«Η δημοκρατία δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη» είπε πρόσφατα η Προέδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα, σε μία προσπάθεια να στηρίξει την καμπάνια συμμετοχής των ψηφοφόρων στις επόμενες ευρωεκλογές τον Ιούνιο του 2024.
Και έχει απόλυτο δίκιο, φτάνει η πολιτική ηγεσία να στοχεύει διαρκώς στην προάσπιση της μέσα από τη δράση της και τις επιλογές της. Στο εσωτερικό της Ε.Ε. επικρατεί προβληματισμός για τον τρόπο που λειτουργεί σήμερα η Δημοκρατία κι αυτό αποτυπώνεται όχι μόνο σε επιστημονικές προσεγγίσεις, αλλά αποτελεί σημείο αναφοράς και στις τοπικές κοινωνίες.
Η πρόσφατη μέτρηση της εταιρίας Ipsos, τα αποτελέσματα της οποίας έφερε στη δημοσιότητα το έγκυρο Politico κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου με φόντο και τις ευρωπαϊκές εκλογές, ενώ καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για την άμεση λήψη μέτρων που θα συνδράμουν στην στήριξη της εικόνας της σημερινής ευρωπαϊκής αστικής δημοκρατίας.
Σύμφωνα με ποιοτικά της στοιχεία, περίπου οι μισοί ερωτηθέντες σε χώρες-μέλη της Ε.Ε, όπως η Κροατία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Σουηδία αντιμετωπίζουν επικριτικά το επίπεδο της δημοκρατικής λειτουργίας.
Κι κάπου εδώ τίθεται το ερώτημα πως μπορεί η Ε.Ε να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη δημοκρατική εκπροσώπηση, ειδικά στις μέρες μας που ο λαϊκισμός και ο αντιευρωπαϊσμός «καλπάζουν» σε πολλά εθνικά κράτη και απειλούν τον πολιτικό χαρακτήρα μιας ένωσης, που παρά τα λάθη ή τις παραλείψεις έχει συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στην εμπέδωση της σταθερότητας, στην εμβάθυνση της συνεργασίας ανάμεσα στους λαούς και στη διατήρηση της ειρήνης για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα μετά από δύο διαδοχικές παγκόσμιας κλίμακας πολεμικές συγκρούσεις τον περασμένο αιώνα.
Μετά από τις ευρωεκλογές του 2019 η ηγεσία των ευρωπαϊκών θεσμών έθεσε τη στήριξη της δημοκρατικής ταυτότητας της Ε.Ε και της περαιτέρω εμβάθυνσης συμμετοχικών διεργασιών που συνδράμουν σ’ αυτήν την κατεύθυνση σε προτεραιότητα. Στο πλαίσιο αυτό και κάτω από πραγματικά δύσκολες συνθήκες-λόγω της πανδημίας- πραγματοποιήθηκε η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης που κατέληξε σε συγκεκριμένα συμπεράσματα το Μάιο του 2022.
Οι παρεμβάσεις και οι προτάσεις των συμμετεχόντων αποτελούν μια μεγάλη δεξαμενή για τους Policy Makers των Βρυξελλών που ασχολούνται επισταμένως με το foresight και την επόμενη μέρα της Ενωμένης Ευρώπης.
Μία σημαντική διεργασία ανταλλαγής απόψεων και ανεύρεσης λύσεων για τα προβλήματα που ταλανίζουν τις ευρωπαϊκές κοινωνίες μέσα από την καινοτόμα μέθοδο του πληθοπορισμού έδωσε ένα σαφές στίγμα για το πως μπορεί η Ευρώπη να απαντήσει ολιστικά στα ανοιχτά μέτωπα και να σφυρηλατήσει σχέσεις εμπιστοσύνης με τους πολίτες της. Η διαδικασία αυτή δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να είναι one off, αλλά χρειάζεται να συνεχιστεί σε χρόνο και βάθος.
Υπηρετεί την κεντρική φιλοσοφία του κοινού ευρωπαϊκού πολιτικού εγχειρήματος και έτσι στηρίζει τις κοινές αρχές και αξίες. Όπως τονίζουν κορυφαία στελέχη της Ε.Ε, «οι δημοκρατίες πρέπει να είναι αντικείμενο καθημερινής προσπάθειας και ανανέωσης, πράγμα που προϋποθέτει ότι οι πολίτες έχουν τη δύναμη να μιλούν ανοιχτά». Όσο πιο πολύ οι κεντρικοί μηχανισμοί δίνουν την ευκαιρία στην κοινή γνώμη να συνδράμει στην προσπάθεια για το μέλλον της Ευρώπης, τόσο ενισχύεται η ποιότητα της δημοκρατίας.
