«Όνειρο θερινής νυκτός» αποτελεί η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης ακόμη και για τους ίδιους τους δικαστές στη χώρα μας, οι οποίοι περιβάλλουν με δυσπιστία την ηγεσία τους κι εκφράζουν σοβαρούς προβληματισμούς για τον τρόπο της εσωτερικής λειτουργίας της, μέσα από πρακτικές πειθαρχικών διαδικασιών και τον φόβο για την υπηρεσιακή τους εξέλιξη.
Με 5,6 βαθμολογήθηκε από τους ίδιους τους δικαστές η ηγεσία του Αρείου Πάγου.
Αποκαλυπτικές ήταν οι απαντήσεις που έδωσαν οι δικαστές όταν ρωτήθηκαν, σε πανευρωπαϊκή έρευνα, για τις παθογένειες της Δικαιοσύνης, αξιολογώντας την ηγεσία του Αρείου Πάγου και του Συμβουλίου της Επικρατείας, καθώς και τη στάση των κυβερνώντων απέναντι στη δικαστική ανεξαρτησία. Στην έρευνα, που παρουσιάστηκε φέτος στην 5η έκθεση του Ευρωπαϊκού Δικτύου Δικαστικών Συμβουλίων, συμμετείχαν 19.000 δικαστές από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα συμπεράσματα της έρευνας που αφορούν την Ελλάδα, τα οποία αποκάλυψε, κατά τη διάρκεια επιστημονικής ημερίδας με θέμα τη δικαστική ανεξαρτησία, ο πρόεδρος της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων, Χριστόφορος Σεβαστίδης, τονίζοντας:
«Ειδικότερα για την Ελλάδα τα συμπεράσματα είναι περισσότερο ανησυχητικά και σε φυσιολογικές συνθήκες θα προκαλούσαν κοινωνική αναστάτωση, αν λάβει κανείς υπόψη του ότι στην έρευνα συμμετείχαν αποκλειστικά δικαστικοί λειτουργοί. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο πολιτικής και ποινικής δικαιοσύνης, ο Άρειος Πάγος δηλαδή, αξιολογήθηκε ως προς την ανεξαρτησία του με βαθμολογία 5,6 (στην κλίμακα 0 έως 10), ενώ το αντίστοιχο Δικαστικό Συμβούλιο Διοικητικής Δικαιοσύνης, το Συμβούλιο της Επικρατείας, με 8,1.
Μόνο το 26% των δικαστών πολιτικής και ποινικής δικαιοσύνης θεωρεί ότι το Συμβούλιο διαθέτει επαρκείς μηχανισμούς προστασίας της ανεξαρτησίας, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στους διοικητικούς δικαστές φτάνει το 59%.
Μόνο το 38% των δικαστών πολιτικής και ποινικής δικαιοσύνης θεωρεί ότι η κυβέρνηση σέβεται την ανεξαρτησία τους, έναντι 62% των διοικητικών. Το 33% των δικαστών της πολιτικής και ποινικής δικαιοσύνης και το 15% των διοικητικών θεωρεί ότι οι προαγωγές δεν βασίζονται σε αξιοκρατικά κριτήρια.
Το 40% των Ελλήνων δικαστών θεωρεί ότι οι αποφάσεις τους επηρεάζονται από παρεμβάσεις των ΜΜΕ – ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη.
Το 14% των δικαστών πολιτικής και ποινικής δικαιοσύνης και το 2% των διοικητικών δικαστών ανέφερε ότι υπήρξε θύμα ή δέχτηκε απειλή πειθαρχικής κύρωσης λόγω έκβασης μιας υπόθεσης.
Και αν αυτά είναι τα ποσοστά που αποτυπώνονται σε έρευνα μεταξύ των ίδιων των δικαστών, πόσο μακριά από την πραγματικότητα βρίσκονται οι δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης;»
Τα πειθαρχικά «βλάπτουν» την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης
Το έλλειμμα στη δικαστική ανεξαρτησία –που, όπως είπε ο κ. Σεβαστίδης, καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην ιεράρχηση των παθογενειών της ελληνικής Δικαιοσύνης– τέθηκε και στη σύνοδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Δικαστών στο Ερεβάν, στις 9 Μαΐου 2025, από τους Έλληνες δικαστικούς λειτουργούς, οι οποίοι:
«Ενημέρωσαν πως στη χώρα μας υφίστανται τάσεις κατάχρησης πειθαρχικών διαδικασιών σε βάρος δικαστών, με την αναφορά δύο περιπτώσεων που επιβλήθηκαν περιοριστικοί όροι στην ανάκριση αντί για το ακραίο μέτρο της προσωρινής κράτησης.»
