Επικαλούμενος μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ο Ντόναλντ Τραμπ κήρυξε παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο προκειμένου να τερματίσει την εμπορική ανισορροπία που επί μακρόν «απομυζά» την Αμερική.
Μια μόλις εβδομάδα ιστορικού «ξεπουλήματος» στις διεθνείς αγορές - εν μέσω απειλών για ύφεση εντός κι εκτός ΗΠΑ - ήταν αρκετή για να «παγώσει» χθες τους αυστηρότερους δασμούς - που όπως υπόσχονταν οι συνεργάτες του δεν αποτελούσαν διαπραγματευτική τακτική, ούτε «μπλόφα».
Η μόνη εξιλέωση είναι τώρα η κλιμάκωση του εμπορικού ανταγωνισμού με το Πεκίνο - με τον Τραμπ να αυξάνει χθες τους κινεζικούς δασμούς στο 125%.
Η ανακούφιση των αγορών ήταν έκδηλη: Tο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης έκλεισε με τεράστια κέρδη σε ένα μοναδικό κλίμα ευφορίας. Ο πόλεμος μεταξύ των δύο μεγαλύτερων παγκόσμιων οικονομικών δυνάμεων, ωστόσο, θα μπορούσε ακόμη να οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ύφεση - προειδοποιεί ο Stephen Collinson σε ανάλυσή του στο CNN.
Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να ερμηνεύσει κανείς την Τετάρτη: μια μέρα χάους, αντιφάσεων και αναδιπλώσεων από έναν Λευκό Οίκο που προσπάθησε να κατασκευάσει μια νέα πραγματικότητα για να παρουσιάσει την «κωλοτούμπα» του προέδρου ως την ιδιοφυιή στρατηγική ενός μεγάλου ηγέτη.
Τα σενάρια πίσω από την αναδίπλωση
Θα μπορούσε κανείς να υιοθετήσει την επίσημη εκδοχή της αμερικανικής κυβέρνησης - και να υποθέσει πως πράγματι μια ουρά ξένων ηγετών τηλεφώνησε στον πρόεδρο για να «του φιλήσει τον κ@λο» εκλιπαρώντας για μια ελκυστική «συμφωνία».
Αν καταφέρει, άλλωστε, να κλείσει όλες αυτές τις συμφωνίες, ο Τραμπ θα έχει αναδιαμορφώσει πράγματι το παγκόσμιο εμπόριο όπως κανένας πρόεδρος της σύγχρονης ιστορίας.
Μια άλλη εκδοχή - εκείνοι των επενδυτών της Wall Street - είναι επίσης διαθέσιμη: Βλέποντας την κατρακύλα των αγορών, ακόμη και ο Τραμπ έκανε πίσω γνωρίζοντας ότι η επιμονή του στην ίδια στρατηγική θα μπορούσε να προκαλέσει καταστροφή.
«Πρέπει να έχουμε ευελιξία», δήλωσε ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος. «Πιστεύω στις χρηματοπιστωτικές αγορές, γιατί αλλάζουν, κοιτάξτε τι συνέβη σήμερα».
Ο Τραμπ δεν δίστασε μάλιστα να ζητήσει τα εύσημα για τα χθεσινά κέρδη του χρηματιστηρίου, χωρίς φυσικά να αναφέρει τις απώλειες ρεκόρ - τρισεκατομμυρίων δολαρίων - την τελευταία εβδομάδα: «Είναι το μεγαλύτερο άλμα στην ιστορία του χρηματιστηρίου. Αυτό είναι πολύ καλό», επισήμανε στους δημοσιογράφους από το Οβάλ Γραφείο. «Αν συνεχίσει έτσι, θα επιστρέψουμε στο σημείο που βρισκόταν πριν από τέσσερις εβδομάδες».
Η αλήθεια, ωστόσο - όπως προτείνουν οι ανταποκριτές του CNN στον Λευκό Οίκο, μπορεί να βρίσκεται στην αγορά ομολόγων.
Η αγορά ομολόγων και η χαμένη εμπιστοσύνη στον Τραμπ
Μέχρι την Τετάρτη είχει γίνει σαφές πως το οικονομικό επιτελείο της αμερικανικής κυβέρνησης έπρεπε να καταφέρει να πείσει τον Τραμπ να πάρει πίσω τους δασμούς.
Η αυξανόμενη ανησυχία στο εσωτερικό του υπουργείου Οικονομικών για τις εξελίξεις στην αγορά ομολόγων ήταν ένας κεντρικός παράγοντας στην απόφαση του Τραμπ να «πατήσει φρένο», υποστηρίζουν στο CNN τρεις ανθρώποι με γνώση επί του θέματος.
Η απότομη πτώση στις αγορές κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ - που αποτελούσαν παραδοσιακά καταφύγιο για τους επενδυτές σε περιόδους κρίσεων - αποκάλυψε με τον πιο εμφατικό τρόπο πως οι οικονομικές επιπτώσεις της στρατηγικής του προέδρου είναι δυνητικά χειρότερες από ό,τι είχαν προβλέψει προηγουμένως οι σύμβουλοί του.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ μετέφερε απευθείας στον Τραμπ αυτές τις ανησυχίες του την Τετάρτη σε μια συνάντηση που προηγήθηκε της ανακοίνωσης.
Τα τηλεφωνήματα σε κορυφαίους συμβούλους του Λευκού Οίκου από βασικούς συμμάχους της επιχειρηματικής κοινότητας επικεντρώνονταν, άλλωστε, όλο και περισσότερο στις ανησυχητικές εξελίξεις στην αγορά ομολόγων - ζητώντας υποχώρηση του Τραμπ.
Ο Τραμπ δεν είχε ακόμη λάβει την απόφαση του όταν έκανε αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για το χρηματιστήριο το πρωί της Τετάρτης - είπαν δύο από τους ανθρώπους αυτούς.
Αργότερα το απόγευμα, ωστόσο, αναγνώρισε ότι παρακολουθούσε στενά την αναταραχή στην αγορά ομολόγων. «Η αγορά ομολόγων είναι πολύ δύσκολη, την παρακολουθούσα», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους.
Τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα αναφέρονται συχνά ως η ασφαλέστερη επένδυση στον κόσμο, καθώς είναι εγγυημένα από τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και το πανίσχυρο δολάριο. Ωστόσο, το ξεπούλημα των κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ τις τελευταίες 48 ώρες προκάλεσε συναγερμό σχετικά με τις επιπτώσεις των δασμών του Τραμπ.
Με μια μεταφορική έννοια, οι επενδυτές «ξεφορτώνονταν» την ιδέα πως οι Ηνωμένες Πολιτείες, που επί μακρόν αποτελούσαν το θεμέλιο της παγκόσμιας οικονομίας, αποτελεί ασφαλές καταφύγιο για τα κεφάλαιά τους. Οι απότομες πωλήσεις κρατικών ομολόγων - σε συνδυασμό με τη χαμηλή ζήτηση για την πώληση νέων κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ - επιβεβαίωσαν πως οι ξένες χώρες απέχουν από την αγορά νέων κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ και πωλούν το χρέος που έχουν.
Επειδή όμως είναι ακριβώς αυτά τα έσοδα που πληρώνουν το κόστος των κυβερνητικών προγραμμάτων που δεν καλύπτονται από την φορολογία, ο Τραμπ χρειάστηκε να παραδεχτεί πως η αναδίπλωση είναι μονόδρομος - αν θέλει να «σώσει» την ίδια του την ατζέντα.
