Η τηλεόραση υποχωρεί και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναδεικνύονται στην κυριότερη πηγή ενημέρωσης των πολιτών για κοινωνικά και πολιτικά θέματα, σύμφωνα με τα ευρήματα του νέου Ευρωβαρόμετρου Flash 2025 για τη χρήση των social media στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε μεταξύ 11 και 18 Ιουνίου 2025, με τη συμμετοχή 26.121 πολιτών από τις 27 χώρες της Ε.Ε., εκ των οποίων 1.044 ήταν από την Ελλάδα. Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν ριζικές αλλαγές στις συνήθειες πληροφόρησης, με τους Έλληνες να στρέφονται μαζικά στις ψηφιακές πλατφόρμες και να αντιμετωπίζουν αυξημένη έκθεση σε ψευδείς ειδήσεις.
Σύμφωνα με την έρευνα, το 65% των Ελλήνων δηλώνει ότι χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ενημερώνεται σχετικά με κοινωνικά και πολιτικά θέματα - ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε., που φτάνει το 57%. Αντίθετα, η τηλεόραση, αν και παραμένει σημαντική πηγή, υποχωρεί στο 56%, ενώ ακολουθούν οι μηχανές αναζήτησης (49%), οι διαδικτυακές πύλες ενημέρωσης και οι φίλοι ή συγγενείς ως άμεσες πηγές πληροφόρησης.
Οι νεότερες ηλικίες εμφανίζονται να διαμορφώνουν ένα εντελώς διαφορετικό προφίλ ενημέρωσης. Το 82% των ατόμων 15 έως 24 ετών δηλώνει ότι ενημερώνεται πρωτίστως μέσω social media, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό πέφτει στο 55% στις ηλικίες άνω των 55 ετών. Η τηλεόραση, που παραδοσιακά κυριαρχούσε στην ενημέρωση, παραμένει βασική πηγή μόνο για τους μεγαλύτερους σε ηλικία πολίτες. Αντίθετα, το Instagram, το Facebook και το YouTube αποτελούν τα πιο δημοφιλή μέσα ενημέρωσης για τους νεότερους, ενώ το TikTok ανεβαίνει ραγδαία, ειδικά μεταξύ των εφήβων και των νέων ενηλίκων.
Οι μισοί βλέπουν βίντεο μικρής διάρκειας
Στην ερώτηση σχετικά με τις προτιμώμενες μορφές περιεχομένου, σχεδόν ένας στους δύο Έλληνες (48%) απαντά ότι προτιμά σύντομα βίντεο διάρκειας κάτω του ενός λεπτού - όπως αυτά που δημοσιεύονται στο TikTok ή στα Instagram Reels - για να ενημερωθεί για θέματα επικαιρότητας. Ακολουθούν οι σύντομες αναρτήσεις κειμένου ή εικόνας (40%) και τα βίντεο μεσαίας διάρκειας, έως πέντε λεπτών (39%). Η στροφή αυτή προς τη γρήγορη, οπτική και συνοπτική πληροφόρηση αντικατοπτρίζει τη νέα πραγματικότητα της ενημέρωσης: σύντομο περιεχόμενο, μεγάλο αντίκτυπο, αλλά συχνά περιορισμένη αξιοπιστία.
Προτίμηση στους influencers
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση των Ελλήνων χρηστών με τους λεγόμενους «influencers» και δημιουργούς περιεχομένου. Περίπου το 51% των Ελλήνων που χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ενημέρωση δηλώνει ότι ακολουθεί τακτικά τέτοιες προσωπικότητες, έναντι μόλις 37% στον μέσο όρο της Ε.Ε. Το ποσοστό αυτό αγγίζει το 64% στους νέους 15-24 ετών, γεγονός που καταδεικνύει τη μεγάλη επιρροή που ασκούν οι «ψηφιακές φωνές» στη διαμόρφωση αντιλήψεων και στάσεων απέναντι στην πολιτική και την κοινωνία.
Καμπανάκι για παραπληροφόρηση
Η έρευνα επισημαίνει, ωστόσο, και τη σκοτεινή πλευρά της διαδικτυακής ενημέρωσης: την παραπληροφόρηση. Στην Ελλάδα, το 58% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι εκτέθηκε σε ψευδείς ειδήσεις ή παραπλανητικό περιεχόμενο μέσα στην τελευταία εβδομάδα, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. που φθάνει το 49%. Το φαινόμενο αυτό είναι εντονότερο στους νεότερους χρήστες, οι οποίοι, λόγω της αυξημένης δραστηριότητάς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, συχνά αδυνατούν να διαχωρίσουν αξιόπιστες πηγές από ανώνυμους ή παραπλανητικούς λογαριασμούς.
Παρά τη διάχυτη παρουσία της παραπληροφόρησης, οι Έλληνες εξακολουθούν να θεωρούν τα social media βασικό εργαλείο ενημέρωσης και δημόσιου διαλόγου. Το 71% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι επισκέπτεται πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης καθημερινά, ενώ ένα ποσοστό 30% αναφέρει πως το κάνει αρκετές φορές μέσα στην ημέρα. Η συνεχής σύνδεση με τον ψηφιακό κόσμο έχει μετατρέψει τις πλατφόρμες αυτές σε βασικό κανάλι πολιτικής πληροφόρησης, αλλά και σε χώρο διαμόρφωσης απόψεων.
Η έρευνα του Ευρωβαρόμετρου καταδεικνύει ότι η ενημέρωση μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει πάψει να αποτελεί απλώς τάση και έχει εξελιχθεί σε νέα πραγματικότητα. Οι πολιτικές και κοινωνικές συζητήσεις δεν διεξάγονται πλέον μόνο στις αίθουσες των κοινοβουλίων ή στα δελτία ειδήσεων, αλλά και στα timelines των χρηστών, μέσα από stories, hashtags και σύντομα βίντεο. Οι αλγόριθμοι καθορίζουν ποια θέματα θα γίνουν viral και ποια θα χαθούν μέσα στον ψηφιακό θόρυβο, επηρεάζοντας άμεσα τη δημόσια σφαίρα και τη δημοκρατική διαδικασία.
Η αυξανόμενη εξάρτηση από τις πλατφόρμες αυτές θέτει νέες προκλήσεις για την κοινωνία, τα μέσα ενημέρωσης και τους θεσμούς. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που ανέθεσε την έρευνα, υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της παιδείας στα μέσα (media literacy) και της διαφάνειας στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, ώστε οι πολίτες να μπορούν να αναγνωρίζουν και να αποφεύγουν παραπλανητικές πληροφορίες.
Στην Ελλάδα, όπου η εμπιστοσύνη προς τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης παραμένει χαμηλή, το φαινόμενο παίρνει ιδιαίτερες διαστάσεις. Οι χρήστες αναζητούν πιο άμεσες, προσωποποιημένες μορφές πληροφόρησης, συχνά από ανθρώπους που αισθάνονται «οικείους» - τους influencers. Ωστόσο, αυτή η τάση εγκυμονεί κινδύνους, καθώς το περιεχόμενο που προβάλλεται δεν ελέγχεται πάντα για την ακρίβεια ή την αντικειμενικότητά του.