Η Ευρωπαϊκή Ένωση Δικαστών διαπίστωσε ότι «Οι πειθαρχικές διαδικασίες είναι ευαίσθητες, ενέχουν κινδύνους κατάχρησης και, κατά συνέπεια, μπορούν να παραβιάσουν την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και το Κράτος Δικαίου, εάν δεν ρυθμίζονται και εφαρμόζονται σωστά»,
ενώ κάλεσε τις αρμόδιες αρχές «Να σταματήσουν την πρακτική κίνησης πειθαρχικών διαδικασιών με βάση την ουσία των αποφάσεων.»
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να αγνοήσει τα συντριπτικά αποτελέσματα από τις κάλπες των δικαστών για τη νέα ηγεσία
Αναφερόμενος στην αναμενόμενη εντός των ημερών επιλογή της νέας ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων, ο κ. Σεβαστίδης κάλεσε την κυβέρνηση να σεβαστεί το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας των ανώτατων δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών, λέγοντας:
«Επιχείρησε το ελληνικό Κράτος να αποδείξει στην Ευρωπαϊκή Ένωση πως συμμορφώθηκε με τη σύστασή της και, για τον λόγο αυτό, κατέθεσε πέρσι το καλοκαίρι σχετική νομοθετική διάταξη δίνοντας τη δυνατότητα στους δικαστές των Ανωτάτων Δικαστηρίων να ψηφίσουν τους κατάλληλους για να αναλάβουν την ηγεσία της Δικαιοσύνης.
Ακόμα κι αν η απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν είναι δεσμευτική για την Κυβέρνηση, αναγνωρίσαμε όλοι ότι σε επίπεδο τυπικό τουλάχιστον αποτέλεσε ένα μικρό θετικό βήμα...
Πόσο αντίθετα στη βούληση του γνωμοδοτούντος οργάνου μπορεί να κινηθεί μια κυβέρνηση, εάν τα ποσοστά της εκλογικής διαδικασίας είναι συντριπτικά σε τέτοιον βαθμό που δύσκολα αγνοούνται;
Εάν αυτός που πλειοψήφησε απέχει σε διπλάσιο αριθμό ψήφων από τους επόμενους, ώστε η παράκαμψη μιας δημοκρατικής διαδικασίας να χαρακτηρίζεται όχι ως άσκηση της διακριτικής ευχέρειας της κυβέρνησης αλλά ως έλλειψη σεβασμού και περιφρόνηση της γνώμης του γνωμοδοτούντος οργάνου...
Μήπως μόνο για να κερδίσουμε τις εντυπώσεις στην Ευρώπη πως τάχα στην Ελλάδα διευρύνουμε τις δημοκρατικές διαδικασίες, ενώ στην πραγματικότητα τις χρησιμοποιούμε μόνο εάν τα αποτελέσματα μάς συμφέρουν;
Εάν λοιπόν η Κυβέρνηση δεν έχει σκοπό να ακούσει ένα τόσο ξεκάθαρο αποτέλεσμα μιας κορυφαίας δημοκρατικής διαδικασίας, όπως αφήνουν να διαφανεί οι κρατικοί αξιωματούχοι, τότε λέμε «Καταργήστε τον προσχηματικό νόμο που ψηφίσατε πέρσι. Είναι πιο έντιμο, πιο ειλικρινές το καθεστώς που προϋπήρχε.»
Και ο κ. Σεβαστίδης κατέληξε, στέλνοντας σαφές μήνυμα στην κυβέρνηση «Εάν δεν θέλετε να δεσμευτείτε από το αποτέλεσμα μιας ψηφοφορίας, εάν έχετε προκαθορίσει την επιλογή σας, τότε καταργήστε την. Εσείς αποφασίζατε ανεξέλεγκτα τότε, εσείς αποφασίζετε ανεξέλεγκτα και τώρα.»
Ελεύθεροι και ανεπηρέαστοι δικαστές
Ο πρόεδρος της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων έθεσε επίσης θέμα αλλαγής της σύνθεσης του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, στο οποίο να συμμετέχουν αιρετοί δικαστικοί λειτουργοί, εκλεγμένα μέλη των Δικηγορικών Συλλόγων και καθηγητές της Νομικής, τονίζοντας με νόημα:
«Ο Άρειος Πάγος –μιλώντας για την πολιτική και ποινική κατεύθυνση– να περιοριστεί μόνο στο δικαιοδοτικό του έργο.
Να πνεύσει αέρας δημοκρατίας στο εσωτερικό της Δικαιοσύνης. Περισσότερη δημοκρατία στο εσωτερικό της Δικαιοσύνης, ελεύθεροι και ανεπηρέαστοι δικαστές, εμπιστοσύνη του λαού στους δημοκρατικούς θεσμούς.»
Τέλος, ο κ. Σεβαστίδης εξέφρασε την αμέριστη στήριξή του στον λαό της Παλαιστίνης, που –όπως είπε– υφίσταται μαζική εξόντωση από τον ισραηλινό στρατό.
