Νέα υπουργική απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως καθορίζει αναλυτικά, βήμα προς βήμα, τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθούν οι μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού για τη ρύθμιση των στρατολογικών τους θεμάτων και κυρίως για τη χορήγηση και διατήρηση αναβολής κατάταξης.
Η διαδικασία που προβλέπει η νέα απόφαση για τους μόνιμους κατοίκους εξωτερικού είναι πιο αυστηρά οργανωμένη και ξεκινά από την απόδειξη της ίδιας της ιδιότητας του ενδιαφερομένου. Πρώτο στάδιο είναι η προσέλευση στην αρμόδια ελληνική προξενική αρχή, δηλαδή στο προξενείο που αντιστοιχεί στον τόπο της τελευταίας κατοικίας του στο εξωτερικό. Εκεί ο ενδιαφερόμενος ζητά την έκδοση πιστοποιητικού μόνιμου κατοίκου εξωτερικού, το οποίο αποτελεί το βασικό έγγραφο για κάθε επόμενη στρατολογική ενέργεια. Από το πιστοποιητικό πρέπει να αποδεικνύεται όχι μόνο ότι ο πολίτης απέκτησε την ιδιότητα του μόνιμου κατοίκου εξωτερικού, αλλά και ότι τη διατηρεί.
Στο στάδιο αυτό, το βάρος της απόδειξης το φέρει ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος. Η απόφαση ορίζει ρητά ότι πρέπει να καταθέσει επίσημα έγγραφα, όπως διαβατήριο, βεβαιώσεις από δημόσιες, δημοτικές ή αστυνομικές αρχές, πιστοποιήσεις εργοδοτών, ασφαλιστικών φορέων ή εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς και αποδείξεις πληρωμής λογαριασμών κοινής ωφέλειας. Αντίθετα, υπεύθυνες δηλώσεις του ίδιου ή συγγενών του δεν λαμβάνονται υπόψη ως αποδεικτικά μέσα. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι η διαδικασία στηρίζεται αποκλειστικά σε αντικειμενικά και επίσημα στοιχεία και όχι σε απλές δηλώσεις.
Αφού συγκεντρωθούν τα έγγραφα, το προξενείο εξετάζει αν πράγματι συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις και, εφόσον το κρίνει, εκδίδει το πιστοποιητικό. Η απόφαση προβλέπει ότι το πιστοποιητικό πρέπει να έχει συγκεκριμένο διοικητικό τύπο, να φέρει αριθμό πρωτοκόλλου ή αριθμό έκδοσης, επίσημη σφραγίδα της αρμόδιας προξενικής αρχής, υπογραφή του προξένου ή του νομίμου αναπληρωτή του, καθώς και Αριθμό Βιβλίου Ελέγχου. Επίσης, πρέπει να συνοδεύεται από απόδειξη καταβολής των προξενικών τελών, αν αυτό δεν αποτυπώνεται ήδη μέσα στο ίδιο το σώμα του εγγράφου. Αν λείπουν αυτά τα στοιχεία, το πιστοποιητικό δεν γίνεται δεκτό από τις Στρατολογικές Υπηρεσίες.
Αμέσως μετά, ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει το πιστοποιητικό στην αρμόδια Στρατολογική Υπηρεσία στην Ελλάδα, ώστε να του χορηγηθεί η αναβολή κατάταξης ως μόνιμος κάτοικος εξωτερικού. Στο σημείο αυτό η Στρατολογία δεν αρκείται σε μια γενική αναφορά κατοικίας στο εξωτερικό, αλλά στηρίζεται αποκλειστικά στο προξενικό πιστοποιητικό. Η χορήγηση της αναβολής συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση της ιδιότητας αυτής. Επομένως, η αναβολή δεν θεωρείται οριστική ή ανεξέλεγκτη, αλλά παραμένει σε ισχύ μόνο όσο εξακολουθούν να υπάρχουν οι σχετικές προϋποθέσεις.
