Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε την ενεργοποίηση ρήτρας έκτακτης ανάγκης, που θα επιτρέψει στις χώρες της ΕΕ να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες, σύμφωνα με τέσσερις αξιωματούχους της ΕΕ που επικαλείται το Politico.
Η ιδέα, που διατυπώθηκε κατά τη διάρκεια της άτυπης Συνόδου Κορυφής τη Δευτέρα, θα επιτρέψει στις κυβερνήσεις να αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές δαπάνες, χωρίς να παραβιάζουν τους κανονισμούς της Κομισιόν για τον προϋπολογισμό.
Αυτοί οι κανόνες επιτρέπουν στις χώρες- μέλη να αποκλίνουν από τον προϋπολογισμό τους, σε «περίπτωση σοβαρής οικονομικής ύφεσης» ή σε «εξαιρετικές συνθήκες που δεν είναι στον έλεγχο της κυβέρνησης».
Μιλώντας σε δημοσιογράφους, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι θα χρησιμοποιήσει «όλο το εύρος που έχουμε για ευελιξία στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης», προκειμένου να επιτραπεί μια «σημαντική αύξηση» στις αμυντικές δαπάνες.
«Για ασυνήθιστες εποχές, είναι δυνατό να υπάρξουν ασυνήθιστα μέτρα και στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Και νομίζω ότι ζούμε σε ασυνήθιστους καιρούς», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η εξαίρεση των αμυντικών δαπανών και οι πιέσεις
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης επίσης η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέφερε συγκεκριμένα την εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από τα εθνικά ελλείμματα, όμως δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες, σύμφωνα με τον έναν από τους αξιωματούχους που μίλησαν στο Politico.
Η φον ντερ Λάιεν δέχεται πίεση από χώρες της νότιας Ευρώπης με μεγάλο χρέος, όπως η Ιταλία και η Ελλάδα, προκειμένου να αντιμετωπίσει διαφορετικά τις αμυντικές δαπάνες, αναφέρει το δημοσίευμα.
Οι αξιωματούχοι σημείωσαν ότι η ενεργοποίηση της ρήτρας έκτακτης ανάγκης θα επιτρέψει στις χώρες να ξοδέψουν περισσότερα για την άμυνα, χωρίς να ανοίξει ξανά η συζήτηση για τις εθνικές δαπάνες μετά τη μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης που συμφωνήθηκε πέρυσι έπειτα από πολλά παζάρια.
Τι προβλέπουν οι κανόνες
Με βάση τους κανόνες, κάθε χώρα πρέπει να δεσμευτεί εκ των προτέρων σε τετραετή ή επταετή σχέδια προκειμένου να φτάσουν εντός των συμφωνηθέντων ορίων τα επίπεδα των ελλειμμάτων και του χρέους τους.
Η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία άφησε πολλές χώρες της ΕΕ με υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα και την ανάγκη για τέτοια σχέδια προσαρμογής. Όμως, αυτά τα πλάνα δέχονται νέες πιέσεις τώρα, από την απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ για απότομη και άμεση αύξηση των αμυντικών δαπανών, πάνω από το όριο για τα μέλη του ΝΑΤΟ, που είναι το 2% του ΑΕΠ.
Οι κανόνες που ισχύουν δίνουν μικρές παραχωρήσεις σε χώρες που θέλουν να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες τους. Στις χώρες που δεσμεύονται για ισχυρότερες αμυντικές δυνατότητες, τους επιτρέπεται μια «πιο σταδιακή δημοσιονομική προσαρμογή», δήλωσε εκπρόσωπος της Κομισιόν.
Επιπλέον, οι αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες μπορούν να θεωρηθούν ελαφρυντικός παράγοντας για τις χώρες των οποίων το επίπεδο εξόδων κανονικά θα ενεργοποιούσε τη διαδικασία κυρώσεων της Κομισιόν.
Σε άλλη μία παραχώρηση, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συζητούν τη διεύρυνση του ορισμού για το τι συνιστά αμυντική δαπάνη, καθώς επικριτές όπως η Πολωνία υποστηρίζουν ότι το τρέχον πλέον είναι υπερβολικά συντηρητικό.
