσπάθεια».
Υποστήριξε παράλληλαπως παρότι κάποιοι Ιρανοί «ίσως να ασκούν κριτική σε ορισμένες ενέργειες της κυβέρνησης, όταν πρόκειται για ξένη επίθεση παραμένουν ενωμένοι για να την αντιμετωπίσουν».
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν είναι «απολύτως σαφές» αν θα διατηρηθεί η κατάπαυση του πυρός με το Ισραήλ, αλλά το Ιράν θα τηρήσει τη συμφωνία «όσο δεν δεχόμαστε στρατιωτική επίθεση».
Ανέφερε ότι οι Άραβες σύμμαχοι του Ιράν στον Περσικό Κόλπο «κάνουν ό,τι μπορούν για να προετοιμάσουν το κατάλληλο κλίμα για διάλογο». Είναι γνωστό ότι το Κατάρ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη μεσολάβηση για την τρέχουσα κατάπαυση του πυρός. «Δεν θέλουμε πόλεμο. Θέλουμε να εμπλακούμε σε διάλογο και διπλωματία, αλλά πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι, πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί, για να μην μας αιφνιδιάσουν ξανά».