Η απόφαση δίνει ιδιαίτερη σημασία και στην περίπτωση των γονέων, όταν πρόκειται για ενδιαφερομένους των οποίων η ιδιότητα εξετάζεται και με βάση τη γονική μέριμνα και τη συνοίκηση στο εξωτερικό. Προβλέπεται ότι δεν εξετάζεται η σχετική προϋπόθεση για τον γονέα που είτε δεν ασκεί τη γονική μέριμνα είτε την ασκεί αλλά δεν συνοικεί με το τέκνο στο εξωτερικό. Με άλλα λόγια, το διοικητικό βάρος δεν μεταφέρεται αδιακρίτως και στους δύο γονείς, αλλά λαμβάνεται υπόψη η πραγματική οικογενειακή κατάσταση.
Το επόμενο κρίσιμο στάδιο αφορά τη διατήρηση της αναβολής. Όσοι έχουν ήδη λάβει αναβολή ως μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού υποχρεούνται, πριν από την ημερομηνία κατά την οποία θα όφειλαν να καταταγούν λόγω διακοπής της αναβολής τους, να καταθέσουν νέο πιστοποιητικό από την αρμόδια προξενική αρχή. Το νέο αυτό έγγραφο πρέπει να δείχνει αν εξακολουθούν να έχουν την ιδιότητα του μόνιμου κατοίκου εξωτερικού ή αν την έχουν απολέσει. Εδώ η νομοθεσία δεν αφήνει περιθώριο παθητικής στάσης: ο ενδιαφερόμενος πρέπει ο ίδιος να ενεργήσει έγκαιρα και να αποδείξει ότι εξακολουθεί να πληροί τις προϋποθέσεις.
Αν το πιστοποιητικό δεν υποβληθεί μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία, η συνέπεια είναι σοβαρή. Η αναβολή θεωρείται ότι διακόπτεται και, σύμφωνα με την απόφαση, ως ημερομηνία διακοπής λογίζεται η επόμενη ημέρα από τη λήξη της προθεσμίας που είχε ταχθεί. Στη συνέχεια, ο ενδιαφερόμενος προγραμματίζεται για κατάταξη με την πρώτη ΕΣΣΟ που ακολουθεί μετά την παρέλευση του μήνα κατά τον οποίο διακόπηκε η αναβολή. Επιπλέον, του επιβάλλεται πρόσθετη στρατιωτική υποχρέωση έξι μηνών. Η ίδια επιβάρυνση επιβάλλεται και όταν το πιστοποιητικό μεν προσκομίζεται, αλλά αποδεικνύει ότι η ιδιότητα του μόνιμου κατοίκου εξωτερικού είχε χαθεί ήδη από προγενέστερο χρόνο.
Η απόφαση εξηγεί και πότε θεωρείται ότι η αναβολή είχε διακοπεί παλαιότερα. Αυτό συμβαίνει όταν έχει ήδη περάσει η τελευταία ημέρα της ΕΣΣΟ με την οποία ο ενδιαφερόμενος όφειλε να καταταγεί, επειδή είχε χάσει την ιδιότητα του μόνιμου κατοίκου εξωτερικού. Δηλαδή, η διοίκηση δεν εξετάζει μόνο το πότε το πρόσωπο ενημέρωσε τις αρχές, αλλά και το πότε στην πραγματικότητα έπαψε να πληροί τις προϋποθέσεις. Από αυτό το χρονικό σημείο εξαρτώνται τόσο ο προγραμματισμός της κατάταξης όσο και η επιβολή της πρόσθετης υποχρέωσης.
