Ο Σεπτέμβρης εκτός από την έναρξη των σχολείων και την επιστροφή στα θρανία είναι συνδεδεμένος με την γιορτή του Σταυρού.
Κάθε χρόνο στις 14 του μήνα, η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, ανάμνηση της εύρεσης και υψώσεως του Σταυρού του Χριστού από την Αγία Ελένη το 326 μ.Χ. στην Ιερουσαλήμ. Η γιορτή έχει υψηλό συμβολισμό και τιμάται με ιδιαίτερη κατάνυξη και τελετουργικό.
Η επίσημη ανύψωση του Σταυρού έγινε στις 14 Σεπτεμβρίου του 335 στον ναό της Αναστάσεως πάνω από τον Πανάγιο Τάφο. Υπήρξε και Δεύτερη Ύψωση, το 626, πάλι στις 14 Σεπτεμβρίου, όταν ο βυζαντινός αυτοκράτορας Ηράκλειος τον επανέφερε νικώντας τους Πέρσες που είχαν συλήσει τον Τίμιο Σταυρό καταλαμβάνοντας την Ιερουσαλήμ το 613. Έκτοτε επικράτησε η συνήθεια της διάδοσης τεμαχίων του Τιμίου Σταυρού, ελαχιστότατων σε μέγεθος ή και κάπως μεγαλύτερων, με την προσδοκία της θείας προστασίας στους κατόχους του Τιμίου Ξύλου. Το απολυτίκιο της γιορτής «Σώσον, Κύριε, τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου, νίκας τοις ευσεβέσι κατά βαρβάρων δωρούμενος και το σον φυλάττων, δια του Σταυρού Σου, πολίτευμα» διερμηνεύει με τον καλύτερο τρόπο την εδραιωμένη πεποίθηση των χριστιανών για την προστασία που προσφέρει το Τίμιο Ξύλο.
Το έθιμο του βασιλικού
Κατά την ημέρα αυτή, οι ιερείς μοιράζουν βασιλικό στους πιστούς, συμβολίζοντας το φυτό που υπέδειξε το σημείο όπου είχε θαφτεί ο Τίμιος Σταυρός. Το έθιμο υπενθυμίζει την εύρεση του Σταυρού και τη σύνδεση της πίστης με τη φύση και τα θαυμαστά σημεία του Θεού. Κάθε χρόνο, η ημέρα αυτή συνδέεται με τη μνήμη της θυσίας του Χριστού και την ενίσχυση της πίστης μέσω της νηστείας και της λατρευτικής παράδοσης.
Του Σταυρού 2025: Τι γιορτάζουμε στις 14 Σεπτεμβρίου
Η Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, επισκέφθηκε τους Αγίους Τόπους για να προσκυνήσει και να ευχαριστήσει τον Θεό. Ο ζήλος της την οδήγησε στην αναζήτηση του Τιμίου Σταυρού, ο οποίος βρέθηκε θαμμένος σε σημείο που είχε πατηθεί ένα βασιλικός. Ο Σταυρός ύψωσε μέσα στον ναό, ώστε όλοι οι πιστοί να τον δουν και να τον προσκυνήσουν.
Αυστηρή νηστεία για την ημέρα του Σταυρού
Η γιορτή φέτος «πέφτει» Κυριακή. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η νηστεία της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού είναι αυστηρή, αντίστοιχη με τη νηστεία της Μεγάλης Παρασκευής, και στοχεύει στη συγχώρεση των αμαρτιών και την αποχή από κάθε είδους αμαρτία. Δεδομένου ότι ο φετινός εορτασμός είναι την Κυριακή υπάρχει κατάλυση στο λάδι δηλαδή επιτρέπεται οι πιστοί να φάνε ελαιόλαδο και να το χρησιμοποιήσουν στην παρασκευή των γευμάτων. Εκείνη την μέρα οι πιστοί που νηστεύουν μπορούν να φάνε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, θαλασσινά και ξηρούς καρπούς. Η ουσία της νηστείας στην Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση δεν είναι απλώς η αποχή από τροφές, αλλά μια εσωτερική πνευματική άσκηση, ένας τρόπος να καθαρίσει κανείς το νου, την καρδιά και το σώμα, για να πλησιάσει πιο συνειδητά τον Θεό. Η νηστεία είναι μέσο, όχι σκοπός. Δεν αποτελεί εξωτερική επιβολή ή τυπική υποχρέωση, αλλά πράξη ελεύθερης αγάπης και προσφοράς προς τον Θεό.
Η νηστεία συμβολίζει την συγχώρεση των αμαρτιών και την πνευματική κάθαρση, ενώ συνδέεται άρρηκτα με τον Τίμιο Σταυρό και τη θυσία του Χριστού. Η γιορτή της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού αποτελεί ευκαιρία για πνευματική ανανέωση και υπενθύμιση της πίστης στους χριστιανούς.