Υπάρχει, πάντως, και μία σημαντική δικλίδα επανόρθωσης. Αν η αναβολή έχει διακοπεί επειδή δεν κατατέθηκε πιστοποιητικό, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει εκ νέου αναβολή, εφόσον εξακολουθεί να πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις. Επιπλέον, η πρόσθετη στρατιωτική υποχρέωση των έξι μηνών μπορεί να αρθεί αυτεπάγγελτα από τη Στρατολογική Υπηρεσία, εφόσον πριν από την ημερομηνία κατάταξης προσκομιστεί πιστοποιητικό που αποδεικνύει ότι η ιδιότητα του μόνιμου κατοίκου εξωτερικού εξακολουθεί να ισχύει, ή εφόσον χορηγηθεί εκ νέου αναβολή. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι το πλαίσιο είναι αυστηρό, η διοίκηση αναγνωρίζει τη δυνατότητα θεραπείας της παράλειψης πριν επέλθουν οριστικά οι συνέπειες.
Παράλληλα, η απόφαση θεσπίζει και αυτεπάγγελτο έλεγχο από τις προξενικές αρχές. Αν το προξενείο πληροφορηθεί ότι κάποιος που έλαβε αναβολή ενδέχεται να έχει χάσει την ιδιότητα του μόνιμου κατοίκου εξωτερικού, έχει υποχρέωση να ξεκινήσει σχετικό έλεγχο. Ο ενδιαφερόμενος καλείται τότε να καταθέσει τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία μέσα σε προθεσμία δύο μηνών. Αν δεν εντοπιστεί ή αν δεν προσκομίσει τα ζητούμενα στοιχεία, θεωρείται ότι έχει απολέσει την ιδιότητα. Σε αυτή την περίπτωση, η προξενική αρχή ενημερώνει αμέσως την αρμόδια Στρατολογική Υπηρεσία, ώστε να δρομολογηθούν οι συνέπειες που προβλέπει ο νόμος, δηλαδή η διακοπή της αναβολής, ο προγραμματισμός για κατάταξη και, όπου απαιτείται, η πρόσθετη στρατιωτική υποχρέωση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το περιεχόμενο του ίδιου του πιστοποιητικού. Ο διοικητικός τύπος που περιλαμβάνεται ως παράρτημα στην απόφαση προβλέπει ότι το έγγραφο πρέπει να αναφέρει τα πλήρη στοιχεία του ενδιαφερομένου, τον δήμο εγγραφής του, τις ημερομηνίες και τη χώρα κατοικίας στο εξωτερικό, τυχόν ταξίδια στην Ελλάδα, καθώς και στοιχεία σχετικά με το αν ο ίδιος ή οι γονείς που ασκούσαν γονική μέριμνα και συνοικούσαν μαζί του εργάστηκαν στον δημόσιο τομέα για το προβλεπόμενο διάστημα. Επίσης, αναγράφεται ρητά αν το πρόσωπο απέκτησε και διατήρησε την ιδιότητα του μονίμου κατοίκου εξωτερικού έως σήμερα ή έως συγκεκριμένη ημερομηνία. Σε περίπτωση απώλειας, πρέπει να αναφέρεται και ο λόγος, όπως απέλαση ή υπέρβαση εξάμηνης παραμονής στην Ελλάδα μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος.
Τέλος, η απόφαση περιλαμβάνει και ειδική πρόβλεψη για όσους έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό και κατοικούσαν εκεί μόνιμα από τη γέννησή τους. Για τις περιπτώσεις αυτές, όταν εξετάζεται η δυνατότητα υπαγωγής τους στις ειδικές διατάξεις του νόμου, δεν εξετάζεται η προϋπόθεση που αφορά τον γονέα για το χρονικό διάστημα από τη γέννησή τους έως και την 31η Δεκεμβρίου του έτους κατά το οποίο συμπληρώνουν το 15ο έτος της ηλικίας τους. Η ρύθμιση αυτή αποτυπώνεται και στον τύπο του πιστοποιητικού, όπου προβλέπεται ειδική αναφορά για γέννηση και συνεχή κατοικία στο εξωτερικό, εφόσον δεν έχει υπάρξει παραμονή στην Ελλάδα άνω των έξι μηνών μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος.
